Cơn sốt uranium của Iran

Mỹ và Iran vẫn bế tắc về chương trình hạt nhân của Iran và kho dự trữ uranium được làm giàu cao của nước này. Iran khẳng định việc tiếp tục chương trình hạt nhân là quyền chủ quyền của mình, trong khi Mỹ cho rằng chương trình này phải bị từ bỏ hoàn toàn và uranium phải được giao nộp.

​Hãng RT tìm hiểu về tình trạng kho dự trữ uranium của Iran, cũng như lập trường của Iran và Mỹ về vấn đề này khi thỏa thuận ngừng bắn tạm thời sắp kết thúc.

​ Iran có bao nhiêu uranium?

​Iran sở hữu một lượng lớn vật liệu phân hạch, bao gồm uranium được làm giàu lên đến 60%. Mặc dù vật liệu này chưa đạt tiêu chuẩn chế tạo vũ khí, nhưng nó có thể được làm giàu đến mức đó chỉ trong vài ngày, tùy thuộc vào thiết bị được sử dụng.

​Iran từ lâu đã khẳng định chương trình hạt nhân của mình chỉ phục vụ các mục đích dân sự và bác bỏ những cáo buộc cho rằng họ đang tìm cách chế tạo vũ khí hạt nhân.

​Theo đánh giá toàn diện mới nhất từ ​​Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), được công bố vào tháng 5/2025, Iran sở hữu hơn 400kg uranium được làm giàu đến 60%, cũng như gần 300kg được làm giàu đến 20%.

​Nước này được cho là còn nắm giữ khoảng 5,5 tấn uranium được làm giàu đến 5%, cũng như khoảng 2,2 tấn được làm giàu đến 2%.

​ Kho dự trữ của Iran nằm ở đâu?

​Vị trí và tình trạng kho dự trữ uranium làm giàu của Iran vẫn còn gây tranh cãi và hiện chưa có đánh giá độc lập chắc chắn nào về vấn đề này.

​IAEA cho biết họ đã mất thông tin về kho dự trữ này sau khi Iran tắt các camera giám sát chương trình hạt nhân của nước này vào tháng 6/2022 để trả đũa cho điều mà họ gọi là nghị quyết "chính trị" do tổ chức này thông qua.

​Trong báo cáo đánh giá tháng 5/2025, tổ chức IAEA thừa nhận khoảng trống thông tin đó không thể lấp đầy được nữa.

​Theo tuyên bố của Mỹ, "bụi hạt nhân" của Iran, như Tổng thống Mỹ Donald Trump đã mô tả, vẫn còn nằm sâu dưới lòng đất tại các cơ sở hạt nhân bị Mỹ ném bom hồi tháng 6/2025.

​Vào thời điểm đó, Mỹ đã tấn công các địa điểm ở Fordow, Natanz và Isfahan, dùng bom xuyên hầm và tên lửa Tomahawk để tấn công các cơ sở hạt nhân ngầm.

​Mặc dù ông Trump tuyên bố các cơ sở làm giàu uranium quan trọng đã bị "phá hủy hoàn toàn", một đánh giá của Lầu Năm Góc vào tháng 7/2025 cho thấy chương trình hạt nhân của Iran chỉ bị chậm lại tối đa 2 năm.

​Iran vẫn chưa rõ ràng về mức độ thiệt hại và số phận của kho vật liệu phân hạch, chỉ nói rằng các địa điểm này đã bị hư hại nghiêm trọng.

​Một báo cáo gần đây của tờ Le Monde cho rằng Iran có thể đã chuyển toàn bộ lượng uranium được làm giàu cao của mình đến cơ sở ngầm ở Isfahan ngay trước các cuộc tấn công tháng 6/2025.

​Đánh giá này dựa trên hình ảnh vệ tinh chụp ngày 9/6/2025, cho thấy một chiếc xe tải lớn chở đầy 18 thùng chứa màu xanh lam, mà các chuyên gia cho rằng phù hợp với các thùng dùng để vận chuyển vật liệu phóng xạ cao.

​Theo các chuyên gia được tờ báo trích dẫn, các thùng chứa này có thể chứa tới 540kg uranium.

​Sau các cuộc tấn công, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Hegseth khẳng định rằng không có thông tin tình báo nào cho thấy Iran đã di chuyển bất kỳ lượng uranium được làm giàu cao nào trước các cuộc tấn công.

​ Lập trường cực đoan của Mỹ và Iran về uranium

​Vấn đề uranium vẫn là trở ngại chính đối với một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran. Mỹ yêu cầu Iran phải giao nộp toàn bộ uranium được làm giàu cao, cũng như tháo dỡ cơ sở hạ tầng và từ bỏ chương trình hạt nhân vĩnh viễn.

​Trong cuộc đàm phán gần đây giữa Iran và Mỹ tại Pakistan, kết thúc mà không đạt được bước đột phá nào, Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance được cho là đã đề xuất lệnh cấm Iran theo đuổi chương trình hạt nhân trong 20 năm.

​Tuy nhiên, ông Trump đã công khai bác bỏ triển vọng này, tuyên bố rằng thời hạn cấm được đề xuất là không đủ dài.

​Iran đã nhiều lần từ chối từ bỏ chương trình hạt nhân của mình, thay vào đó đề nghị pha loãng lượng uranium đã được làm giàu cao mà họ đang sở hữu.

​Trong các cuộc thảo luận ở Pakistan, Iran cũng được cho là đã đề nghị tạm ngừng làm giàu uranium trong vòng 5 năm.

​Các quan chức cấp cao của Iran đã nhiều lần bác bỏ ý tưởng giao nộp kho dự trữ uranium làm giàu cho Mỹ hoặc bất kỳ bên thứ ba nào khác, khẳng định rằng những thành tựu và tài sản hạt nhân của đất nước là niềm tự hào quốc gia và không thể thương lượng.

​Lập trường này đã được người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei nhắc lại trong một cuộc họp báo hôm 20/4. Ông Baghaei tuyên bố việc chuyển giao uranium làm giàu của đất nước ra nước ngoài "chưa bao giờ được nêu ra như một lựa chọn trong các cuộc đàm phán của chúng tôi".

​ Đề nghị của Nga

​Nga đã nhiều lần đề xuất việc tiếp nhận uranium làm giàu của Iran như một giải pháp thỏa hiệp để xoa dịu cuộc khủng hoảng ở Trung Đông.

​Tuần trước, phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov, cho biết Nga đã đưa ra đề nghị này "khá lâu trước đây" và Iran đã "đồng ý" vào thời điểm đó.

​Ông Peskov mô tả kế hoạch này là "một giải pháp rất tốt" nhưng cho biết nó đã bị Mỹ kiên quyết bác bỏ.

​Các quan chức Nga đã ra tín hiệu rằng đề nghị vẫn còn hiệu lực. Người đứng đầu tập đoàn hạt nhân nhà nước Nga Rosatom - Aleksey Likhachev cho biết công ty sẵn sàng giúp loại bỏ kho uranium làm giàu của Iran.

​"Chỉ có Nga là có kinh nghiệm tích cực trong việc hợp tác với Iran. Năm 2015, theo yêu cầu của Iran, chúng tôi đã thu hồi uranium làm giàu. Chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ vấn đề này ngay bây giờ", ông Likhachev nói.

​Iran đã xuất khẩu khoảng 11 tấn uranium làm giàu thấp sang Nga theo Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (JCPOA), thường được gọi là "thỏa thuận hạt nhân Iran", một kế hoạch đa quốc gia năm 2015 nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Iran để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.

​Kế hoạch đã sụp đổ ngay từ nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump sau khi Tổng thống Mỹ cáo buộc Iran vi phạm "tinh thần" của thỏa thuận và đơn phương rút khỏi thỏa thuận này.