Láng giềng Việt Nam được Trung Quốc đầu tư xây đường sắt cao tốc 187.000 tỷ đồng, rút ngắn thời gian di chuyển từ 3 giờ xuống còn 40 phút

Tuyến đường sắt cao tốc Jakarta – Bandung có tổng vốn đầu tư khoảng 7,3 tỷ USD, sử dụng công nghệ và đoàn tàu do Trung Quốc cung cấp. Sau hơn 2 năm khai thác, dự án đang đứng trước bài toán tài chính khi lượng hành khách thấp hơn nhiều so với dự báo, còn nghĩa vụ trả nợ tạo áp lực lớn.

Tuyến đường sắt hơn 7 tỷ USD, rút thời gian di chuyển từ 3 giờ xuống còn 40 phút

Whoosh là tuyến đường sắt cao tốc đầu tiên tại Đông Nam Á, kết nối thủ đô Jakarta với thành phố Bandung của Indonesia. Dự án có tổng chiều dài 142,3 km, được thiết kế với tốc độ tối đa 350 km/h, gồm 4 nhà ga và một khu depot tại Bandung. Tổng công suất kéo tại vành bánh xe đạt 9.750 kW, mang lại khả năng vận hành mạnh mẽ.

Đây là dự án hợp tác giữa Indonesia và Trung Quốc, thuộc khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường. Với tổng vốn đầu tư khoảng 7,3 tỷ USD, tương đương hơn 187.000 tỷ đồng, tuyến đường sắt được kỳ vọng cải thiện kết nối giữa hai trung tâm kinh tế lớn của Indonesia.

Công trình khởi công xây dựng chính từ năm 2018 và chính thức khai thác thương mại vào tháng 10/2023. Khi đi vào hoạt động, Whoosh giúp rút ngắn thời gian di chuyển giữa Jakarta và Bandung từ khoảng 3 giờ xuống còn 40 phút. 

Phía Trung Quốc cung cấp hệ thống công nghệ đường sắt cao tốc và đoàn tàu cho dự án. Theo thông tin công bố, 11 đoàn tàu cao tốc cùng một đoàn tàu kiểm tra tổng hợp được đưa vào khai thác. Các đoàn tàu được phát triển trên nền tảng CR400AF, sau đó điều chỉnh để phù hợp với điều kiện vận hành và nhu cầu tại Indonesia.

Mỗi đoàn tàu gồm 8 toa, trong đó có 4 toa động lực và 4 toa không động lực, sức chứa 601 hành khách. Thiết kế cũng được điều chỉnh theo tập quán địa phương, với khu vực đa năng có thể sử dụng để cầu nguyện hoặc chứa hành lý, cùng một số tiện ích riêng trên tàu.

Ngoại thất sử dụng hình tượng rồng Komodo làm cảm hứng thiết kế. Phần đầu tàu và các vị trí kết nối được trang trí bằng họa tiết đa giác màu đỏ, kết hợp màu đỏ của quốc kỳ Indonesia, màu xanh của rừng nhiệt đới, nền bạc xám, dải cửa sổ màu đen và đường viền đỏ chạy dọc thân tàu, tạo nên diện mạo hiện đại, giàu tính chuyển động.

Nhờ tối ưu không gian, sức chở của mỗi đoàn tàu được nâng lên 601 hành khách, cao hơn mức 576 người của mẫu nguyên bản.

Áp lực từ khoản vay 7,2 tỷ USD

Đằng sau tốc độ di chuyển được rút ngắn đáng kể là bài toán tài chính chưa dễ giải quyết. Theo thông tin được công bố, dự án có khoản vay khoảng 7,2 tỷ USD từ Ngân hàng Phát triển Trung Quốc (CDB), trong tổng vốn đầu tư khoảng 7,3 tỷ USD.

Năm 2017, CDB cấp khoản vay 4,5 tỷ USD với lãi suất 2%, thời hạn 40 năm. Đến năm 2023, ngân hàng này tiếp tục cấp thêm khoản vay có thời hạn 35 năm, với lãi suất trên 3%. Riêng tiền lãi vay hằng năm được ước tính khoảng 120 triệu USD.

Áp lực trả nợ xuất hiện trong khi lượng hành khách chưa đạt kỳ vọng. Tính đến giữa năm 2025, Whoosh vận chuyển khoảng 10 triệu lượt khách, thấp hơn đáng kể so với phương án dự kiến 31 triệu lượt khách mỗi năm.

Kết quả kinh doanh cũng phản ánh những khó khăn của dự án. Năm 2024, doanh nghiệp ghi nhận khoản lỗ 234,5 triệu USD. Trong nửa đầu năm 2025, khoản lỗ tiếp tục ở mức 1,62 nghìn tỷ rupiah. Nợ phải trả của phía Indonesia tại thời điểm cuối tháng 6/2025 được ghi nhận ở mức 18,9 nghìn tỷ rupiah.

Việc chuyển 60% cổ phần về Bộ Tài chính vì vậy được xem là bước đi nhằm thay đổi cơ chế quản lý và tìm phương án xử lý nghĩa vụ tài chính của Whoosh. Tuy nhiên, bài toán thu hút hành khách, cải thiện doanh thu và bảo đảm khả năng trả nợ vẫn là những thách thức lớn đối với tuyến đường sắt này.

Indonesia hiện cũng nghiên cứu phương án mở rộng mạng lưới đường sắt cao tốc về phía Đông Java, hướng tới các địa phương như Surabaya và Banyuwangi. Dù vậy, việc tái cấu trúc tài chính tuyến Jakarta – Bandung sẽ là cơ sở quan trọng để nước này cân nhắc các bước tiếp theo.