Loại cả Nhật Bản lẫn châu Âu, tàu điện Trung Quốc được quốc gia Đông Nam Á chốt ngay vì "hồ sơ đẹp như mơ"

Sự kiện công bố giai đoạn 3 của dự án Tuyến Cắt ngang Đảo (Cross Island Line - CRL) diễn ra ngày 31/7/2026 tại Trung tâm Kiểm thử Đường sắt Singapore (SRTC) đã đánh dấu mốc quan trọng khi Cơ quan Giao thông Đường bộ Singapore (LTA) chính thức ra mắt mẫu tàu MRT mới mang tên CRRC Qingdao Sifang CR151 (Trung Quốc).

Đây sẽ là đội tàu đảm nhận nhiệm vụ chuyên chở chính trên tuyến CRL trong thời gian tới.

Dự án cấp 44 đoàn tàu CR151 cho tuyến Cross Island Line (CRL) là kết quả của một cuộc đấu thầu gắt gao, quy tụ những ông lớn sừng sỏ nhất trong ngành đường sắt toàn cầu.

Để giành được hợp đồng này, nhà sản xuất CRRC Qingdao Sifang của Trung Quốc đã phải vượt qua hàng loạt đối thủ danh tiếng đến từ các quốc gia có nền công nghiệp đường sắt hàng đầu như Nhật Bản: Liên danh Kawasaki Heavy Industries và JTREC. Châu Âu: Tập đoàn Alstom (Pháp) và Siemens Mobility (Đức). Hàn Quốc: Tập đoàn Hyundai Rotem.

Tại một thị trường nổi tiếng minh bạch và khắt khe như Singapore, việc CRRC Qingdao Sifang được xướng tên dựa trên sự áp đảo về hồ sơ năng lực và hiệu quả thực tế.

Biên chế 44 đoàn tàu mới cho tuyến Cross Island Line

Khi Giai đoạn 1 của tuyến CRL chính thức đi vào vận hành thương mại vào năm 2030, toàn tuyến sẽ được phục vụ bởi 44 đoàn tàu MRT 6 toa vận hành hoàn toàn tự động.

Bên cạnh đó, LTA cũng giữ tùy chọn mua thêm tối đa 11 đoàn tàu cùng dòng nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại dự báo sẽ tiếp tục tăng trong tương lai.

LTA cho biết, trong những năm đầu đi vào hoạt động, tuyến CRL dự kiến sẽ đón ít nhất 600.000 lượt khách mỗi ngày, trước khi cán mốc 1 triệu lượt khách/ngày về lâu dài.

Theo Hợp đồng CR151 được LTA trao cho Công ty TNHH CRRC Qingdao Sifang (Trung Quốc) vào tháng 6/2023, đoàn tàu CR151 đầu tiên đã cập cảng Singapore sau đó khoảng 3 năm, vào ngày 31/5/2026. Số tàu còn lại thuộc hợp đồng sẽ tiếp tục được bàn giao cuốn chiếu từ năm 2027.

Hiện tại, hai đoàn tàu CR151 đầu tiên đang trải qua quy trình thử nghiệm toàn diện tại trung tâm SRTC ở khu vực Tuas. Quá trình kiểm tra được triển khai nghiêm ngặt nhằm xác minh độ tương thích của hệ thống tín hiệu Tự động Điều khiển Tàu dựa trên Thông tin liên lạc (CBTC), Hệ thống Giám sát Điều khiển Tích hợp (ISCS) cùng hệ thống thông tin liên lạc.

Đại diện LTA khẳng định, đợt kiểm tra này giúp đánh giá toàn diện khả năng vận hành của tàu trong cả điều kiện tiêu chuẩn, khi gặp sự cố kỹ thuật lẫn các kịch bản khẩn cấp. Mục tiêu là đảm bảo đội tàu đạt đầy đủ các tiêu chuẩn khắt khe về an toàn và vận hành trước khi chạy thử trên tuyến đường sắt chính của CRL.

Sau khi hoàn tất công tác thử nghiệm tại Singapore, tàu sẽ được đưa trở lại xưởng của nhà sản xuất để thực hiện các điều chỉnh kỹ thuật cuối cùng — quy trình tương tự từng áp dụng cho hai đoàn tàu LRT thế hệ thứ 3 của tuyến Bukit Panjang LRT — trước khi chính thức bàn giao về Singapore để đưa vào phục vụ hành khách.

Những điểm nhấn công nghệ trên các đoàn tàu CRL mới

Theo LTA, dòng tàu mới được thiết kế riêng cho tuyến MRT hoàn toàn đi ngầm thứ tám và cũng là tuyến ngầm dài nhất tại Singapore. Đội tàu sở hữu nhiều cải tiến nhằm nâng cao độ thoải mái cho hành khách, khả năng tiếp cận, độ tin cậy trong vận hành cũng như hiệu quả bảo trì.

Bố trí 5 cửa mỗi bên toa, trang bị cửa trượt tự động:

Khác với phần lớn các tuyến MRT hiện hữu vốn chỉ có 4 cửa mỗi bên toa, mỗi toa tàu trên tuyến CRL sẽ được bố trí tới 5 cửa mỗi bên — thiết kế tương tự dòng tàu đang chạy trên tuyến Thomson-East Coast Line (TEL).

Việc gia tăng số lượng cửa giúp hành khách lên xuống tàu nhanh chóng hơn, giảm bớt thời gian dừng chờ tại mỗi ga và nâng cao hiệu suất vận hành toàn tuyến. Đặc biệt, tàu CRL là dòng tàu MRT đầu tiên tại Singapore ứng dụng công nghệ cửa trượt tự động siêu nhỏ thay cho loại cửa trượt thông thường. Công nghệ mới này mang lại khả năng cách âm vượt trội, mang đến không gian yên tĩnh và trải nghiệm êm ái hơn cho hành khách.

Sử dụng hệ thống cấp điện trên cao OCR thay cho ray thứ ba truyền thống:

Các đoàn tàu CRL sẽ thu nạp năng lượng qua hệ thống Thanh dẫn điện Cố định Nguồn trên cao (Overhead Conductor Rail - OCR) với điện áp một chiều 1.500V.

Hệ thống này được đánh giá có hiệu suất tối ưu và tiết kiệm điện năng hơn hẳn so với hệ thống ray thứ ba điện một chiều 750V truyền thống. Ngoại trừ tuyến Đông Bắc (NEL), tất cả các tuyến MRT còn lại tại Singapore hiện đều dùng hệ thống ray thứ ba chạy dọc theo đường ray dưới đất để truyền điện vào thiết bị thu dòng nằm sát bánh tàu.

Trong khi đó, tương tự như dàn tàu trên tuyến NEL, tàu CRL mới sẽ nhận điện từ hệ thống OCR treo phía trên thông qua cần thu điện gắn trực tiếp trên mái tàu.

Tích hợp hệ thống giám sát thông minh và tự động hóa toàn diện:

Mỗi đoàn tàu CRL đều được tích hợp hệ thống chẩn đoán và giám sát tình trạng thiết bị, giúp phát hiện sớm các nguy cơ sự cố.

Bối cảnh vận hành của hộp trục bánh xe và hộp số cũng nằm trong danh mục giám sát kỹ thuật liên tục. Nhiều đoàn tàu CRL trong biên chế sẽ được lắp đặt thêm Hệ thống Kiểm tra Đường ray Tự động (ATI) nhằm theo dõi tình trạng thực tế của đường ray chạy và hệ thống OCR theo thời gian thực.

Về công nghệ điều khiển, toàn bộ đội tàu CRL sẽ vận hành trên nền tảng hệ thống tín hiệu CBTC do liên danh Siemens Mobility Pte. Ltd. và Siemens Rail Automation, S.A.U. (trụ sở tại Madrid, Tây Ban Nha) cung cấp.

Hệ thống tín hiệu CBTC của Siemens Mobility cho phép các đoàn tàu vận hành hoàn toàn tự động, không cần người lái, đồng thời vẫn duy trì tối đa các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về độ an toàn, tính tin cậy và mật độ chuyến lưu thông.