Cú sốc xe điện: Công ty làm robot hút bụi, điện thoại giá rẻ cũng mơ thành Tesla, 46 thương hiệu chỉ bán được chưa tới 1.000 xe/năm

Năm tới, Dreame, một công ty Trung Quốc vốn được biết đến nhiều hơn với robot hút bụi, dự định bắt đầu bán những mẫu xe điện có thiết kế bóng bẩy đầu tiên. Đây không phải công ty duy nhất rẽ nhánh từ các thiết bị gia dụng nhỏ sang những cỗ máy có thể chở cả một gia đình.

Rox Motor, công ty bắt đầu bán SUV điện vào năm 2023, cũng được thành lập bởi một ông trùm máy hút bụi. Xiaomi, công ty nổi danh nhờ sản xuất smartphone giá rẻ, và cũng sản xuất máy hút bụi cùng nhiều sản phẩm khác, bắt đầu bán xe thể thao một năm sau đó.

Có lẽ điều đáng ngạc nhiên hơn là vẫn còn những người chơi mới gia nhập thị trường xe điện Trung Quốc vốn đã chật chội. Theo công ty tư vấn AlixPartners, có không dưới 143 thương hiệu xe điện bán được ít nhất một chiếc xe trong năm ngoái. Nhưng 46 thương hiệu trong số đó không bán quá 1.000 chiếc. Dù vậy, 23 thương hiệu xe điện mới vẫn được ra mắt, trong khi chỉ có 9 thương hiệu bị dừng hoạt động.

Phải thừa nhận rằng rất nhiều trong số này là các “thương hiệu con”, được các công ty lớn tạo ra để phân biệt những mẫu xe cao cấp với các mẫu đại chúng. Geely, hãng xe lớn thứ ba Trung Quốc tính theo doanh số, có danh mục hơn 10 thương hiệu, bao gồm Zeekr, Polestar và Lynk & Co.

Chỉ có 10 công ty Trung Quốc bán được ít nhất 1 triệu xe mỗi hãng trong năm 2025, chiếm 84% tổng doanh số. Tuy nhiên, tỷ trọng này đã giảm nhẹ so với năm trước, cho thấy quá trình hợp nhất thị trường xe điện Trung Quốc mà giới trong ngành đã dự báo từ lâu vẫn chưa thật sự diễn ra. Chỉ thỉnh thoảng mới có một công ty sụp đổ hoàn toàn.

Hozon Auto, hãng sản xuất thương hiệu xe điện Neta, đang trong quá trình như vậy. Năm ngoái, công ty này bất ngờ ngừng trả lương cho nhiều nhân viên và gây chú ý trên truyền thông khi các nhân viên tức giận dồn nhà sáng lập vào văn phòng của ông ở Thượng Hải để đòi tiền lương.

Dù vậy, triển vọng của ngành trong năm 2026 có vẻ khá ảm đạm. Tổng doanh số ô tô tại Trung Quốc đang giảm nhanh. Trong tháng 4, doanh số giảm một phần năm so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu tháng suy giảm thứ bảy liên tiếp.

Chính phủ đã chỉ trích các hãng xe điện vì tham gia vào một cuộc chiến giá khốc liệt kể từ năm 2023. Giá bắt đầu tăng trong tháng 5, cho thấy ngành này có thể đã bắt đầu lắng nghe nhà nước. Nhưng BYD, hãng xe điện lớn nhất thế giới, lại cho rằng nguyên nhân là chi phí linh kiện như chip và pin tăng lên, điều có thể đồng nghĩa biên lợi nhuận vẫn còn chịu áp lực.

Khi nhu cầu trong nước giảm và giá tăng, các hãng xe Trung Quốc sẽ càng phụ thuộc hơn vào doanh số nước ngoài, vốn đang tăng với tốc độ nhảy vọt. Trong tháng 4, doanh số xuất khẩu tăng 80% so với cùng kỳ năm trước. Việc thiết lập mạng lưới phân phối ở nước ngoài rất tốn kém và mất thời gian. Nhưng khi áp lực lên ngành tiếp tục gia tăng, doanh số nước ngoài, thường có biên lợi nhuận cao hơn, sẽ tạo ra khác biệt lớn. Các hãng xe điện Trung Quốc đang nóng lòng “hút” lấy nguồn doanh số đó.

Theo: The Economist