Đá từ mưa đá có lấy về dùng được không? Nhiều người đang hiểu nhầm

Sau những trận mưa đá trắng xóa, không ít người nhìn những viên đá nằm đầy sân rồi tiếc vì nghĩ rằng bỏ đi thì quá phí. Tuy nhiên, theo các nguồn khí tượng và y tế chính thống, mưa đá không phải loại “đá sạch” có thể mang vào nhà dùng trực tiếp như nhiều người tưởng; nếu có tận dụng, cũng chỉ nên ở mức rất hạn chế và phải đúng cách.

Mưa đá thực chất là gì, vì sao không nên lấy về dùng trực tiếp?

Theo Phòng thí nghiệm Bão mạnh Quốc gia Mỹ (NOAA/NSSL), mưa đá là một dạng giáng thủy gồm những khối băng rắn hình thành bên trong các luồng khí bốc mạnh của cơn dông. Nói cách khác, đây là nước mưa bị đóng băng trong điều kiện thời tiết cực đoan, chứ không phải loại đá được tạo ra trong môi trường vệ sinh như đá dùng cho ăn uống.

Đây cũng là lý do giới chuyên môn khuyến cáo không nên xem mưa đá là nguồn “nước sạch từ trời rơi xuống”. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) cho biết ngay cả khi nước mưa nhìn có vẻ sạch, nó vẫn có thể chứa vi trùng và hóa chất. Trong quá trình rơi xuống, nước mưa có thể mang theo bụi, khói và các hạt ô nhiễm trong không khí; khi tiếp xúc với mái nhà, máng xối, đường ống hay các bề mặt khác, nó còn có thể nhiễm thêm chì, đồng, amiăng hoặc nhiều tạp chất khác.

Báo Sức khỏe & Đời sống dẫn lời bác sĩ thuộc Bộ Y tế cho biết nước mưa không sạch như nhiều người tưởng, có thể chứa vi trùng và các chất hòa tan độc hại, nhất là ở khu vực không khí ô nhiễm hoặc khi được hứng từ mái nhà bám nhiều bụi bẩn. Bởi vậy, việc lấy đá từ mưa đá về để ăn, uống, làm lạnh đồ uống, rửa rau hay lau các bề mặt tiếp xúc thực phẩm là điều không nên.

Muốn tận dụng, đâu là cách an toàn?

Không hoàn toàn “vô dụng”, nhưng mưa đá chỉ nên được nhìn như một dạng nước mưa thô sau khi tan chảy. CDC cho biết nước mưa có thể được sử dụng theo nhiều cách khác nhau, nhưng chất lượng nước phải phù hợp với đúng mục đích. Cơ quan này gợi ý chỉ nên cân nhắc dùng nước mưa cho những việc hạn chế khả năng nuốt phải, chẳng hạn tưới các loại cây không dùng để ăn hoặc rửa những vật không phục vụ nấu nướng, ăn uống.

Áp vào đời sống thường ngày, điều đó có nghĩa là nếu muốn tận dụng mưa đá, người dân chỉ nên cân nhắc dùng phần nước sau khi đá tan cho các việc như dội rửa sân, xối rửa ngoài trời hoặc vệ sinh thô những vật không liên quan đến thực phẩm. Ngược lại, đá nhặt từ ngoài đường, sân bẩn, mái nhà hay máng xối tốt nhất không nên gom về dùng trong nhà, bởi nguy cơ lẫn cát bụi, vi khuẩn và tạp chất là rất lớn.

Trong trường hợp vẫn muốn tận dụng, cách an toàn hơn là chỉ hứng khi đá đang rơi vào xô, chậu sạch; sau đó để tan, gạn bỏ cặn và chỉ dùng cho mục đích vệ sinh hạn chế. Hướng dẫn của Bộ Y tế về xử lý nước sinh hoạt mùa mưa bão cũng nhấn mạnh nước sau khử trùng có thể dùng cho sinh hoạt, nhưng nếu để uống trực tiếp vẫn phải đun sôi. Điều này cho thấy các nguồn nước tự nhiên, kể cả nước mưa, không nên dùng tùy tiện nếu chưa được xử lý phù hợp.

Nhìn chung, điều đáng tiếc không phải là “không giữ lại mưa đá”, mà là dễ hiểu sai rằng đó là loại đá sạch có thể dùng ngay. Cách hiểu đúng và an toàn nhất là: không dùng trực tiếp cho sinh hoạt thường ngày; nếu có tận dụng thì chỉ nên xem đây là nguồn nước thô cho vài việc ngoài trời, sau khi cân nhắc kỹ yếu tố vệ sinh.