Đề xuất nâng ngưỡng miễn thuế lên 2 tỉ đồng: Có phù hợp thực tế hộ kinh doanh?

Cho ý kiến về dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, ông Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, ngày 20-4 cho biết cơ quan thẩm tra cơ bản thống nhất với định hướng sửa đổi. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh cần tiếp tục cân nhắc kỹ mức doanh thu cụ thể để miễn thuế cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Theo ông Phan Văn Mãi, ngưỡng doanh thu miễn thuế trước đây là 100 triệu đồng/năm, sau đó được đề xuất nâng lên 300 triệu đồng rồi 500 triệu đồng. Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng mức này vẫn còn thấp so với thực tiễn. Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa đề xuất nâng lên 3 tỉ đồng, trong khi cơ quan thẩm tra cho rằng nên nghiên cứu mức tối thiểu khoảng 2 tỉ đồng/năm nhằm bảo đảm tính nhân văn và phù hợp với tình hình kinh doanh hiện nay.

Từ góc nhìn thực tế, bà Lê Thanh Tâm, chủ một hộ kinh doanh bán lẻ hàng hóa tại TPHCM, cho rằng cách tính thuế hiện nay chưa phản ánh đúng bản chất lợi nhuận. 

Bà Tâm dẫn ví dụ, với doanh thu 2 tỉ đồng/năm, sau khi được miễn thuế 500 triệu đồng, phần còn lại 150 triệu đồng chịu thuế thu nhập cá nhân 0,5%, tương đương khoảng 750.000 đồng. Tuy nhiên, ngành bán lẻ thường chỉ có biên lợi nhuận từ 3% đến 5%. Như vậy, lợi nhuận tối đa phổ biến chỉ khoảng 50 triệu đồng mỗi năm. 

Sau khi nộp thuế, thu nhập thực tế còn lại chỉ khoảng 49 triệu đồng, tương đương hơn 4 triệu đồng/tháng, chưa đạt ngưỡng chịu thuế thu nhập cá nhân đối với người làm công ăn lương. "Đánh thuế trong trường hợp này là chưa hợp lý" – bà Tâm nhận xét.

Ông Nguyễn Thế Dũng, chủ một hộ kinh doanh thiết bị nội thất ở TPHCM, cho biết biên lợi nhuận trong lĩnh vực này còn thấp hơn. Đối với hàng bán sỉ, lợi nhuận chỉ dao động từ 0,5% đến 1%; còn bán lẻ cũng chỉ khoảng 5% đến 10%. 

"Có những lô hàng lớn như 1.000 thùng gạch men, lợi nhuận chỉ khoảng 1 triệu đồng. Với mức sinh lời như vậy, việc áp thuế theo doanh thu là chưa sát thực tế" – ông Dũng nhìn nhận.

Ông Dũng đề xuất cơ quan quản lý cần tính toán ngưỡng miễn thuế dựa trên lợi nhuận thực tế và tham chiếu mức giảm trừ gia cảnh hiện hành khoảng 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm).

Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, một số cán bộ thuế cơ sở tại TPHCM cho rằng phần lớn hộ kinh doanh là nhóm lao động tự tạo việc làm, tự chịu rủi ro và nuôi sống gia đình. Doanh thu giữa các ngành nghề có thể chênh lệch lớn, song nếu giả định mức lợi nhuận bình quân khoảng 10% trên doanh thu 2 tỉ đồng/năm thì mỗi hộ thu về khoảng 200 triệu đồng. 

Mức này cao hơn không đáng kể so với ngưỡng giảm trừ gia cảnh áp dụng cho người làm công ăn lương. Vì vậy, đề xuất nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 2 tỉ đồng được xem là phù hợp hơn với thực tiễn.

Đồng tình với quan điểm này, ông Nguyễn Ngọc Tịnh, Phó Chủ tịch Hội Tư vấn và Đại lý Thuế TPHCM, nhận định việc nâng ngưỡng miễn thuế lên 2 tỉ đồng có thể khuyến khích hộ kinh doanh kê khai trung thực và thực hiện nghĩa vụ thuế đầy đủ hơn. Khi đó, nguồn thu ngân sách không những giữ vững mà còn có thể tăng nhờ mở rộng diện tuân thủ.

Tuy nhiên, theo ông Tịnh, để bảo đảm công bằng nghĩa vụ thuế giữa các thành phần kinh tế, cơ quan quản lý cần tiến tới yêu cầu tất cả hộ kinh doanh phải xuất hóa đơn. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để xác định chính xác doanh thu, thuế giá trị gia tăng cũng như thu nhập chịu thuế, từ đó xây dựng chính sách thuế minh bạch và hợp lý hơn.