Được coi là một trong tứ đại mỹ nhân nhưng Điêu Thuyền không tồn tại?

Độc giả Tam quốc diễn nghĩa không ai không biết đến Điêu Thuyền. Đây là người con gái đã khiến cho Lã Bố phản bội và sát hại cha nuôi là Đổng Trác - quyền thần một tay che trời, khống chế triều đình nhà Hán lúc đó - khiến cho bánh xe lịch sử đổi hướng. Sau khi Đổng Trác chết, các thế lực khác nổi lên, mở ra thời kỳ tam quốc tranh hùng.

Cùng với Tây Thi, Vương Chiêu Quân và Dương Quý Phi, Điêu Thuyền được người Trung Quốc coi là tứ đại mỹ nhân thời cổ đại. Chỉ có điều, nếu ba người kia đều được xác định là có thật, được sử sách ghi lại một cách rõ ràng, chi tiết thì riêng với Điêu Thuyền, việc nàng có thực sự tồn tại hay không vẫn còn gây tranh cãi.

Điêu Thuyền là ai?

Theo Tam quốc diễn nghĩa, Điêu Thuyền là thiếu nữ thuộc tầng lớp nô lệ, chẳng may mồ côi cha mẹ từ nhỏ nên bán mình vào cung hầu hạ. Về sau, do loạn Thập thường thị, nàng trốn khỏi cung, xin vào hầu trong phủ Tư đồ Vương Doãn - một đại thần trung thành với nhà Hán.

Ở trong phủ, ngày đêm chứng kiến chủ nhân Vương Doãn ngày đêm lo lắng vương triều nhà Hán bị Đổng Trác thao túng, Điêu Thuyền thấy xót xa. Một đêm, nàng ở dưới ánh trăng dâng hương cầu nguyện trời cao, nguyện vì chủ nhân lo lắng. Bỗng nhiên cơn gió nhẹ thổi tới, một khối mây bay khiến vầng trăng bị che mất. Vẻ đẹp của nàng dường như cũng khiến trăng thấy thẹn, phải chạy trốn sau đám mây. Kể từ đó, Điêu Thuyền được mọi người gọi là Bế nguyệt mỹ nhân.

Khi Điêu Thuyền đang cầu nguyện, Vương Doãn tình cờ nghe được, lại thấy nhan sắc rung động lòng người của Điêu Thuyền nên nhận nàng làm con nuôi. Vị quan này thể hiện mong muốn cùng Điêu Thuyền thực hiện kế sách Liên hoàn mỹ nhân kế, khiến hai cha con bất bại Đổng Trác cùng Lã Bố trở mặt nhau, từ đó mới có cơ hội chấn hưng triều Hán.

Để thực hiện kế sách này, một mặt Vương Doãn dâng Điêu Thuyền cho Lã Bố, hứa sẽ để nàng đính hôn với y, nhưng sau đó lại lén mời Đổng Trác đến nhà khiến Trác mê mẩn Điêu Thuyền.

Cuộc gặp giữa Điêu Thuyền và Đổng Trác được ghi lại như sau: "Rèm châu vừa cuốn lên, Điêu Thuyền nhè nhẹ gót hài bước ra, xiêm y thướt tha, mình liễu uyển chuyển múa trước rèm châu như tiên nữ nhập động. Điêu Thuyền lại hát. Nàng vừa cầm phách gõ nhịp cất giọng ca. Giọng trong như oanh kêu, cao như hạc gọi, khi trầm khi bổng thánh thót như rót vào tai, mà huyền huyền ảo ảo làm mê hồn tục khách". Đổng Trác thấy Điêu Thuyền thì mụ mị đầu óc. Nhân đó Vương Doãn khéo léo thể hiện sự ưng thuận để Điêu Thuyền làm thiếp cho Trác.

Sợ Đổng Trác cướp mất Điêu Thuyền, Lã Bố đã đâm chết người cha nuôi này. Kế hoạch của Vương Doãn đã thành công ngoài mong đợi.

Mối tình của Lã Bố - Điêu Thuyền được nhiều hậu thế biết tới. Không khó để nhận thấy, Lã Bố rất yêu thương Điêu Thuyền, vì nàng mà sẵn sang sát hại người cha nuôi.

Còn Điêu Thuyền sau bao sóng gió, cũng chấp nhận đi theo Lã Bố, cùng vị tướng này trải qua muôn vàn gian khổ trong thời kỳ loạn lạc, chưa bao giờ "tham phú phụ bần", càng chưa bao giờ có lấy nửa lời oán hận. Chỉ tiếc rằng sau khi Lã Bố vong mạng trong thời loạn thế, tung tích Điêu Thuyền trở nên bí ẩn.

Sau khi Lã Bố mất, số phận Điêu Thuyền ra sao?

Sau khi Lã Bố chết , Điêu Thuyền dường như hoàn toàn biến mất. Tam quốc diễn nghĩa cũng không có bất cứ dòng nào để nói về số phận của nàng. Tuy vậy, trong các loại hình kịch nghệ và văn học dân gian của Trung Quốc lại lưu truyền rất nhiều giai thoại về người con gái này. Bất ngờ là rất nhiều trong số đó gắn liền với nhân vật Quan Vũ - một trong ngũ hổ tướng của Lưu Bị.

Cụ thể, vở tuồng được truyền lại từ thời nhà Nguyên có tên Quan Đại vương nguyệt hạ trảm Điêu Thuyền có chi tiết sau khi Lã Bố bị giết, Trương Phi đã cướp mỹ nữ này đem về tặng cho Quan Vũ. Mặc dù cảm thán trước vẻ đẹp của Điêu Thuyền nhưng Quan Vũ vẫn tuốt gươm chém nàng vì lo sợ "hồng nhan hoạ thuỷ".

Lại có giai thoại khác kể rằng, Tào Tháo sau khi đánh hạ Lã Bố đã ban Điêu Thuyền cho Quan Vũ làm tỳ nữ, mục đích là dùng sắc đẹp của Điêu Thuyền lôi kéo người em kết nghĩa của Lưu Bị về phục vụ mình.

Quan Vũ không khó khăn gì để nhận ra âm mưu của Tào Tháo. Do đó khi nhìn thấy Điêu Thuyền, vị tướng này chỉ lạnh lùng buông một chữ "được" rồi làm ngơ. Là người con gái thông minh, Điêu Thuyền hiểu được điều gì chờ mình phía trước. Nàng bèn trở về phòng và tự vẫn.

Cũng có giai thoại kể rằng, sau khi bắt được Điêu Thuyền, người có tiếng lỗ mãng như Trương Phi cũng không khỏi mê mẩn trước vẻ đẹp "ánh trăng lẫn sắc hoa cũng phải chịu thua" của nàng. Lưu Bị cũng nảy sinh ý định nạp nàng làm thiếp. Tuy nhiên, vì đại cục, ông chỉ đành kim lòng lại.

Vì biết Quan Vũ không đam mê sắc dục nên Lưu Bị đem Điêu Thuyền tặng cho ông. Quan Vũ cho rằng Điêu Thuyền là nguồn cơn của mọi tai họa, giữ lại chỉ khiến huynh đệ ganh ghét, ảnh hưởng tới cơ nghiệp nhà Hán. Vì thế, bề ngoài Quan Vũ giả vờ thu nhận nhưng bên trong sóm đã có ý định trừ khử nàng.

Khi gặp Điêu Thuyền, thấy vẻ đẹp thanh tao, bí ẩn và lay động lòng người của nàng, Quan Vũ có chút xiêu lòng. Trong khoảnh khắc, ông cảm thấy không nỡ ra tay. Tuy nhiên, cuối cùng lý trí đã chiến thắng. Quan Vũ một đao chém xuống, lấy mạng mỹ nhân để tránh họa hồng nhan.

Điêu Thuyền - công hay tội?

Điêu Thuyền được coi là người trọng tình nghĩa. Năm xưa, vì báo đáp ân tình của Vương Doãn mà chấp nhận tham gia vào "Liên hoàn kế", hy sinh bản thân để quyến rũ Đổng Trác và Lã Bố.

Sau khi thấy Lã Bố liều lĩnh giết chết nghĩa phụ vì mình, Điêu Thuyền lại cảm động mà sẵn lòng đi theo vị tướng này dù biết rằng sẽ phải chịu đựng muôn vàn gian khổ, hiểm nguy.

Cả Đổng Trác và Lã Bố đều là những đối thủ đáng gờm của Tào Tháo. Vậy mà cả hai người này ít nhiều đều vì sự xuất hiện của Điêu Thuyền mà dẫn tới kết cục thảm hại. Tất cả những điều này cho thấy, Điêu Thuyền rất thông minh, khôn ngoan. Nàng không cần tốn một mũi tên cũng có thể đánh bại Lã Bố anh hùng vô địch và Đổng Trác quyền lực ngút trời.

Trong sách Thánh Thán Ngoại Thư, Mao Tôn Cương viết về Điêu Thuyền như sau: "Mười tám lộ quân chư hầu không giết nổi Đổng Trác, mà một thiếu nữ đào tơ liễu yếu như Điêu Thuyền lại làm được. Ba anh em Lưu, Quan, Trương hùng liệt không thắng nổi Lã Bố, mà chỉ một nàng Điêu Thuyền thắng được. Ôi, lấy chăn chiếu làm chiến trường, lấy son phấn làm khôi giáp, lấy mày ngài làm cung nỏ, lấy nước mắt nũng nịu làm mũi tên, lấy lời tình tứ ngọt ngào làm chiến lược mưu cơ. Xem thế thì cái bản lãnh của "nữ tướng quân" quả là tuyệt cao cường, đáng sợ thay!".

Điêu Thuyền có tồn tại?

Theo Tam quốc chí, phần Lã Bố truyện do Trần Thọ chủ biên, không có nhắc tới bất cứ ai tên Điêu Thuyền mà chỉ có đề cập: "Trác thường gọi Bố vào trong các, Bố cùng thị tỳ của Trác lén tư thông. Sau sợ sự việc phát giác, tâm không tự an". Quả thực, lịch sử có ghi lại rằng Lã Bố có tư thông với một thị tỳ của Đổng Trác, nhưng sử sách không có ghi chép lại tên của nàng.

Tam quốc diễn nghĩa dù là tiểu thuyết hư cấu, nội dung có "ba phần thực, bảy phần hư" nhưng với những nhân vật quan trọng, La Quán Trung đều giới thiệu lai lịch và số phận cuối cùng của họ một cách rõ ràng và tỉ mĩ.

Chẳng hạn như nhân vật Tôn phu nhân - em gái Tôn Quyền. Ban đầu, nàng được Tôn Quyền gả cho Lưu Bị với mục đích lôi kéo, khiến ông lơ là việc quân. Khi mục đích không thành, Tôn Quyền lại lừa Tôn phu nhân trở lại Đông Ngô. Tới giai đoạn này, vai trò của bà đối với diễn tiến của Tam quốc diễn nghĩa gần như không còn. Tuy nhiên, La Quán Trung vẫn kể về kết cục của bà: Tự sát để chết theo chồng khi Lưu Bị qua đời.

Tuy nhiên, Điêu Thuyền lại là ngoại lệ. Dù có vai trò cực kỳ quan trọng đối với cục diện chính trị giai đoạn đầu của tiểu thuyết nhưng La Quán Trung lại miêu tả rất sơ qua về lai lịch và hoàn toàn bỏ ngỏ về số phận của nàng sau khi Lã Bố chết. Thậm chí, tới cái tên cụ thể, nàng cũng không có. Điêu Thuyền vốn không phải là tên người mà được lấy từ một chức danh - Điêu thuyền quan - để gọi những người hầu phục vụ mũ áo cho quan lại dưới triều nhà Hán.

Với tất cả những điều này, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, Điêu Thuyền không phải là nhân vật có thật trong lịch sử. Nàng là một nhân vật hư cấu được tạo ra bởi nhà văn La Quán Trung, để làm rõ lý do Lã Bổ quay lưng lại với cha nuôi Đổng Trác.

Tuy vậy, dù được cho là nhân vật hư cấu từ tiểu thuyết dã sử, nhưng hình tượng Điêu Thuyền vẫn được văn hóa dân gian Trung Quốc trân trọng và lưu giữ.