Jensen Huang rời NVIDIA “cả thế giới đều buồn”, chỉ riêng với đối tượng này, đây có lẽ là tin vui thế kỷ?

Niềm may mắn dành cho nước Mỹ?

Sau khi ông Jensen Huang từ chức khỏi Nvidia vì một vụ bê bối tình ái gây rúng động, nhiều người cảm thấy tiếc nuối và cho rằng rất nhiều lĩnh vực sẽ bị xáo trộn.

Các dòng chip của Nvidia vốn đóng vai trò sống còn đối với sự trỗi dậy của AI; bản thân công ty này cũng đã rót hàng tỷ USD đầu tư trực tiếp vào các doanh nghiệp AI nhằm củng cố cơ hội thành công cho họ; và chính ông Huang cũng là người cổ vũ nhiệt thành nhất cho nhóm chủ trương thúc đẩy phát triển tốc độ cao.

Tuy nhiên, tờ The New York Times cho rằng đây thực chất chính là tin vui và là một điều may mắn dành cho nước Mỹ. Nvidia chắc chắn sẽ chịu tổn thất, nhưng AI của Mỹ lại đang đứng trước vị thế vững chắc hơn để phát triển mạnh mẽ.

Ông Huang đã biến Nvidia thành nền tảng vững chắc cho các công ty AI của Mỹ, nhưng đồng thời ông cũng là một người ủng hộ khó hiểu cho chính các đối thủ cạnh tranh của họ.

Chưa từng có ai đấu tranh quyết liệt và hiệu quả hơn ông để giúp các công ty AI Trung Quốc tiếp cận được những dòng chip hiệu năng cao, bất chấp phía Mỹ cho rằng có những rủi ro an ninh quốc gia rõ ràng trong các lĩnh vực như chiến tranh mạng.

Khi Mỹ cân nhắc và ban hành các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với loại phần cứng này, ông Huang đã nhiều lần phản đối thành công, trong sự hân hoan của các nhà phát triển AI Trung Quốc.

Năm ngoái, chính quyền Tổng thống Trump đã chặn một số thương vụ bán chip của Nvidia sang Trung Quốc, nhưng rồi lại đảo ngược quyết định chỉ sau đó ba tháng. Chính quyền này cũng cho phép Nvidia bán dòng chip H200 mạnh mẽ của mình tại Trung Quốc, với điều kiện trích lại 25% doanh thu cho chính phủ Mỹ.

Để đạt được mục đích, ông Huang đã xây dựng mối quan hệ thân thiết với Tổng thống Trump. Ông từng tham dự một bữa tối có giá vé lên tới 1 triệu USD mỗi người tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago và thiết lập một bộ máy vận động hành lang đầy quyền lực tại Washington. Ông thân thiết với ông Trump đến mức đã nghe một cuộc điện thoại từ vị tổng thống này ngay trên sân khấu tại một hội nghị thượng đỉnh của ngành vào tháng 9 vừa qua.

Nhờ vào những thỏa thuận mà ông Huang thiết lập để đưa chip Nvidia đến Trung Quốc, các công ty AI mới nổi của quốc gia này đã khiến các đối thủ Mỹ phải toát mồ hôi.

Cú sốc lớn đầu tiên, ngay cả trước khi lệnh kiểm soát xuất khẩu chip H200 được bãi bỏ, là sự ra mắt của DeepSeek-R1 vào năm ngoái – một mô hình AI của Trung Quốc có năng lực ngang ngửa một số mô hình của Mỹ nhưng với mức chi phí dường như chỉ bằng một phần nhỏ.

Một cú sốc khác là Kimi K3 của Moonshot AI, một mô hình AI Trung Quốc được phát hành vào mùa hè năm nay và được ghi nhận là đã vượt qua các mô hình AI hàng đầu của Mỹ trong một số tác vụ lập trình nhất định.

Nhiều chuyên gia nhận định năng lực của các mô hình AI Trung Quốc hiện chỉ còn kém các mô hình của Mỹ khoảng vài tháng. Các mô hình từ Trung Quốc thường có chi phí sử dụng rẻ hơn nhiều và linh hoạt hơn trong việc tùy chỉnh, khiến chúng trở thành mối phiền toái lớn đối với Anthropic và OpenAI.

Chỉ tính riêng trong một tuần của tháng 9, các công ty trên OpenRouter (một dạng sàn giao dịch trực tuyến cho phép lựa chọn và sử dụng nhiều mô hình AI khác nhau) đã sử dụng các mô hình AI của Trung Quốc cho hơn 50% tổng lượng hoạt động của họ.

Giờ là lúc Trung Quốc chậm lại trong cuộc đua

Việc ông Huang ra sức vận động để đưa chip sang Trung Quốc đã dẫn đến những mối quan hệ căng thẳng với các nhà lãnh đạo AI khác của Mỹ, bao gồm cả Giám đốc điều hành của Anthropic, ông Dario Amodei.

Nhưng khi ông Huang rời khỏi Nvidia, tầm ảnh hưởng của ông trong việc mở cửa xuất khẩu chip sang Trung Quốc cũng có thể sẽ chấm dứt theo. Điều đó đồng nghĩa với việc ông Amodei và các đồng nghiệp sẽ có cơ hội vững chắc để nới rộng khoảng cách công nghệ giữa họ và các đối thủ Trung Quốc.

Theo The New York Times , giới chính khách Mỹ có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc đang đặc biệt phấn khích trước khả năng ngăn chặn thêm nhiều công nghệ tiên tiến chảy ra khỏi nước Mỹ khi không còn ông Huang ngồi ở vị trí cao nhất của Nvidia.

Các công ty AI Trung Quốc hiện đã phải ráo riết tìm thuê năng lực tính toán bên ngoài lãnh thổ Trung Quốc để đề phòng các chính sách hạn chế khắt khe hơn từ phía Mỹ.

Nếu các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới tiếp tục thu hẹp sức mạnh tính toán mà các công ty AI Trung Quốc có thể tiếp cận, nhiều khả năng họ sẽ phải thu hẹp quy mô hoặc giảm bớt các nỗ lực phát triển — qua đó mở ra một hành lang rộng lớn hơn cho OpenAI, Anthropic, Google và các doanh nghiệp Mỹ khác theo đuổi những kế hoạch tham vọng hơn.

Sự ra đi của ông Huang cũng sẽ để lại những tác động ở nhiều khía cạnh khác. Ông vốn là một nhân vật tiên phong với tầm nhìn và động lực gần như độc tôn, người đã tạo ra sức mạnh tính toán cần thiết để thực hiện các phép tính phức tạp đằng sau những mô hình tiên phong của các công ty Mỹ.

Nếu Nvidia chao đảo, khả năng cải tiến công nghệ chip của hãng cũng có thể bị chững lại. Nguồn vốn từ Nvidia lâu nay vẫn đóng vai trò trợ lực cho nhiều doanh nghiệp AI; tính đến tháng 7, tổng giá trị đầu tư cổ phần của hãng đã lên tới xấp xỉ 100 tỷ USD.

Ngay cả Anthropic của ông Amodei cũng dự kiến sẽ nhận khoảng 10 tỷ USD từ Nvidia.

Bên cạnh đó, luôn tồn tại một mối lo ngại rằng việc ngăn cản Trung Quốc mua một số loại chip của Mỹ sẽ chỉ thúc đẩy quốc gia này đẩy nhanh tốc độ tự chủ sản xuất chip, từ đó tạo ra những đối thủ có thể cạnh tranh trực tiếp với Nvidia.

Tuy nhiên, những tiết lộ trong vài tuần qua đã cho thấy, một cách vô tình nào đó, ông Huang có khả năng mang lại nhiều lợi ích cho ngành công nghiệp AI của Trung Quốc hơn những gì người ta từng biết.

Mối quan hệ của ông với một nữ doanh nhân người Trung Quốc có tên Alice Huang – người mà chính phủ Mỹ tin rằng đang hoạt động gián điệp – có thể đã tiếp tay cho việc nhập khẩu lượng chip Nvidia trị giá 7,5 tỷ USD vào Trung Quốc trong suốt thời gian hai người qua lại, bao gồm khoảng 240.000 con chip thuộc diện bị hạn chế.

Khi nhìn lại một số thành tựu AI của Trung Quốc trong năm qua, người ta có thể nhận thấy dấu vết của những con chip Nvidia tiên tiến vốn nằm trong danh sách cấm vận đã đóng một vai trò nhất định.

Giá trị và tính hiệu quả của các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chất bán dẫn chắc chắn sẽ còn gây tranh cãi trong nhiều năm tới, nhưng khó có thể phủ nhận rằng việc siết chặt van cung ứng sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho công nghệ AI của Mỹ, ít nhất là trong ngắn hạn.

Hành động cuối cùng đầy chấn động của ông Huang tại Nvidia — việc từ chức — rất có thể chính là thứ đưa ngành công nghiệp AI của Mỹ vào vị thế thuận lợi nhất.