Giá cá tra tăng kỷ lục, vì sao người nuôi vẫn 'treo ao'?

Giá cá tra thương phẩm và cá giống cùng tăng mạnh

Những tháng đầu năm 2026, thị trường cá tra tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) ghi nhận đợt tăng giá mạnh nhất trong nhiều năm lại đây. Giá cá tra nguyên liệu loại 0,8-1 kg/con hiện từ 33.000 - 35.000 đồng/kg, tăng 5.000-7.000 đồng/kg so với cuối năm 2025.

Hiệp hội Chế biến và x uất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) tính toán, với chi phí sản xuất bình quân khoảng 24.000 - 26.000 đồng/kg, giá cá tra hiện nay giúp người nuôi lãi từ 8.000 - 10.000 đồng/kg. Mức lợi nhuận này hấp dẫn với nhiều hộ nuôi suốt nhiều năm qua.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, mức giá hấp dẫn trên cũng chưa hút người dân tái thả nuôi sau thời gian “treo ao”, do chi phí như thức ăn, thuốc, con giống… đang rất cao. “Giá cá biến động liên tục, nhưng giá vật tư như thức ăn, thuốc thủy sản hiện chỉ lên không xuống, nhiều bà con chưa dám đầu tư nuôi tiếp”, một Giám đốc Hợp tác xã cá tra ở Cần Thơ cho biết. Hiện, hợp tác xã này cũng tạm ngưng hoạt động.

Theo vị trên, do chi phí nuôi tăng, giá cá biến động mạnh gần đây, nên tất cả 28 thành viên của hợp tác xã đã ngưng nuôi cá tra nhiều tháng nay. Các doanh nghiệp thu mua chế biến cá tra cũng đang nợ hợp tác xã này cả tỷ đồng tiền mua cá, ông đang đi thu nợ để trả cho người nuôi nhưng chưa xong do doanh nghiệp cũng gặp khó. “Hiện, những hộ còn nuôi chỉ duy trì cầm chừng, hoặc còn dư vốn, còn đa số phải vay vốn để nuôi nên chưa dám nuôi lại", vị lãnh đạo hợp tác xã trên chia sẻ.

Theo các doanh nghiệp, hợp tác xã, giá cá tra tăng mạnh gần đây chủ yếu do thiếu hụt nguồn cung các thương phẩm. Cá tra nuôi cần từ 6-8 tháng, giai đoạn trước giá cá thấp kéo dài, nên nhiều hộ phải ‘treo ao’, giảm thả hoặc rút khỏi nghề. Khi nhu cầu chế biến và xuất khẩu phục hồi, nguồn cung cá thương phẩm không đủ đáp ứng, đẩy giá lên cao.

Không chỉ cá thương phẩm, giá cá tra giống cũng tăng mạnh thời gian gần đây. Theo các cơ sở giống, thời tiết lạnh, biến động khí hậu khiến tỷ lệ hao hụt trong khâu ươm giống cao, nguồn cung khan hiếm. Cá tra giống cỡ 100 con/kg có giá khoảng 1.000 đồng/con, trong khi loại 30-35 con/kg hiện khoảng 70.000 - 75.000 đồng/kg (có thời điểm hơn 90.000 đồng/kg), gấp nhiều lần bình thường. Trong khi tỷ lệ sống của cá con chỉ đạt dưới 50%. Điều này khiến không ít hộ nuôi lo ngại rủi ro nếu giá cá thương phẩm đảo chiều trong thời gian tới.

Doanh nghiệp cũng dè dặt

Giám đốc một doanh nghiệp cá tra tại khu vực Thốt Nốt (Cần Thơ) cho hay, giá cá tra tăng cao nhưng doanh nghiệp không dám tham gia sâu, chỉ nuôi đủ lượng cá để chế biến các sản phẩm phục vụ thị trường nội địa. Trước đây công ty cũng tham gia xuất khẩu cá tra, nhưng gần đây các đối tác thường có trục trặc, nên không dám có kế hoạch dài hạn.

Theo doanh nghiệp trên, trước đây các đối tác nhập khẩu có kế hoạch mua hàng từ đầu năm, giữa năm hay dịp cao điểm cuối năm. Tuy nhiên, hiện thị trường hay biến động, khó lường nên các doanh nghiệp làm theo mùa vụ, theo từng đơn hàng.

Những năm trước, thị trường cá tra Việt không ít lần rơi cảnh được mùa mất giá, hoặc thị trường xuất khẩu biến động, có sự cố, các doanh nghiệp tồn kho quay lại ép giá người nuôi, khiến nhiều hộ nuôi cá lo ngại.

Các cơ quan quản lý cũng khuyến cáo bà con, giá cá cao, nhưng không nên ồ ạt mở rộng diện tích. Việc phát triển nóng có thể dẫn đến dư cung trong các chu kỳ tiếp theo, gây rủi ro cho cả người nuôi và doanh nghiệp chế biến. Thay vào đó, người nuôi cần tuân thủ các kỹ thuật nuôi, tăng liên kết với doanh nghiệp để bảo đảm đầu ra ổn định.

Theo VASEP, ngành cá tra đang định hướng phát triển theo chuỗi giá trị bền vững, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số trong quản lý vùng nuôi, truy xuất nguồn gốc; đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường, an toàn thực phẩm của thị trường nhập khẩu.

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu cá tra Việt Nam đạt trên 2,1 tỷ USD và được kỳ vọng tiếp tục tăng trong năm 2026 khi nhu cầu từ Mỹ, Trung Quốc, châu Âu và Trung Đông phục hồi. Trong tháng 1 năm nay, kim ngạch xuất khẩu cá tra tăng 59% so cùng kỳ (đạt 212 triệu USD). Đặc biệt, việc Mỹ áp mức thuế chung 10% cho tất cả các quốc gia được kỳ vọng hỗ trợ thêm thị trường cá tra xuất khẩu thời gian tới. Tuy nhiên, diện tích thả nuôi toàn vùng ĐBSCL hiện chưa đủ để đáp ứng nhu cầu dài hạn.