Khi AI trở thành công cụ "sinh tồn" của nhân viên: Dùng tốt và nhận gấp đôi lương, hoặc bị loại bỏ

Trong làn sóng trí tuệ nhân tạo đang lan rộng, nỗi lo về việc AI cướp việc làm của con người cũng trở nên ngày càng thực tế hơn. Các câu chuyện về việc doanh nghiệp cắt giảm nhân sự và thay thế họ bằng AI đã trở nên không còn hiếm hoi trước kỳ vọng cắt giảm chi phí và gia tăng năng suất.

Tuy nhiên, cũng không hiếm các trường hợp việc phụ thuộc vào AI đã dẫn đến những trục trặc khó lường, đặc biệt khi hệ thống chưa đủ ổn định hoặc thiếu sự giám sát của con người.

Bên cạnh đó, giới công nghệ cũng trấn an những người lao động rằng, điều đáng lo không phải là AI thay thế con người mà là những người biết tận dụng AI hiệu quả sẽ dần thay thế những người còn lại. Trong bối cảnh này, áp lực không chỉ nằm ở việc doanh nghiệp triển khai công nghệ, mà còn ở việc buộc nhân viên phải thích nghi.

Để làm vậy, phần lớn lãnh đạo doanh nghiệp vẫn đang đi theo những hướng tiếp cận tương đối quen thuộc. Họ tổ chức đào tạo nội bộ, tích hợp các công cụ AI vào quy trình làm việc, hoặc đưa ra các chỉ tiêu về năng suất có liên quan đến việc sử dụng công nghệ mới. Những biện pháp này mang tính khuyến khích và an toàn, nhưng không phải lúc nào cũng tạo ra thay đổi rõ rệt.

Khi những cách tiếp cận truyền thống chưa mang lại hiệu quả rõ rệt, một số CEO bắt đầu tìm đến các phương pháp mang tính “sáng tạo” hơn – nhưng cũng khắc nghiệt hơn.

Gần đây, một bài đăng lan truyền trên mạng xã hội X đã thu hút sự chú ý khi mô tả một phương thức đặc biệt nhằm thúc đẩy việc áp dụng AI trong doanh nghiệp.

Theo một bài đăng trên X, nội dung được chia sẻ, CEO một công ty bán hàng trên TikTok Shop đã sa thải toàn bộ đội ngũ của agency mình, sau đó yêu cầu họ “thi lại” để giành lại vị trí – lần này với điều kiện phải tận dụng AI trong công việc – cũng là để đáp ứng các chỉ tiêu về gia tăng tương tác với người dùng thông qua số lượng media khổng lồ.

CEO công ty này cho biết, hiện họ đang kinh doanh 600 sản phẩm thực phẩm chức năng từ các nhãn hiệu khác nhau, liên kết với một mạng lưới những nhà sáng tạo nội dung rộng lớn, đăng tải hơn 1.000 video mỗi tháng lên TikTok Shop. Quy mô và khả năng tự động hóa của hoạt động kinh doanh này khiến việc áp dụng AI hiệu quả trở thành một điều kiện bắt buộc.

Không dừng lại ở đó, bài “thi lại” này còn giống như một cuộc chiến sinh tồn giữa các nhân viên. Người thể hiện tốt hơn nhờ sử dụng AI sẽ giữ được công việc, thậm chí nhận mức lương cao gấp đôi trước đây, trong khi người kém hiệu quả hơn bị loại.

Đến lúc này, AI thực sự đã trở thành công cụ sống còn cho các nhân viên nếu họ còn muốn trụ lại tại doanh nghiệp.

Điều này cũng kéo theo một sự thay đổi đáng chú ý trong cách tổ chức công việc. Nếu trước đây, nhiều doanh nghiệp nhấn mạnh vào tinh thần hợp tác và làm việc nhóm, thì với AI, một số môi trường có thể chuyển sang đề cao hiệu suất cá nhân nhiều hơn, thậm chí đã bắt đầu xuất hiện khái niệm công ty 1 người – do phần lớn các công việc bên dưới đều do AI đảm nhiệm.

Tuy nhiên, những cách tiếp cận như vậy không phải không có rủi ro. Việc đặt nhân viên vào môi trường cạnh tranh cao độ có thể giúp cải thiện năng suất trong ngắn hạn, nhưng đồng thời cũng đặt ra câu hỏi về văn hóa doanh nghiệp và tính bền vững lâu dài.

Một môi trường quá tập trung vào cạnh tranh cá nhân có thể làm suy yếu sự hợp tác, vốn vẫn là yếu tố quan trọng trong nhiều lĩnh vực.