Cú hích cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 20-2026/NĐ-CP, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17-5-2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân. Theo đó, từ ngày 15-1, doanh nghiệp (DN) nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu được miễn thuế thu nhập DN trong 3 năm.

Cơ hội cho 900.000 doanh nghiệp

Theo quy định mới của Chính phủ, thời gian miễn thuế được tính liên tục từ năm đầu tiên được cấp Giấy chứng nhận đăng ký DN lần đầu. Trường hợp giấy chứng nhận đăng ký DN được cấp trước thời điểm Nghị quyết 198/2025/QH15 có hiệu lực thi hành (17-5-2025) mà còn thời gian áp dụng ưu đãi thì DN được hưởng ưu đãi theo quy định này cho thời gian còn lại. Các DN khởi nghiệp sáng tạo và tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp được miễn thuế thu nhập DN 2 năm đầu và giảm 50% trong 4 năm tiếp theo.

Hiện cả nước có khoảng 900.000 DN nhỏ và vừa, chiếm gần 98% tổng số DN, đóng góp gần một nửa GDP cả nước, tạo ra hàng triệu việc làm cho người lao động. Khối DN này đang đối mặt với nhiều thách thức lớn, khó tiếp cận vốn tín dụng do thiếu tài sản thế chấp.

Trong bối cảnh đó, Nghị định 20 với các ưu đãi thuế xây dựng riêng cho DN nhỏ và vừa, DN khởi nghiệp và nhà đầu tư là rất cần thiết. Việc miễn, giảm thuế thu nhập DN và thuế thu nhập cá nhân không chỉ giúp DN giải quyết khó khăn trước mắt mà còn tạo dư địa tài chính cho DN đầu tư vào đổi mới, mở rộng sản xuất và tích lũy nội lực, góp phần củng cố vai trò động lực tăng trưởng trong dài hạn.

Theo chuyên gia kinh tế - TS Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, chính sách miễn, giảm thuế được kỳ vọng tạo ra cú hích quan trọng cho DN. Hiệu quả của miễn thuế không chỉ dừng ở từng DN, mà còn có tác động lan tỏa tới toàn bộ nền kinh tế. Khi DN tăng trưởng, việc làm được giữ vững, thu nhập người lao động cải thiện, sức mua trong nước tăng lên, từ đó quay trở lại nuôi dưỡng nguồn thu ngân sách trong trung và dài hạn.

Dù vậy, TS Lê Đăng Doanh lưu ý việc miễn, giảm thuế phải đúng đối tượng và gắn với cải cách thể chế. Khi đó, miễn, giảm thuế không phải là hy sinh nguồn thu, mà là khoản đầu tư cần thiết để tạo động lực tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế.

Đại diện Công ty Kiến trúc N-One Việt, hoạt động trong lĩnh vực nội thất tại TP Hà Nội, nói rằng với DN quy mô nhỏ, áp lực lớn nhất không nằm ở lợi nhuận mà ở dòng tiền, với chi phí thuê mặt bằng, lãi vay, nguyên vật liệu, tiền lương… phát sinh thường xuyên. Do đó, chính sách miễn thuế trong những năm đầu giúp DN có thêm nguồn lực để xoay vòng vốn, duy trì hoạt động.

Nâng cao sức cạnh tranh

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định mục tiêu đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10% trở lên.

Theo các chuyên gia, các chính sách ưu đãi thuế được kỳ vọng sẽ trở thành đòn bẩy quan trọng cho khu vực kinh tế tư nhân; đồng thời khuyến khích hộ kinh doanh mạnh dạn chuyển đổi lên DN, qua đó mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo thêm động lực tăng trưởng cho nền kinh tế, góp phần thực hiện mục tiêu đề ra.

Đại biểu Quốc hội Hoàng Văn Cường (đoàn TP Hà Nội) đánh giá các quy định về miễn thuế nêu trên là bước đi quan trọng, thể hiện rõ việc cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng và Quốc hội về phát triển kinh tế tư nhân, tạo nền tảng dài hạn để DN tư nhân phát triển bền vững. Ông Cường cũng khẳng định việc giảm gánh nặng thuế trong giai đoạn đầu sẽ giúp DN có thêm nguồn lực tích lũy, có cơ hội mở rộng kinh doanh, tăng khả năng chống chịu rủi ro và mạnh dạn đầu tư vào đổi mới sáng tạo, mở rộng sản xuất.

Trong khi đó, ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội, chính sách thuế mới tạo động lực để DN khởi nghiệp lĩnh vực khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo mạnh dạn đầu tư cho tương lai. Khi rào cản tài chính ban đầu được gỡ bỏ, DN có thêm dư địa để đổi mới mô hình kinh doanh, nâng cao năng suất lao động và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Đối với các hỗ trợ nghiên cứu, phát triển ứng dụng công nghệ, Nghị định 20 cũng quy định DN được trích tối đa 20% thu nhập tính thuế thu nhập DN để lập Quỹ Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. DN được dùng quỹ này để tự triển khai hoặc đặt hàng nghiên cứu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Nhà nước cung cấp miễn phí các nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung cho DN nhỏ, siêu nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.

Ông Mai Quốc Anh cho rằng về dài hạn, với chính sách "khoan sức dân" này, Nhà nước hình thành một khu vực kinh tế tư nhân năng động, có sức cạnh tranh và khả năng chống chịu tốt hơn trước các biến động của kinh tế toàn cầu.