Cú sốc của 30.000 nhân sự Amazon: Bị sa thải qua tin nhắn, 10 năm cống hiến vỡ vụn chỉ sau 1 đêm

Sáng sớm hôm ấy, Jake Linsley thức giấc bởi tiếng chuông tin nhắn liên tục. Đó là thông báo từ Amazon.

“Ban đầu tôi cứ nghĩ đó là tin nhắn báo đơn hàng bị giao trễ,” Linsley nhớ lại trong một cuộc phỏng vấn. “Nhưng khi đọc lại lần nữa, tôi chỉ biết thốt lên: 'Cái quái gì thế này, mình bị đuổi việc rồi'.”

Linsley, người từng cống hiến gần 6 năm cho vị trí giám đốc tài chính tại Amazon, là một trong số khoảng 16.000 nhân sự bị sa thải hàng loạt vào cuối tháng 1. Cộng với hơn 14.000 nhân viên mất việc trước đó ba tháng, đây chính là đợt thanh trừng nhân sự khắc nghiệt và quy mô nhất trong lịch sử Amazon.

Linsley từng thuộc về tầng lớp tinh hoa của thế giới doanh nghiệp Mỹ: làm việc cho một gã khổng lồ công nghệ với cơ hội thăng tiến rộng mở, mức lương ngất ngưởng cùng những đặc quyền đáng mơ ước. Thế nhưng, ông cùng hàng vạn người đồng cảnh ngộ đã và đang phải chịu sự khốc liệt của một thị trường việc làm đang bị định hình bởi trí tuệ nhân tạo (AI). Tại đây, họ phải chống chọi với làn sóng nhân sự khổng lồ khác vừa bị sa thải từ Meta, Salesforce và Cisco.

Trong nhiều trường hợp, những vị trí công việc mà họ từng được tuyển dụng giờ đây đã hoàn toàn biến mất. Các ông lớn công nghệ không ngừng cắt giảm nhân sự, một phần nhằm gom tiền tài trợ cho các khoản đầu tư trị giá hàng trăm tỷ USD vào mặt trận AI.

Theo dữ liệu từ công ty tư vấn Challenger, Gray & Christmas, lĩnh vực công nghệ đã sa thải khoảng 140.000 nhân viên tại Mỹ từ đầu năm đến nay - đứng đầu toàn bộ các ngành công nghiệp. Vào tháng 5, làn sóng sa thải toàn ngành đã chạm mốc đỉnh điểm cao nhất kể từ tháng 8/2024 trước khi hạ nhiệt nhẹ vào tháng 6.

Báo cáo tuần trước của Challenger vạch rõ: AI là nguyên nhân cốt lõi được các doanh nghiệp đưa ra để lý giải cho các đợt cắt giảm trong suốt 4 tháng liên tiếp. Công ty cho biết AI xuất hiện trong khoảng 23% tổng số thông báo sa thải trong năm 2026.

“Lĩnh vực công nghệ tiếp tục là tâm dịch của các đợt thanh trừng năm nay,” Challenger nhận định. “AI đang đóng vai trò là lực lượng thống trị khi các công ty tiến hành tái cấu trúc xung quanh nó, tự động hóa các vị trí công việc và tái phân bổ ngân sách cho các năng lực công nghệ mới. Toàn ngành đang bị định hình lại”.

Amazon đang tỏ ra hung hãn hơn nhiều so với các đối thủ trong chiến dịch tinh giản bộ máy khi đã sa thải hơn 57.000 nhân sự kể từ năm 2022, tương đương khoảng 16% lực lượng lao động văn phòng. Dữ liệu từ chuyên trang Layoffs.fyi chỉ ra Amazon chiếm tới 13% tổng lượng nhân sự bị sa thải của toàn ngành công nghệ trong năm nay.

CEO Amazon Andy Jassy từng đưa ra lời cảnh báo đanh thép trước nhân viên rằng AI “sẽ thay đổi hoàn toàn cách thức chúng ta làm việc”, và trong vài năm tới, hiệu suất vượt trội từ công nghệ này “sẽ làm giảm tổng quy mô nhân sự văn phòng của tập đoàn”.

CNBC đã thực hiện phỏng vấn hơn mười cựu nhân sự bị Amazon sa thải trong vòng 8 tháng qua về cách họ chật vật xoay xở trên thị trường việc làm giữa bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp của ngành leo thang. Đối với nhiều người, cơ hội đang ngày một cạn kiệt.

Trong khi một vài cái tên may mắn tìm được bến đỗ mới tại Apple hay Salesforce, số khác đang phải đối mặt với tình trạng thất nghiệp kéo dài. Một vài người cay đắng mô tả sự mỉa mai tột cùng: Họ từng dồn toàn bộ tâm huyết để phát triển các dự án AI tại Amazon, để rồi cuối cùng lại bị thay thế bởi chính công nghệ đó.

Đại diện phát ngôn của Amazon, bà Montana MacLachlan, khẳng định trong một tuyên bố rằng các đợt cắt giảm là bắt buộc để bảo đảm công ty có thể vận hành nhanh nhạy và phục vụ khách hàng tốt nhất. Dẫu vậy, bà nói thêm Amazon vẫn tiếp tục tuyển dụng và đổ vốn vào các lĩnh vực chiến lược cốt lõi đóng vai trò sống còn cho tương lai.

“Chúng tôi không xóa bỏ hoàn toàn các vị trí công việc và luôn nỗ lực hết sức để hỗ trợ những nhân viên bị ảnh hưởng”, bà MacLachlan phân trần, đồng thời đính chính rằng AI không phải là nguyên nhân đứng sau đại đa số các lệnh sa thải của hãng.

Courtney Haeflinger đã nộp hồ sơ vào hàng trăm vị trí nhưng hoàn toàn bất lực trong việc tìm kiếm một cơ hội phỏng vấn mới. Trong suốt nhiều tháng trời sau khi bị sa thải khỏi bộ phận Amazon Web Services (AWS) vào tháng 1, cô luôn bắt đầu ngày mới trước màn hình máy tính từ lúc 8h30 sáng, liên tục làm mới hộp thư đến với hy vọng mong manh nhận được phản hồi từ các nhà tuyển dụng.

“Khi một vị trí vừa được đăng tuyển, ngay lập tức sẽ có từ 200 đến 300 hồ sơ lao vào”, cô Haeflinger chia sẻ. Cô không thể phân biệt nổi liệu đó là do dòng người thất nghiệp quá đông, hay do các công cụ bot tự động đang hoành hành quét sạch cơ hội. “Điều đó khiến những người tìm việc thực tế như chúng tôi càng khó có cơ hội bước qua cánh cửa tuyển dụng. Thật sự vô cùng bế tắc.”

Trong những tháng sau khi cô rời đi, tốc độ cắt giảm nhân sự toàn ngành đã biến một nhiệm vụ vốn dĩ khó khăn thành một điều bất khả thi. Haeflinger từng nộp đơn vào một vài vị trí tại Meta, ngay đúng thời điểm tập đoàn này công bố kế hoạch quét sạch 10% biên chế. Một vị trí tại Oracle xuất hiện trên bảng tin của cô, nhưng khi nhìn thấy hãng phần mềm này đang thanh trừng hàng ngàn nhân sự, cô đã chùn bước không dám nộp CV.

Trong khi đó, Amazon vẫn âm thầm tiếp tục thu hẹp quy mô thông qua các đợt sa thải nhỏ giọt. Hãng lặng lẽ cắt giảm các vị trí trong mảng chăm sóc khách hàng vào tháng 4, tiếp nối bằng đợt thanh lọc bộ phận hỗ trợ người bán bên thứ ba vào tháng 5, theo nguồn tin thân cận tiết lộ.

Dorian Smith thì rơi vào cảnh thất nghiệp khoảng một tháng sau khi bị Amazon sa thải vào tháng 1, nhưng ông thừa nhận đó là một trải nghiệm nhớ đời, buộc ông phải hạ cái tôi xuống để chấp nhận một công việc tại một startup.

Smith từng nghĩ Amazon sẽ là “sự nghiệp trọn đời” của mình, sau khi đã kiên trì leo từng nấc thang từ bộ phận chăm sóc khách hàng lên vị trí kỹ sư phát triển web trong suốt hơn 10 năm cống hiến.

“Mọi chuyện diễn ra gần như làm tan vỡ trái tim, bởi tôi dường như đã hòa làm một với công việc đó,” Smith nghẹn ngào.

Ông đã nộp đơn vào ít nhất 250 vị trí và chỉ nhận lại phản hồi từ đúng 4 công ty. Tất cả đều là “những bức thư từ chối tự động theo văn mẫu”. Cuối cùng, ông may mắn kết nối được với một nhà tuyển dụng sau một bài đăng trên LinkedIn.

“Tôi từng luôn tự tin nghĩ rằng: 'Mình có cái mác Amazon trên CV, một tấm bùa hộ mệnh vô giá'. Nhưng khi đợt sa thải này ập đến, tôi mới bừng tỉnh: 'Ồ, to tát gì đâu, ngoài kia cũng có 30.000 người khác sở hữu thứ tương tự'.”

Đối với một số cựu nhân sự Amazon, đợt sa thải này lại mở ra một cơ hội để họ tái định hình bản thân.

Yogesh Verma, cựu kỹ sư AWS mất việc vào tháng 1, gọi biến cố này là một “phước lành ẩn giấu”. Chàng trai 25 tuổi chia sẻ anh đã dần mất niềm tin vào Amazon khi tập đoàn áp dụng chính sách ép buộc trở lại văn phòng ngặt nghèo, áp lực phải sử dụng AI đè nặng và nhân viên bị thúc ép “xây dựng các sản phẩm mới một cách chắp vá, vô tội vạ”.

“Ban đầu, tôi cũng hoang mang: 'Ồ, giờ mình phải làm gì đây', nhưng mọi chuyện dần chuyển biến theo hướng tốt đẹp hơn”, Verma chia sẻ. “Khối lượng công việc trước đó cứ tăng dần đều, trong khi sự cân bằng giữa cuộc sống và công việc ngày một tệ đi”.

Vào tháng 4, Verma chấp nhận giảm nhẹ mức lương để đầu quân cho một công ty tiếp thị AI - nơi anh đánh giá là sở hữu “môi trường làm việc lành mạnh”, chính sách làm việc linh hoạt (hybrid) và cơ hội học hỏi các kỹ năng mới.

Một cựu giám đốc thuộc bộ phận quảng cáo của Amazon bị sa thải vào tháng 10 - người muốn giấu tên để không gây ảnh hưởng đến quá trình tìm việc - thì chia sẻ rằng việc làm việc cho một tập đoàn Big Tech lớn từng là bước ngoặt đổi đời, nhưng công việc đó dần quay sang bào mòn cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần. Ông cho biết mình đang dành thời gian nghỉ ngơi để trau dồi kỹ năng lập trình AI, để khi trở lại thị trường, ông sẽ được trang bị tốt hơn cho “kỷ nguyên phát triển phần mềm hoàn toàn mới này”.

Chris DeSantis, người từng giữ vị trí quản lý sản phẩm cao cấp trong gần 4 năm, cho biết ông “sẵn sàng nhận mức lương thấp hơn” nếu điều đó đồng nghĩa với việc được làm việc cho một công ty đứng ở vị trí tiên phong của làn sóng AI. DeSantis (32 tuổi) đã bị sa thải khỏi bộ phận bán lẻ của Amazon vào tháng 1.

“Khi nhìn vào những gì các công ty này đang nhào nặn với AI, những người như chúng tôi đều muốn được tham gia vào những phần việc thú vị nhất, xây dựng mọi thứ với tốc độ ánh sáng. Trước đây, đầu quân cho các tập đoàn lớn sẽ mang lại cơ hội đó, nhưng hiện tại, mọi thứ đã khác”, DeSantis thẳng thắn chia sẻ.

Theo: CNBC, Business Insider