Hầm xuyên núi 'made by Vietnam' trị giá 11.000 tỷ đồng, dài thứ 2 cả nước, băng đèo hiểm trở chỉ mất 10 phút

9 năm quản lý vận hành hầm Đèo Cả

Tập đoàn Đèo Cả vừa tổ chức chương trình kỷ niệm 9 năm đưa hầm Đèo Cả vào khai thác, từ ngày 21/8/2017 đến 21/8/2026. Tại đây, ông Võ Ngọc Trung - Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư Hạ tầng Giao thông Đèo Cả đã điểm lại dấu mốc dự án hầm đường bộ Đèo Cả được khởi công ngày 18/11/2012, gồm hầm Đèo Cả, hầm Cổ Mã và hệ thống đường dẫn, với tổng chiều dài toàn tuyến hơn 13 km. Sau gần 5 năm thi công, ngày 21/8/2017, công trình chính thức được đưa vào vận hành, khai thác, sớm hơn kế hoạch 3 tháng.

Báo cáo tổng quan về quá trình khai thác hầm Đèo Cả, ông Đinh Việt Cường - Giám đốc Xí nghiệp QLVH hầm Đèo Cả, cho biết sau 9 năm, hầm Đèo Cả đã phục vụ 22,14 triệu lượt phương tiện, bảo đảm giao thông an toàn, liên tục và thông suốt. Đáng chú ý, trong suốt 9 năm vận hành, chưa ghi nhận sự cố cháy, nổ trong hầm.

Lưu lượng phương tiện qua hầm cũng tăng mạnh qua từng năm. Nếu năm 2017, bình quân có khoảng 4.391 lượt xe/ngày đêm qua hầm, thì đến năm 2026 con số này đã đạt 10.918 lượt xe/ngày đêm, tương đương gần 2,5 lần thời điểm bắt đầu khai thác. Riêng các năm gần đây, lưu lượng duy trì xu hướng tăng tương đối ổn định, từ hơn 7.400 lượt xe/ngày đêm năm 2023 lên hơn 8.100 lượt năm 2024 và gần 8.900 lượt năm 2025.

Sự dịch chuyển dòng phương tiện từ đường đèo vào hầm cũng cho thấy hiệu quả rõ rệt về an toàn giao thông. Năm 2017, đường đèo ghi nhận 32 vụ tai nạn giao thông; sang năm 2018 giảm còn 6 vụ, tương đương giảm 80%. Những năm gần đây, số vụ tiếp tục duy trì ở mức thấp, năm 2025 có 3 vụ và đến năm 2026 ghi nhận 1 vụ.

Phát biểu tại chương trình, ông Đào Tấn Lộc, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên dành phần lớn thời gian để kể lại những ngày đầu của dự án - khi ý tưởng xây dựng một công trình hầm lớn bằng nguồn lực xã hội hóa còn khiến nhiều người hoài nghi.

Ông cho rằng xét trong bối cảnh thời điểm đó, việc một doanh nghiệp tư nhân tham gia một dự án hạ tầng giao thông lớn là điều rất mới: "Trước đây có những công trình phải để người nước ngoài thiết kế, chỉ huy thi công. Đến hầm Đèo Cả là quá trình người Việt Nam tiên phong, từng bước làm chủ công nghệ, kỹ thuật và tổ chức thực hiện một dự án giao thông lớn, đặc biệt là công trình hầm."

Dấu ấn tự chủ công nghệ xuyên núi của kỹ sư Việt Nam

Khởi công từ năm 2012 và chính thức đưa vào khai thác vào tháng 8/2017, hầm Đèo Cả ghi dấu ấn lịch sử khi là dự án hầm đường bộ xuyên núi quy mô lớn đầu tiên của đất nước được thực hiện hoàn toàn bởi bàn tay, khối óc của đội ngũ kỹ sư và doanh nghiệp nội địa.

Trước đó, Việt Nam từng vận hành hầm Hải Vân vào năm 2005 – công trình hầm lớn nhất khu vực Đông Nam Á thời bấy giờ, song toàn bộ nguồn vốn vay, phương án thiết kế lẫn nhà thầu thi công khi đó đều phụ thuộc vào đối tác quốc tế. Đến dự án Đèo Cả, Tập đoàn Đèo Cả đã tự lực đảm nhiệm trọn vẹn từ khảo sát địa chất, thiết kế kỹ thuật, tổ chức thi công cho đến thu xếp nguồn lực tài chính.

Không áp dụng máy móc mô hình cũ, đội ngũ kỹ sư Việt đã chủ động nghiên cứu cải tiến giải pháp thiết kế nhằm thích ứng hoàn hảo với điều kiện địa chất thực tế và tối ưu hiệu suất vận hành lâu dài.

Dự án được quy hoạch với hai ống hầm song song chạy độc lập cho từng chiều phương tiện theo tiêu chuẩn đường cao tốc TCVN 5729-1997. Hai tâm hầm nằm cách nhau khoảng 30m, kết nối đồng bộ và trực tiếp vào hệ thống đường dẫn dài 8,6km, tạo nên một hành lang giao thông thông suốt, hiện đại và an toàn tuyệt đối.

Được đầu tư theo mô hình hợp đồng BOT và BT, dự án ban đầu có tổng mức dự toán lên tới 15.603 tỷ đồng. Tuy nhiên, thông qua các giải pháp quản trị công nghệ tối ưu cùng sự chỉ đạo quyết liệt từ Chính phủ, chi phí đầu tư thực tế đã được tiết giảm xuống còn 11.378 tỷ đồng – tiết kiệm hơn 4.225 tỷ đồng so với kế hoạch ban đầu.

Chỉ sau một năm đưa vào vận hành, hầm Đèo Cả đã được vinh danh là công trình tiêu biểu của ngành Xây dựng Việt Nam năm 2018. Cho đến nay, công trình vẫn giữ vững vị thế là hầm đường bộ lớn thứ hai trên toàn Việt Nam, chỉ sau hầm Hải Vân.

Giá trị to lớn nhất của hầm Đèo Cả nằm ở hiệu quả khai thác thực tế và tính mạng con người. Nếu như trước đây, các phương tiện phải mất tới 60 phút để vượt qua cung đèo Cả quanh co, hiểm trở thì nay hành trình này được rút ngắn ngoạn mục xuống chỉ còn khoảng 10 phút, đồng thời xóa bỏ hoàn toàn những "điểm đen" tai nạn giao thông ám ảnh suốt nhiều năm.

Sự hiện diện của hầm Đèo Cả không chỉ nâng cấp căn bản năng lực lưu thông trên trục giao thông huyết mạch Bắc – Nam, mà còn tạo động lực to lớn thúc đẩy giao thương, vận tải và liên kết phát triển kinh tế – xã hội giữa Đắk Lắk, Khánh Hòa với các tỉnh thành khu vực miền Trung.

Thái Hà