Lãi suất tăng, có nên rút sổ tiết kiệm cũ để gửi lại?

Tuy nhiên, với tiền gửi có kỳ hạn, phép tính không đơn giản là lấy lãi suất mới trừ lãi suất cũ. Nếu rút trước hạn và mất phần lãi đã tích lũy, người gửi thậm chí có thể nhận về ít hơn so với phương án giữ nguyên sổ đến ngày đáo hạn.

Lãi suất mới cao hơn chưa đồng nghĩa rút sổ cũ sẽ lời

Điểm quan trọng nhất cần kiểm tra trước khi tất toán một khoản tiền gửi là quy định về rút trước hạn. Thông thường, nếu rút toàn bộ khoản tiền gửi trước ngày đáo hạn, số tiền này sẽ không còn được hưởng mức lãi suất có kỳ hạn ban đầu mà chuyển sang hưởng lãi không kỳ hạn theo quy định của ngân hàng. Mức này thường thấp hơn đáng kể so với lãi suất tiết kiệm có kỳ hạn.

Ví dụ, một người gửi 500 triệu đồng kỳ hạn 12 tháng với lãi suất 5%/năm. Sau 6 tháng, thị trường xuất hiện mức lãi 6%/năm và người gửi muốn tất toán sổ cũ để chuyển sang mức mới. Nếu khoản tiền bị tính lại theo lãi suất không kỳ hạn vì rút trước hạn, phần lãi của 6 tháng đầu có thể giảm mạnh. Khi đó, mức lãi cao hơn trong những tháng tiếp theo chưa chắc đủ bù khoản lãi đã mất.

Đây cũng là lý do người gửi tiết kiệm không nên chỉ nhìn vào chênh lệch giữa hai con số 5% và 6%, mà cần tính tổng số tiền thực nhận trong từng phương án.

Cần tính “điểm hòa vốn” trước khi quyết định

Có thể hình dung rất đơn giản: muốn rút sổ cũ để gửi lại có lợi, phần lãi tăng thêm từ sổ mới phải lớn hơn phần lãi bị mất vì tất toán trước hạn.

Chẳng hạn, nếu việc rút sổ khiến người gửi mất vài triệu đồng tiền lãi đã tích lũy, trong khi mức lãi mới chỉ giúp kiếm thêm 1-2 triệu đồng trong quãng thời gian còn lại, việc đổi sổ rõ ràng không có ý nghĩa về tài chính.

Ngược lại, nếu sổ vừa mới gửi, thời gian tích lũy lãi chưa nhiều, trong khi mức lãi suất mới cao hơn đáng kể và người gửi vẫn còn một khoảng thời gian dài để tái gửi, việc chuyển sang kỳ hạn mới có thể đáng cân nhắc hơn.

Vì vậy, trước khi tất toán, nên đặt hai phương án cạnh nhau. Phương án thứ nhất là giữ sổ cũ đến đáo hạn và tính tổng tiền lãi sẽ nhận được. Phương án thứ hai là tính số tiền thực nhận nếu rút ngay, sau đó cộng thêm tiền lãi dự kiến từ khoản gửi mới. Chỉ khi phương án thứ hai cao hơn một cách rõ ràng thì việc đổi sổ mới thực sự có lợi.

Sổ càng gần đáo hạn, càng nên thận trọng với việc rút trước hạn

Một trong những trường hợp dễ đưa ra quyết định sai nhất là khi sổ tiết kiệm đã đi gần hết kỳ hạn.

Giả sử một khoản tiền gửi kỳ hạn 12 tháng đã được duy trì 9-10 tháng. Người gửi lúc này đã đi qua phần lớn thời gian của kỳ hạn cũ. Nếu tất toán toàn bộ chỉ vì lãi suất thị trường vừa tăng, nguy cơ mất lợi ích của gần một năm gửi tiền là điều cần đặc biệt lưu ý.

Trong trường hợp chỉ còn một vài tuần hoặc một vài tháng nữa là đến ngày đáo hạn, chờ sổ cũ kết thúc rồi chuyển sang mức lãi mới thường là lựa chọn dễ tính toán và ít rủi ro hơn. Khoảng chênh lệch lãi suất trong thời gian ngắn đôi khi không đáng kể bằng phần lãi đã tích lũy.

Ngược lại, một khoản tiền mới gửi được vài ngày hoặc vài tuần sẽ có bài toán hoàn toàn khác. Phần lãi phải hy sinh còn nhỏ, trong khi người gửi có thể tận dụng mức lãi mới trong một thời gian dài hơn.

Chênh lệch 0,1-0,3 điểm phần trăm thường không đáng để “phá sổ”

Một sai lầm khác là quá nhạy cảm với những thay đổi nhỏ của lãi suất.

Ví dụ, với 500 triệu đồng, mức chênh lệch 0,2 điểm phần trăm mỗi năm tương đương khoảng 1 triệu đồng tiền lãi nếu duy trì đủ một năm. Nếu số tiền gửi chỉ còn 6 tháng, phần lợi ích tăng thêm về lý thuyết chỉ khoảng 500.000 đồng.

Trong khi đó, việc tất toán trước hạn có thể khiến người gửi mất khoản tiền lớn hơn nhiều. Chưa kể, gửi lại một kỳ hạn mới đồng nghĩa ngày đáo hạn cũng được kéo dài, ảnh hưởng đến kế hoạch sử dụng tiền.

Do đó, thay vì cứ thấy ngân hàng tăng lãi suất là đổi sổ, người gửi nên xác định một mức chênh lệch đủ lớn để việc chuyển đổi thực sự đáng làm.

Đừng quên kiểm tra sổ có cho rút một phần trước hạn hay không

Hiện nay, một số sản phẩm tiền gửi cho phép khách hàng rút trước hạn một phần. Trong trường hợp này, phần tiền rút trước hạn có thể được áp dụng mức lãi tương ứng theo quy định, trong khi phần còn lại vẫn tiếp tục hưởng lãi suất đã thỏa thuận.

Đây là chi tiết rất đáng quan tâm bởi nó giúp người gửi linh hoạt hơn đáng kể. Nếu cần tiền hoặc muốn chuyển một phần sang kỳ hạn có lãi suất tốt hơn, người gửi không nhất thiết phải tất toán toàn bộ sổ.

Tuy nhiên, điều kiện cụ thể khác nhau giữa các ngân hàng và từng sản phẩm tiền gửi. Vì vậy, trước khi thao tác trên ứng dụng hoặc tại quầy, cần kiểm tra kỹ điều khoản của chính khoản tiền gửi đang sở hữu thay vì áp dụng kinh nghiệm từ một sổ khác.

Một yếu tố khác thường bị bỏ quên: Ngày đáo hạn mới

Giả sử một người dự kiến dùng 1 tỷ đồng sau 4 tháng để thanh toán tiền mua nhà. Khoản tiền hiện tại cũng sẽ đáo hạn đúng thời điểm đó. Nếu vì thấy lãi suất tăng mà tất toán rồi gửi lại kỳ hạn 6 hoặc 12 tháng, người này có thể rơi vào tình trạng cần tiền trước khi sổ mới đáo hạn và lại phải rút trước hạn lần nữa.

Như vậy, một quyết định ban đầu nhằm kiếm thêm tiền lãi lại có thể khiến kế hoạch dòng tiền bị đảo lộn.

Tiền gửi tiết kiệm không chỉ là bài toán tối đa hóa lãi suất mà còn là bài toán về thời điểm cần sử dụng tiền. Mức lãi tốt nhất nhưng kỳ hạn không phù hợp chưa chắc là lựa chọn tốt nhất.

Người có nhiều tiền gửi có thể dùng chiến lược chia sổ

Thay vì đặt toàn bộ tiền vào một sổ lớn, việc chia tiền thành nhiều sổ với các kỳ hạn khác nhau có thể giúp người gửi chủ động hơn khi lãi suất biến động.

Ví dụ, với 600 triệu đồng, thay vì gửi toàn bộ trong một sổ 12 tháng, có thể chia thành 3-4 khoản. Khi cần tiền, người gửi chỉ phải tất toán một phần thay vì phá toàn bộ khoản tiết kiệm. Khi lãi suất tăng, các sổ lần lượt đáo hạn cũng tạo cơ hội tái gửi ở mức mới mà không phải hy sinh quá nhiều tiền lãi.

Cách làm này đặc biệt phù hợp trong giai đoạn mặt bằng lãi suất có nhiều biến động. Người gửi không phải cố đoán chính xác thời điểm lãi suất đạt đỉnh mà vẫn có tiền đáo hạn theo từng giai đoạn để điều chỉnh.

Khi nào có thể cân nhắc rút sổ cũ để gửi lại?

Việc tất toán trước hạn có thể đáng cân nhắc khi khoản tiền mới gửi chưa lâu, phần lãi phải từ bỏ không đáng kể; mức chênh lệch lãi suất đủ lớn; thời gian dự kiến gửi lại còn dài; đồng thời người gửi chắc chắn chưa cần sử dụng khoản tiền trong kỳ hạn mới.

Ngược lại, nếu sổ đã đi được phần lớn kỳ hạn, chênh lệch lãi suất chỉ vài phần mười điểm phần trăm hoặc ngày đáo hạn cũ đang phù hợp với kế hoạch tài chính, giữ nguyên sổ thường là phương án đáng cân nhắc hơn.

Một lựa chọn khác là không đụng đến khoản tiền cũ, nhưng sử dụng tiền nhàn rỗi phát sinh sau đó để gửi theo mức lãi suất mới. Cách này giúp người gửi tận dụng mặt bằng lãi suất cao hơn mà không phải hy sinh quyền lợi của những sổ đang tồn tại.

Đừng hỏi “lãi suất mới cao bao nhiêu”, hãy hỏi “đổi sổ xong tôi thực nhận thêm bao nhiêu?”

Đây có lẽ là câu hỏi quan trọng nhất trước mỗi quyết định.

Trong gửi tiết kiệm, lãi suất niêm yết chỉ là một phần của bài toán. Thời gian đã gửi, thời gian còn lại, quy định rút trước hạn, kỳ hạn mới và kế hoạch sử dụng tiền đều có thể làm thay đổi kết quả cuối cùng.

Bởi vậy, khi lãi suất tăng, người gửi không nhất thiết phải chạy theo mức cao nhất ngay lập tức. Một sổ tiết kiệm lãi suất thấp hơn đôi chút nhưng sắp đáo hạn đôi khi vẫn mang lại nhiều tiền hơn so với việc tất toán giữa chừng để chạy sang mức lãi mới.

Nguyên tắc đơn giản là: đừng so lãi suất, hãy so số tiền thực nhận. Chỉ một phép tính trước khi “phá sổ” có thể giúp người gửi tránh tình trạng tưởng mình đang kiếm thêm lãi nhưng thực tế lại tự làm mất khoản tiền đã tích lũy suốt nhiều tháng.