Gùi bộ hơn 15.000 tấn vật liệu qua rừng, đu dây xuống vực sâu hơn 100 m để kéo điện: Tuyến cáp treo lên nóc nhà Đông Dương lập 2 kỷ lục thế giới
Trong thông cáo phát hành ngày 3/2/2016, Doppelmayr viết rằng điều kiện thời tiết và địa hình trong hai năm xây dựng “hoàn toàn không dễ dàng”.
Tuyến cáp 6,3 km không có đường để chở vật liệu
Tháng 11/2013, Tập đoàn Sun Group khởi công tuyến cáp treo nối thung lũng Mường Hoa với đỉnh Fansipan ở độ cao 3.143 m, nơi thường được gọi là “nóc nhà Đông Dương”. Dự án do hãng cáp treo Doppelmayr Garaventa của Áo tư vấn và thiết kế, tổng mức đầu tư giai đoạn 1 của tổ hợp là 4.400 tỷ đồng. Đây là tuyến cáp treo ba dây đầu tiên của Việt Nam.
Theo thông cáo của Doppelmayr, tuyến cáp có chiều dài nghiêng 6.326 m và độ chênh cao 1.410 m. Mỗi cabin chở 30 khách, chạy với tốc độ 8 m/s, mỗi chuyến mất 14,8 phút, và công suất đạt 2.000 khách mỗi giờ mỗi chiều.
Fansipan dùng công nghệ 3S, tức cáp treo ba dây. Theo tài liệu kỹ thuật của Doppelmayr, hệ thống có hai cáp đỡ cố định để cabin chạy trên đó và một cáp kéo chuyển động liên tục. Mỗi cabin được kẹp vào cáp kéo bằng hai bộ kẹp tự động độc lập. Hãng cho biết cấu hình này có độ ổn định trước gió rất cao và cho phép những khoảng vượt rất dài giữa các trụ. Nhờ đó, cả tuyến dài hơn 6 km chỉ cần hai nhà ga và bốn trụ. Fansipan Legend cũng được trang bị hệ thống cứu hộ cho phép đưa toàn bộ cabin về ga gần nhất khi có sự cố, trong khi hành khách vẫn ngồi trong cabin.
Trong thông cáo phát hành ngày 3/2/2016, Doppelmayr viết rằng điều kiện thời tiết và địa hình trong hai năm xây dựng “hoàn toàn không dễ dàng”.

Không được mở đường, vật liệu phải đi bằng vai người
Những con số trên thông cáo không cho thấy cái khó lớn nhất của công trình. Sáu điểm thi công, gồm hai nhà ga và bốn trụ, trải từ độ cao 1.200 m tới đỉnh 3.143 m, trong khi chủ đầu tư không cho phá rừng để mở đường công vụ. Theo phóng sự hiện trường của TTXVN năm 2018, xe cơ giới vì thế không thể vào công trường. Cát, sỏi, xi măng đều phải gùi bộ, còn máy trộn bê tông loại nhỏ phải tháo rời để mang lên. Chính các chuyên gia nước ngoài khi đó cũng từng nghi ngờ cách làm này. Tổng cộng hơn 15.000 tấn vật liệu đã được đưa qua rừng theo cách thủ công.
Giữat năm 2014, công trình chậm tiến độ vì sức người không theo kịp khối lượng đào đắp, theo ông Phan Tất Thắng, Phó Giám đốc kỹ thuật công ty vận hành cáp treo. Đơn vị thi công phải dựng một tuyến cáp công vụ tải trọng 5 tấn, vận hành từ tháng 1/2015, nhưng nhiều cấu kiện thép và đá hộc vẫn phải khiêng tay. Lúc cao điểm, hơn 1.500 người cùng làm việc trên núi. Trong hơn 800 ngày, công trường trải qua ít nhất năm đợt mưa tuyết, và nước uống có lúc đóng băng dày 1–2 cm.

Đường điện vắt qua vực sâu hơn 100 m
Muốn thi công nhà ga và vận hành cáp, công trình cần có điện trên đỉnh núi. Một đường dây 35 kV với 33 cột được dựng từ Trạm Tôn lên đỉnh, và móng cột cũng được đào bằng tay. Khoảng vượt khó nhất nằm giữa cột 14 và cột 15, dài 589 m, bên dưới là vực sâu hơn 100 m.
Theo TTXVN, đội thi công đã thử đưa dây mồi qua vực bằng khí cầu, rồi bằng nỏ, nhưng đều thất bại vì gió. Cuối cùng, công nhân phải đeo dây an toàn đu xuống vực để kéo dây, và mất gần một tháng mới vượt qua được đoạn này. Giai đoạn kéo cáp chính bắt đầu vào mùa thu năm 2015, khi sợi cáp mồi phải được kéo trên tán rừng mà không được chạm đất hay cây.
Từ Bà Nà, Fansipan đến Hòn Thơm: chuỗi kỷ lục cáp treo ở Việt Nam
Tuyến cáp được khánh thành ngày 2/2/2016. Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Guinness đã trao chứng nhận hai kỷ lục ngay tại lễ khánh thành: tuyến cáp treo ba dây dài nhất thế giới với 6.292,5 m, và tuyến có độ chênh giữa ga đi và ga đến lớn nhất thế giới với 1.410 m. Doppelmayr thì công bố chiều dài nghiêng của tuyến là 6.326 m.
Fansipan là một mắt xích trong chuỗi công trình Doppelmayr thực hiện cùng Sun Group tại Việt Nam. Theo tạp chí của Doppelmayr, tuyến Bana Big ở Bà Nà, xây năm 2013, là cáp treo một dây dài nhất với 5.772 m và có độ chênh 1.369 m. Tuyến Hạ Long Queen, khai trương tháng 6/2016, có cabin lớn nhất thế giới với sức chứa 230 khách và trụ cáp cao nhất thế giới với 188,88 m.
Ngày 4/2/2018, tuyến 3S Hòn Thơm ở Phú Quốc đi vào hoạt động với chiều dài 7.899,9 m, vượt kỷ lục của Fansipan gần 1,5 km. Các trụ cao tới 164 m của tuyến này được dựng trên hai hòn đảo giữa biển. Ngày 11/7/2026, Garaventa, công ty chuyên về các hệ thống đặc biệt của Tập đoàn Doppelmayr, khai trương thêm hai tuyến tàu leo núi trên Fansipan để đáp ứng lượng khách tăng lên. Lần này, vật liệu được chở lên núi bằng chính tuyến cáp 3S.
Theo Báo Lào Cai, trước khi có cáp treo, Sa Pa đón khoảng 600–700 nghìn lượt khách mỗi năm, và con số này tăng lên gần 970 nghìn lượt ngay trong năm đầu tuyến cáp vận hành. Báo cáo tại Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ phường Sa Pa đầu năm 2026 cho biết năm 2025, Sa Pa đón 4,45 triệu lượt khách, trong đó hơn 630.000 lượt khách quốc tế, với tổng doanh thu gần 19.521 tỷ đồng. So với mức gần 970 nghìn lượt của năm 2016, lượng khách đã tăng khoảng 359%. Phường Sa Pa đặt mục tiêu năm 2026 đón trên 5 triệu lượt khách, với doanh thu khoảng 23.000 tỷ đồng.
Việt Nam hàng ngày