Funan Techo được Trung Quốc 'bơm' vốn, có tiến triển: Nhiều cư dân Campuchia dọc kênh đào vẫn phải chờ

Trang CamboJA News ngày 10/8 đưa tin, hai năm sau khi Campuchia khởi công xây dựng kênh đào Funan Techo, nhiều gia đình sống dọc tuyến kênh cho biết họ đang trong tình trạng bấp bênh do chậm trễ bồi thường và mất sinh kế, ngay cả khi Campuchia đã nhận được nguồn tài trợ mới từ Trung Quốc cho dự án trị giá 1,2 tỷ USD.

Ngày 5/8/2024, hàng nghìn người đã tập trung tại xã Prek Takeo, tỉnh Kandal, để tham dự lễ khởi công dự án mà chính phủ Campuchia lúc bấy giờ mô tả là tuyến đường thủy mang tính đột phá, nối liền sông Mekong với vịnh Thái Lan. Kể từ đó, công tác xây dựng diễn ra khá hạn chế, chính phủ Campuchia chỉ tuyên bố đã hoàn thành công tác phân định mốc giới dọc theo tuyến kênh.

Theo CamboJA News, trong gần hai năm, thông tin chi tiết về cách thức tài trợ cho dự án vẫn còn rất ít, làm dấy lên sự không chắc chắn về nguồn vốn cho một trong những dự án cơ sở hạ tầng lớn nhất của Campuchia. Tình hình đã thay đổi vào cuối tháng 7 năm nay, khi chính phủ nước này đưa ra thông báo rằng Trung Quốc đã phê duyệt gói vay ưu đãi và trợ cấp cho kênh đào, đánh dấu cam kết tài chính chính thức đầu tiên của Bắc Kinh kể từ khi khởi công xây dựng.

Một bức tranh phức tạp

Bất chấp các sự kiện chính thức và thông báo về nguồn tài trợ, tác động của dự án đã bắt đầu ảnh hưởng đến cộng đồng dân cư dọc theo tuyến kênh. Các cuộc phỏng vấn của CamboJA News với cư dân bị ảnh hưởng cho thấy một bức tranh phức tạp: một số đã nhận được bồi thường, nhưng nhiều người vẫn chưa được trả tiền, một số đã bỏ lỡ nhiều mùa vụ trồng lúa, hoặc vẫn đang chờ đợi lịch trình rõ ràng để di dời.

“Họ nói với chúng tôi rằng việc xây dựng sẽ bắt đầu vào tháng 11 [2025]. Đến tháng đó, khi đến thời điểm trồng lúa, họ lại bảo chúng tôi không được canh tác. Chúng tôi không dám trồng trọt. Giờ đã quá tháng 11 rồi, chúng tôi vẫn chưa thể canh tác [từ năm ngoái], và vẫn chưa nhận được bất kỳ khoản bồi thường nào”, một cư dân tại Angkor Borei, tỉnh Takeo, Campuchia, cho biết.

Ông nói rằng 1,5 hecta ruộng lúa và đất ở của ông bị ảnh hưởng bởi dự án. Trước đây, mùa vụ cung cấp đủ gạo để nuôi sống gia đình ông trong một năm. Giờ đây, không thể canh tác trên đất, họ buộc phải mua gạo từ bên ngoài, gây thêm gánh nặng tài chính cho gia đình.

Một cư dân khác cùng làng nói với CamboJA News rằng ông đã nhận được tiền bồi thường cho gần 8 hecta ruộng lúa nhưng vẫn chưa được bồi thường cho đất ở của mình. Mức bồi thường phụ thuộc vào vị trí của mảnh đất. Bất động sản nhà ở của ông được định giá 52 USD/m2.

“Tổng số tiền bồi thường tôi nhận được lên đến hơn 200.000 USD. Cho đến nay, tôi đã nhận được khoảng 100.000 USD”, ông nói.

Mặc dù đã nhận được một phần tiền bồi thường, ông cho biết mình vẫn chưa hoàn toàn hài lòng với số tiền đó. Ông nói rằng chỉ riêng ruộng lúa đã mang lại thu nhập hàng năm khoảng 20.000 USD, và ngôi nhà của ông đóng góp nguồn thu từ một hoạt động kinh doanh dọc theo con đường chính.

CamboJA News đưa tin, kênh đào Funan Techo dài 180 km, trải dài qua các tỉnh Kandal, Takeo, Kampot và Kep của Campuchia. Một nghiên cứu gần đây của Diễn đàn các tổ chức phi chính phủ về Campuchia cho thấy dự án này có thể ảnh hưởng đến ít nhất 2.305 hộ gia đình. Trong lễ khởi công đoạn thứ hai của kênh đào ở Takeo hồi tháng 4 năm nay, chính phủ Campuchia cho biết đã phân bổ 217 triệu USD để bồi thường cho việc giải phóng mặt bằng và các tác động khác dọc theo kênh đào.

Ông Hem Khit - người đứng đầu huyện Angkor Borey - nói với CamboJA News rằng các quan chức phụ trách dự án kênh đào Funan Techo đã gửi thông tin chi tiết về đất đai của các gia đình bị ảnh hưởng, bao gồm diện tích đất và năng suất nông nghiệp, cho ủy ban phụ trách bồi thường, nhưng ông không biết tại sao một số người đã nhận được bồi thường trong khi những người khác vẫn đang chờ đợi.

Trong khi đó, tại làng Trery Klork, xã Doung Khpos, huyện Borei Cholsar, tỉnh Takeo, cư dân Ouk Sam Ath cho biết ông hài lòng với khoản bồi thường nhận được, nói rằng đã nhận đủ cho “mọi thứ trên ruộng lúa của ông, bao gồm cả cây cối”. Sam Ath nhận được 20.000 USD.

“Sau khi nhận được tiền bồi thường, tôi thực sự cảm thấy yên tâm”, người đàn ông 40 tuổi nói. “Trước đó, tất cả đều lo lắng vì không biết khi nào tiền bồi thường sẽ được chi trả hoặc liệu số tiền đó có đủ hay không.”

Sam Ath đã nhận được tiền vào khoảng tháng 3, trước lễ khởi công đoạn thứ hai của kênh đào vào tháng 4. Tuy nhiên, ông cho biết, một số người dân trong khu vực của ông, đặc biệt là những người có đất ở bị ảnh hưởng, vẫn đang chờ được bồi thường.