Đào đất, người dân Việt Nam phát hiện vật hình trụ dài 3m màu đỏ lạ, chuyên gia xác nhận báu vật hơn 1.000 năm tuổi

Theo Sở Văn hóa Thể thao tỉnh Ninh Bình, vào tháng 12/2024, một người dân trên địa bàn tỉnh đào móng xây nhà trên thửa đất của gia đình rộng hơn 100 m2. Trong lúc thi công, nhóm thợ vô tình làm bật một đoạn bờ đất đắp lẫn những vỉa gạch đỏ nghi là tường thành Hoa Lư cổ.

Sau đó, chính quyền địa phương và ngành văn hóa đề nghị gia đình ngừng thi công để Viện Khảo cổ học khai quật. Các nhà nghiên cứu đã cho đào ba hố khai quật, phát hiện 5 lớp kết cấu tường thành và phát hiện lớp trụ cọc gỗ lim sâu 3,46m, bên trên lót đất sét màu xám tạo chân, lớp dải cành cây vụn có tác dụng chống sụt lún, trơn trượt; cùng với đó là các lớp đất sét và tường gạch được xếp khá quy chuẩn... Đáng chú ý, bức tường gạch kết hợp với cọc gỗ và những lớp đất đắp tạo thành một chỉnh thể vững chắc.

Cùng với đó, vật thể được tìm thấy trong các hố khai quật chủ yếu là những vỉa gạch đã vỡ gồm gạch xám, một số viên có chữ "Giang Tây quân" hoặc "Giang Tây chuyên", niên đại thuộc thế kỷ 8-9. Bên cạnh đó, chuyên gia phát hiện gạch đỏ, loại gạch chuyên dùng xây kinh thành, có niên đại khoảng thế kỷ thứ 10.

Ngày 31/12/2024, Sở Văn hóa Thể thao tỉnh Ninh Bình cho biết khu vực tường thành Hoa Lư đã có ba lần khai quật, thăm dò khảo cổ. Kết quả đợt khai quật lần này tiếp tục khẳng định về kỹ thuật đắp dựng tường thành Hoa Lư ở thế kỷ 10.

Cùng với đó, các nhà khảo cổ có chung nhận định tường thành nhân tạo ở Hoa Lư đều được đắp trên nền đất lầy thụt vùng trũng thấp, do vậy đều sử dụng kỹ thuật đắp rải các thanh gỗ kết hợp đóng cọc chống sụt lở.

Sở Văn hóa Thể thao tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh, kết quả của đợt khai quật đã tiếp tục khẳng định về kỹ thuật đắp dựng tường thành Hoa Lư ở thế kỷ X. Cùng với các cuộc khai quật ở Tường Đông vào năm 1969, thăm dò Tường Dền năm 2018, cuộc khai quật khẩn cấp tường Tường Đông Bắc năm 2024, cuộc khai quật lần này cho biết về sự thống nhất trong kỹ thuật đắp thành Hoa Lư.

Do đó, các chuyên gia có thể làm rõ các tường thành nhân tạo ở Hoa Lư đều được đắp trên nền đất có kết cấu khá yếu, lầy thụt, do vậy đều sử dụng kỹ thuật đắp rải thân cây thực vật và gia cố bằng các thanh gỗ kết hợp đóng cọc chống sạt lở. Tường thành được đắp cong hình bán nguyệt hoặc gần hình thang, trong đó sườn ngoài thường được tạo dốc hơn bên trong. Các tư liệu thu được đã được lưu giữ qua các bản ảnh, bản vẽ mô tả kết quả khảo cổ.

Đáng chú ý, toàn bộ hố khai quật đã được số hóa bằng công nghệ quét 3D, phục vụ công tác nghiên cứu, phục dựng trong giai đoạn tiếp theo. Các kết quả này đã góp phần làm rõ hơn diện mạo Kinh đô Hoa Lư dưới triều Đinh - tiền Lê ở thế kỷ X.

Theo các nhà nghiên cứu, những cổ vật có quy mô đặc biệt lớn trở thành nguồn dữ liệu đầu vào quan trọng cho các mô hình phục dựng không gian ba chiều và bản sao số (digital twin). Quá trình phục dựng đòi hỏi nghiên cứu chi tiết từng bộ phận, ghép nối các mảnh còn thiếu và đối chiếu với tư liệu lịch sử để tiến tới trưng bày, giúp công chúng tiếp cận di sản một cách trực quan và dễ hiểu hơn.

Trong lĩnh vực khảo cổ học, Việt Nam hiện cũng đang ứng dụng nhiều công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI) và thị giác máy tính (computer vision). AI hỗ trợ xử lý, phân tích khối dữ liệu khảo cổ khổng lồ được tích lũy qua nhiều thập kỷ, trong khi công nghệ thị giác máy tính giúp nhận diện hiện vật, lập bản đồ chính xác các địa điểm khảo cổ, phát hiện những mô hình ẩn trong cảnh quan và thậm chí ghép nối các hiện vật bị vỡ vụn.