Khoan hơn 6.000m xuống đáy biển, quốc gia châu Á lần đầu tiên tìm thấy đất hiếm dưới đại dương, không phải Trung Quốc hay Ấn Độ

Chính phủ Nhật Bản ngày 2/2/2026 thông báo đã thu hồi thành công mẫu trầm tích được cho là chứa các nguyên tố đất hiếm từ độ sâu gần 6.000 mét dưới đáy Thái Bình Dương. Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong nỗ lực tìm kiếm nguồn cung khoáng sản chiến lược dưới đáy biển sâu.

Mẫu vật được thu thập bởi tàu khoan khoa học biển sâu Chikyu , do Cơ quan Khoa học và Công nghệ Biển – Trái đất Nhật Bản (JAMSTEC) vận hành. Con tàu rời cảng Shimizu trước đó và di chuyển đến khu vực biển quanh đảo Minamitorishima, nằm cách bờ biển phía đông Nhật Bản hơn 1.900 km, trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của nước này.

Chikyu được trang bị hệ thống khoan và công nghệ nâng trầm tích chuyên dụng cho môi trường biển sâu. Tại khu vực nước sâu – nơi ánh sáng mặt trời không thể xuyên tới, tàu đã thu thập các lớp bùn trầm tích dưới đáy biển. Những lớp trầm tích này được cho là có chứa các nguyên tố đất hiếm, nhóm kim loại quan trọng đối với nhiều ngành công nghiệp công nghệ cao.

Người phát ngôn chính phủ Nhật Bản, ông Kei Sato, cho biết các mẫu vật sẽ tiếp tục được phân tích chi tiết, bao gồm việc xác định chính xác hàm lượng các nguyên tố đất hiếm có trong trầm tích. Theo đánh giá ban đầu, phát hiện này có ý nghĩa về cả khía cạnh kinh tế lẫn an ninh chuỗi cung ứng.

Các nguyên tố đất hiếm là thành phần thiết yếu trong sản xuất nam châm hiệu suất cao cho động cơ xe điện, tua-bin gió, thiết bị điện tử, hệ thống laser cũng như một số ứng dụng quốc phòng. Dù không thực sự khan hiếm trong tự nhiên, việc khai thác và tinh chế các nguyên tố này thường phức tạp, chi phí cao và đòi hỏi công nghệ xử lý chuyên sâu.

Hiện nay, hoạt động khai thác và đặc biệt là chế biến đất hiếm trên thế giới tập trung phần lớn ở Trung Quốc. Điều này khiến nhiều quốc gia công nghiệp, trong đó có Nhật Bản, đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa nguồn cung nhằm giảm thiểu rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng trong bối cảnh địa chính trị biến động.

Chính phủ Nhật Bản cho biết đây là một trong những nỗ lực đầu tiên trên thế giới nhằm thu hồi trầm tích giàu đất hiếm từ độ sâu lớn như vậy. Nếu các bước phân tích và thử nghiệm tiếp theo cho kết quả khả quan, dự án có thể mở đường cho việc phát triển công nghệ khai thác tài nguyên biển sâu ở quy mô lớn hơn trong tương lai.

Bên cạnh yếu tố an ninh kinh tế, việc phát triển lĩnh vực tài nguyên biển sâu còn được kỳ vọng tạo động lực cho các ngành công nghiệp công nghệ mới, từ thiết bị khai thác ngoài khơi đến công nghệ xử lý khoáng sản tiên tiến, qua đó đóng góp vào chuỗi cung ứng công nghệ cao trong dài hạn.

Tuy vậy, các chuyên gia cũng lưu ý rằng quá trình khai thác tài nguyên dưới đáy đại dương cần đi kèm đánh giá tác động môi trường nghiêm ngặt, do hệ sinh thái biển sâu có đặc điểm nhạy cảm và còn chưa được nghiên cứu đầy đủ.