Iran căng thẳng, máy bay "Ngày tận thế" của Mỹ có động thái - Nga nhắm thẳng HIMARS và Patriot, ông Putin ra lệnh khẩn

Đài TST (Nga) ngày 9/3 đưa tin, quân đội Nga vừa phá hủy một hệ thống pháo phản lực HIMARS của Ukraine tại tỉnh Kharkov. Đoạn video ghi lại cuộc tấn công đã được công bố.

Thông tin được đưa ra giữa lúc máy bay chỉ huy – liên lạc chiến lược Boeing E-6B Mercury của Mỹ xuất kích. Giới phân tích cho rằng hai động thái này có mối liên hệ gián tiếp.

Nga phá hủy HIMARS giữa lúc máy bay "Ngày tận thế" của Mỹ có động thái

Cụ thể, theo Bộ Quốc phòng Nga, đòn tấn công được thực hiện bằng máy bay không người lái Geran, nhằm vào bệ phóng HIMARS mà Lực lượng vũ trang Ukraine triển khai tại khu vực này.

Những hình ảnh được đăng tải cho thấy hai UAV "Geran" lao vào mục tiêu, đánh trúng bệ phóng HIMARS và gây nổ lớn tại hiện trường.

Ngoài bệ phóng chính, video còn ghi lại cảnh một xe hộ tống và một xe vận chuyển – nạp đạn đi cùng hệ thống HIMARS cũng bị phá hủy trong cùng đòn tấn công.

Nga cho biết vụ tập kích diễn ra trong quá trình các đơn vị nước này tấn công chính xác vào khí tài pháo – tên lửa tầm xa của Ukraine tại khu vực Kharkov.

Đáng chú ý, thông tin về đòn tấn công nhằm vào HIMARS (hệ thống do Mỹ sản xuất) xuất hiện gần như đồng thời với các báo cáo cho thấy máy bay chỉ huy – liên lạc chiến lược Boeing E-6B Mercury của Mỹ đã xuất hiện tại châu Âu.

Theo các nguồn theo dõi hàng không quân sự, chiếc E-6B Mercury đã rời lãnh thổ Mỹ, bay qua Đại Tây Dương và hạ cánh tại Na Uy trước khi tiếp tục hoạt động ở khu vực Bắc Âu.

E-6B Mercury thường được gọi là "máy bay Ngày tận thế" vì nó đóng vai trò trung tâm chỉ huy trên không trong trường hợp xảy ra khủng hoảng hạt nhân. Máy bay này có thể truyền lệnh từ Tổng thống Mỹ tới các lực lượng hạt nhân chiến lược, bao gồm tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo, tên lửa đạn đạo liên lục địa và máy bay ném bom chiến lược.

Giới phân tích chú ý rằng chuyến bay này diễn ra đúng thời điểm xung đột liên quan Iran tiếp tục căng thẳng, khiến nhiều chuyên gia đặt câu hỏi liệu đây có phải là tín hiệu chuẩn bị cho kịch bản leo thang quân sự nghiêm trọng hơn hay không.

Theo dữ liệu theo dõi chuyến bay được các nhà phân tích OSINT công bố, chiếc E-6B Mercury di chuyển với mã hiệu được ẩn (empty callsign) – điều thường thấy ở các chuyến bay quân sự nhạy cảm vì lý do an ninh.

Sau khi đến Na Uy, máy bay được cho là hoạt động gần căn cứ không quân Rygge và vùng biển Na Uy. Một số nguồn cho rằng nhiệm vụ của nó có thể liên quan tới việc hỗ trợ hoặc duy trì liên lạc với các tàu ngầm chiến lược của Mỹ, vốn đóng vai trò quan trọng trong hệ thống răn đe hạt nhân.

Tuy nhiên, một số nhà phân tích OSINT khác nhận định chuyến bay này có thể chỉ là một chặng trung gian, khi E-6B Mercury được cho là đang di chuyển theo hành trình hướng về khu vực Trung Đông, nơi căng thẳng liên quan Iran đang leo thang trong những ngày gần đây.

Patriot cũng vào tầm ngắm

Không chỉ các hệ thống pháo phản lực HIMARS do Mỹ cung cấp, những hệ thống phòng không tối tân Patriot do Mỹ sản xuất cũng đang dần trở thành mục tiêu chiến lược.

Theo các nhà phân tích phương Tây, Nga đã bắt đầu điều chỉnh chiến thuật tấn công nhằm làm cạn kiệt kho tên lửa đánh chặn Patriot của Ukraine, qua đó làm suy yếu lá chắn phòng không quan trọng nhất của Kiev.

Trong thời gian gần đây, lực lượng Nga tăng cường sử dụng tên lửa đạn đạo. Các chuyên gia của Viện Nghiên cứu Chiến tranh Mỹ (ISW) cho rằng, đây là động thái nhằm buộc Ukraine phải tiêu tốn nhanh chóng lượng tên lửa đánh chặn vốn đã hạn chế của hệ thống Patriot.

Phân tích của ISW dựa trên dữ liệu các cuộc tập kích gần đây cho thấy trong đợt tấn công ngày 6–7/3, khoảng một nửa số tên lửa được phóng là tên lửa đạn đạo. Theo các chuyên gia phương Tây, đây là sự thay đổi đáng kể so với giai đoạn trước, khi Nga thường chỉ sử dụng số lượng hạn chế tên lửa đạn đạo và ưu tiên các đòn đánh chính xác vào mục tiêu cụ thể.

Hiện nay, các loạt phóng tên lửa đạn đạo quy mô lớn đã trở nên phổ biến hơn, buộc lực lượng Ukraine phải sử dụng các tên lửa đánh chặn PAC-3 đắt đỏ của hệ thống Patriot để đối phó. Tuy nhiên, nguồn dự trữ loại đạn này được cho là khá hạn chế.

Đằng sau sự thay đổi chiến thuật đó là tính toán chiến lược dài hạn. Ukraine phụ thuộc phần lớn vào nguồn cung từ phương Tây, trong khi bối cảnh toàn cầu đang khiến việc bổ sung đạn dược trở nên khó khăn hơn.

Mỹ và các nước Trung Đông hiện cũng đang tiêu tốn lượng lớn tên lửa Patriot để đối phó với các cuộc tấn công tại khu vực, từ lực lượng Houthi ở Yemen cho tới các đợt tập kích nhằm vào Israel.

Điều này khiến nguồn cung tên lửa đánh chặn trở nên cạnh tranh hơn, trong khi năng lực sản xuất của Mỹ vẫn còn hạn chế. Washington đồng thời phải phân bổ nguồn lực cho nhiều điểm nóng khác nhau trên thế giới.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng Nga đang tăng sức ép để đẩy nhanh quá trình tiêu hao hệ thống phòng không Patriot.

Nếu thiếu tên lửa đánh chặn, các tổ hợp Patriot sẽ trở nên dễ bị tổn thương, mở đường cho những đòn tấn công có sức phá hủy lớn hơn nhằm vào cơ sở hạ tầng quan trọng như hệ thống năng lượng và mạng lưới hậu cần quân sự.

Theo TST, việc Nga công khai đánh trúng HIMARS và Patriot — những biểu tượng rõ nhất của viện trợ quân sự Mỹ cho Ukraine — đúng lúc E-6B Mercury xuất hiện ở châu Âu tạo ra cảm giác như hai bên đang đồng thời phát tín hiệu sức mạnh ở hai tầng nấc khác nhau.

Ở tầng chiến trường, Nga nhấn mạnh khả năng vô hiệu hóa khí tài Mỹ ngay trên lãnh thổ Ukraine. Ở tầng chiến lược, sự hiện diện của E-6B cho thấy Washington vẫn duy trì năng lực chỉ huy – kiểm soát răn đe ở mức cao trong bối cảnh khủng hoảng Iran tiếp tục nóng lên.

Theo kênh tin tức Mash (Nga), loạt động thái này cũng được xem như một cách Moscow thể hiện phản ứng trước những gì Mỹ đang tiến hàn ở Iran.

Mệnh lệnh khẩn cấp của ông Putin

Trong khi Nga tăng cường các đòn đánh nhằm vào HIMARS và đồng thời tìm cách làm cạn kho tên lửa đánh chặn Patriot của Ukraine, một quyết định khẩn từ Điện Kremlin được cho là đã tác động trực tiếp tới cục diện chiến trường.

Theo các nguồn tin quân sự Nga, Tổng thống Vladimir Putin đã ban hành một mệnh lệnh khẩn sau khi nhận được báo cáo từ các phóng viên chiến trường rằng nhiều đơn vị tiền tuyến vẫn đang thiếu nghiêm trọng UAV hạng nặng, trong khi phía Ukraine đã sớm triển khai sản xuất hàng loạt các loại drone vận tải và tấn công.

Mệnh lệnh được đưa ra ngay trong một cuộc trao đổi trực tiếp, khi vấn đề được nêu thẳng với Tổng thống Nga. Chỉ trong thời gian ngắn sau đó, các mẫu UAV hạng nặng đầu tiên mang tên "Upyr" bắt đầu xuất hiện trên chiến trường, tiếp theo là nhiều loại hexacopter vận tải khác.

Những UAV này nhanh chóng được đưa vào sử dụng để vận chuyển đạn dược, thiết bị và tiếp tế cho các đơn vị tiền tuyến bằng đường không, đặc biệt tại các khu vực giao tranh ác liệt như mặt trận Kupyansk, nơi các tuyến hậu cần mặt đất thường xuyên nằm trong tầm pháo kích và UAV của đối phương.

Theo các nguồn tin từ chiến trường, việc triển khai các drone vận tải như Upyr-18 và Berdysh đã giúp giảm đáng kể áp lực hậu cần, cho phép các đơn vị Nga duy trì nhịp độ tác chiến ổn định trong khi các UAV trinh sát tiếp tục tuần tra và điều chỉnh hỏa lực pháo binh.

Trong bối cảnh Nga đồng thời tăng cường tấn công bằng tên lửa nhằm gây sức ép lên hệ thống Patriot của Ukraine, việc nhanh chóng triển khai UAV hạng nặng được xem là bước đi giúp bảo đảm cho các đơn vị tiền tuyến duy trì áp lực chiến trường trong giai đoạn tiêu hao kéo dài.