Hơn 1,9 triệu lượt khách hàng dừng giao dịch sau cảnh báo gian lận

Chia sẻ dữ liệu để cảnh báo trước giao dịch

Tại họp báo thông tin kết quả hoạt động ngành Ngân hàng quý III diễn ra chiều 7/10, ông Lê Văn Tuyên, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, NHNN, cho biết ngành Ngân hàng đặc biệt coi trọng công tác an ninh, an toàn thông tin và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng. Một trong những giải pháp được triển khai là xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin cảnh báo rủi ro giữa các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán và tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán.

Theo đó, NHNN đã triển khai Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO). Hệ thống cho phép các tổ chức báo cáo, cập nhật, tra cứu thông tin cảnh báo đối với tài khoản thanh toán, ví điện tử có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo, vi phạm pháp luật. Qua đó, các đơn vị có thêm cơ sở để chủ động cảnh báo khách hàng trước khi thực hiện giao dịch.

Ông Tuyên cho biết, hệ thống SIMO đã có 147 tổ chức tín dụng và trung gian thanh toán kết nối, chia sẻ dữ liệu. Dịch vụ chia sẻ trạng thái tài khoản thanh toán, ví điện tử nghi ngờ liên quan đến gian lận, lừa đảo qua hệ thống đã được triển khai cho 21 đơn vị, gồm 16 ngân hàng và 5 tổ chức trung gian thanh toán.

Từ khi triển khai dịch vụ đến ngày 28/9/2026, số liệu báo cáo của các đơn vị cho thấy hơn 5,6 triệu lượt khách hàng đã nhận được cảnh báo qua SIMO. Trong đó, hơn 1,9 triệu lượt khách hàng tạm dừng hoặc hủy bỏ giao dịch sau khi nhận cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch trên 6,3 nghìn tỷ đồng.

Việc chia sẻ thông tin đã hỗ trợ các đơn vị cung ứng dịch vụ thanh toán nhận diện rủi ro, đồng thời giúp khách hàng có thêm căn cứ cân nhắc trước khi chuyển tiền. Những kết quả này góp phần tích cực vào công tác phòng ngừa gian lận, lừa đảo trong hoạt động thanh toán trên kênh số.

Cùng với vận hành hệ thống cảnh báo, NHNN tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng trong phòng, chống tội phạm công nghệ cao. Ngày 23/6/2026, Bộ Công an và NHNN đã tổ chức hội nghị ký kết và triển khai kế hoạch thực hiện Quy chế phối hợp trong công tác phòng, chống lừa đảo trực tuyến.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là làm sạch dữ liệu và xác thực khách hàng chính chủ thông qua triển khai Đề án 06 và Kế hoạch 01 phối hợp giữa NHNN với Bộ Công an. Tính đến hết ngày 2/10/2026, toàn ngành đã có hơn 175,2 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 2,94 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức được đối chiếu thông tin sinh trắc học qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID.

Việc đối chiếu, xác minh thông tin khách hàng với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư góp phần bảo đảm tài khoản, thẻ, ví điện tử được mở và sử dụng chính chủ. Đây cũng là cơ sở để các tổ chức tín dụng tăng cường quản lý rủi ro trong quá trình cung ứng dịch vụ.

NHNN đồng thời chỉ đạo các tổ chức tín dụng tăng cường các lớp xác thực tại những khâu có nguy cơ cao như mở tài khoản, đăng nhập trên thiết bị mới, thay đổi phương thức xác thực; giám sát giao dịch bất thường và kịp thời liên hệ xác minh với khách hàng. Các ngân hàng cũng hiển thị cảnh báo khi khách hàng chuyển tiền tới tài khoản có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo.

Tăng lớp bảo vệ trước gian lận công nghệ cao

Theo ông Lê Hoàng Chính Quang, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, NHNN, tội phạm sử dụng công nghệ cao liên tục thay đổi phương thức, thủ đoạn. Các đối tượng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giả mạo hình ảnh, giọng nói bằng công nghệ deepfake; phát tán ứng dụng, đường dẫn độc hại nhằm chiếm quyền điều khiển thiết bị. Gần đây còn xuất hiện hình thức can thiệp phần cứng, phần mềm thiết bị di động để tìm cách vượt qua xác thực sinh trắc học.

Xác định đây là thách thức thường trực, NHNN đã chỉ đạo toàn ngành triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, nghiệp vụ, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an trong phòng ngừa, phát hiện, xử lý tấn công mạng và gian lận, lừa đảo trên không gian mạng.

Về khuôn khổ pháp lý, ông Quang cho biết NHNN đã ban hành Thông tư số 50/2024/TT-NHNN quy định về an toàn, bảo mật cho việc cung cấp dịch vụ trực tuyến trong ngành Ngân hàng và Thông tư số 77/2025/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung Thông tư 50. NHNN cũng đang rà soát, sửa đổi Thông tư số 09/2020/TT-NHNN về an toàn hệ thống thông tin trong hoạt động ngân hàng.

Các tổ chức tín dụng được yêu cầu phân loại và bảo vệ hệ thống thông tin theo cấp độ, triển khai các lớp bảo vệ từ hạ tầng, ứng dụng, cơ sở dữ liệu đến dịch vụ trực tuyến. Việc giám sát phải được tăng cường để phát hiện, ngăn chặn hành vi tấn công, khai thác lỗ hổng, mã độc, truy cập trái phép và rò rỉ dữ liệu.

Các đơn vị cũng phải thường xuyên rà soát, cập nhật biện pháp bảo vệ, kiểm thử xâm nhập, xây dựng phương án và diễn tập ứng cứu, khôi phục hệ thống khi xảy ra sự cố. Theo số liệu khảo sát tại các ngân hàng trong nước, chi phí đầu tư cho an ninh mạng chiếm tối thiểu khoảng 15% chi đầu tư về công nghệ thông tin.

Đối với ứng dụng Mobile Banking, yêu cầu đặt ra là phải tự động dừng hoạt động khi phát hiện thiết bị bị can thiệp như root, jailbreak, ứng dụng bị chỉnh sửa hoặc có phần mềm can thiệp trái phép. Công nghệ chống giả mạo sinh trắc học phải đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế ISO 30107 cấp độ 2.

Bên cạnh các biện pháp bảo vệ hệ thống, NHNN thường xuyên phối hợp với cơ quan công an để kịp thời nắm bắt phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm. Trên cơ sở đó, NHNN chỉ đạo các đơn vị rà soát, tăng cường biện pháp kỹ thuật bảo đảm an toàn cho ứng dụng ngân hàng và giám sát giao dịch có dấu hiệu bất thường.

Tổ công tác phòng, chống lừa đảo trực tuyến giữa NHNN và Bộ Công an được duy trì hoạt động thường xuyên, đồng thời chủ trì tổ chức làm việc giữa các ngân hàng và công ty công nghệ để đánh giá thực trạng, đề xuất giải pháp phòng, chống gian lận, lừa đảo trực tuyến.

Đối với người sử dụng dịch vụ, ông Quang khuyến nghị, dù thấy đúng số, nghe đúng giọng, nhìn đúng mặt, vẫn phải kiểm chứng trước khi chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin. Trong bối cảnh hình ảnh và giọng nói có thể bị giả mạo bằng AI, việc xác minh qua một kênh độc lập là bước cần thiết trước những yêu cầu liên quan đến tiền và dữ liệu cá nhân.

Người dân không nên vội vàng trước các yêu cầu chuyển tiền, đặc biệt khi bị thúc giục, đe dọa hoặc yêu cầu giữ bí mật. Khi ứng dụng ngân hàng hiển thị cảnh báo tài khoản người nhận có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo, khách hàng cần dừng giao dịch ngay.

Khách hàng tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã PIN, mã OTP cho bất kỳ ai; không quay video khuôn mặt, thực hiện xác thực sinh trắc học hoặc gửi ảnh giấy tờ tùy thân theo yêu cầu của người lạ. Đồng thời, không bấm vào đường link, quét mã QR hoặc cài đặt ứng dụng theo hướng dẫn từ cuộc gọi, tin nhắn chưa được kiểm chứng.

Trường hợp đã cung cấp thông tin hoặc chuyển tiền, khách hàng cần liên hệ ngay với ngân hàng để đề nghị tạm khóa tài khoản, dịch vụ ngân hàng điện tử và tra soát giao dịch; đồng thời trình báo cơ quan công an, lưu giữ tin nhắn, số tài khoản và lịch sử cuộc gọi làm bằng chứng.

Trong thời gian tới, NHNN tiếp tục chỉ đạo các tổ chức tín dụng rà soát, nâng cấp biện pháp bảo đảm an toàn, bảo mật và tăng cường truyền thông, cảnh báo tới khách hàng. Cơ quan quản lý cũng sẽ nghiên cứu, cập nhật quy định kỹ thuật về bảo đảm an ninh mạng; xây dựng quy định về an toàn hệ thống thông tin, bảo mật dữ liệu và hoạt động liên tục trong hoạt động ngân hàng.

Cùng với đó, SIMO sẽ được mở rộng trong cảnh báo, ngăn chặn giao dịch có dấu hiệu gian lận, lừa đảo. Việc phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an tiếp tục được duy trì nhằm tăng cường khả năng phòng ngừa, phát hiện và xử lý các nguy cơ đối với hệ thống ngân hàng và tài khoản khách hàng.