Lời khuyên cho người hay ăn cơm nguội

Cơm nguội vốn là món quen thuộc trong nhiều gia đình Việt. Có người thích ăn cơm để nguội vì cảm giác cơm săn, dễ ăn hơn; cũng có người tận dụng cơm còn thừa để ăn vào bữa sau hoặc chế biến thành cơm rang.

Không phải cứ cơm nguội là có hại cho sức khỏe. Thực tế, quá trình làm nguội cơm có thể làm thay đổi cấu trúc tinh bột, hình thành nhiều tinh bột kháng hơn so với cơm mới nấu. Tuy nhiên, lợi ích này chỉ đáng nói khi cơm được bảo quản đúng cách. Nếu để cơm ở nhiệt độ phòng quá lâu, nguy cơ vi khuẩn phát triển và gây ngộ độc thực phẩm lại tăng lên.

Cơm nguội có thể mang lại một số lợi ích gì?

Theo bác sĩ Võ Đăng Toàn, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật nội soi tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM chia sẻ trên vnExpress, cơm nguội có hàm lượng tinh bột kháng cao hơn cơm mới nấu. Tinh bột kháng là dạng tinh bột được tiêu hóa chậm, gần như không được hấp thu hoàn toàn ở ruột non mà đi xuống đại tràng, tại đây được hệ vi sinh vật lên men.

Hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột

Tinh bột kháng có đặc tính tương tự chất xơ và có thể hoạt động như một dạng prebiotic, tạo môi trường thuận lợi cho các vi khuẩn có lợi trong đường ruột phát triển.

Khi xuống đại tràng, tinh bột kháng được lên men và tạo ra các axit béo chuỗi ngắn (SCFA). Đây là nguồn năng lượng quan trọng đối với các tế bào ở đại tràng và có vai trò đối với sức khỏe đường ruột.

Vì vậy, cơm sau khi được làm nguội đúng cách có thể trở thành một nguồn tinh bột kháng trong chế độ ăn, bên cạnh các thực phẩm như yến mạch, các loại đậu, ngũ cốc, khoai tây hay chuối xanh.

Có thể giúp no lâu hơn

Một điểm đáng chú ý khác của tinh bột kháng là quá trình tiêu hóa diễn ra chậm hơn tinh bột thông thường. Hàm lượng tinh bột kháng cao hơn trong cơm nguội có thể góp phần tạo cảm giác no lâu và giảm cảm giác thèm ăn.

Điều này có thể hữu ích với những người đang quan tâm đến việc kiểm soát khẩu phần ăn. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng chỉ cần chuyển từ cơm nóng sang cơm nguội là có thể giảm cân. Tổng lượng thức ăn, khẩu phần tinh bột, chất đạm, chất béo và mức độ vận động vẫn quyết định phần lớn đến cân nặng.

Có thể ảnh hưởng tích cực đến đường huyết và chuyển hóa

Tinh bột kháng được tiêu hóa và hấp thu chậm hơn tinh bột thông thường, vì vậy cơm đã được làm nguội có thể tạo ra đáp ứng đường huyết khác so với cơm mới nấu.

Một số nghiên cứu cũng ghi nhận cơm được nấu chín, làm lạnh rồi hâm nóng lại có thể làm tăng lượng tinh bột kháng và giảm mức tăng đường huyết sau ăn so với cơm mới nấu.

Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào loại gạo, cách nấu, thời gian làm lạnh, cách hâm nóng và khẩu phần ăn. Vì thế, người mắc đái tháo đường không nên xem cơm nguội như một “mẹo” thay thế cho việc kiểm soát lượng carbohydrate hoặc điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.

Điều đáng lo không nằm ở việc cơm nguội hay nóng mà ở việc bảo quản

Nếu có một điều người thích ăn cơm nguội cần đặc biệt lưu ý thì đó là cách bảo quản.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng (Viện Dinh dưỡng quốc gia) chia sẻ trên báo Công Lý, cơm chứa nhiều tinh bột và là môi trường thuận lợi cho một số loại vi khuẩn phát triển nếu được giữ ở điều kiện không phù hợp. Trong đó, Bacillus cereus là một tác nhân có thể gây ngộ độc thực phẩm.

Các bào tử của vi khuẩn này có thể tồn tại sau khi nấu. Khi cơm được để ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài, vi khuẩn có thể phát triển và tạo độc tố. Người ăn phải cơm nhiễm khuẩn có thể xuất hiện đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy...

Đặc biệt, người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hoặc người có sức đề kháng kém cần thận trọng hơn với cơm và thực phẩm đã để lâu ở điều kiện bảo quản không phù hợp.

Người thích ăn cơm nguội nên bảo quản thế nào?

Không nên để cơm thừa trong nồi ở nhiệt độ phòng suốt nhiều giờ.

Theo khuyến cáo của các chuyên gia, nếu muốn bảo quản cơm nguội, nên cho cơm vào ngăn mát tủ lạnh trong khoảng một giờ sau khi nấu, ở nhiệt độ dưới 5°C. Không nên để cơm ở nhiệt độ phòng quá lâu, đặc biệt quá hai giờ.

Một số nguyên tắc đơn giản có thể áp dụng tại nhà:

Nấu lượng cơm vừa đủ cho gia đình, hạn chế để thừa quá nhiều.

Nếu còn cơm, nên làm nguội và đưa vào tủ lạnh sớm thay vì để trên bàn bếp hoặc trong nồi nhiều giờ.

Bảo quản cơm trong hộp sạch, có nắp và hạn chế để cơm tiếp xúc với các thực phẩm khác.

Cơm đã bảo quản nên sử dụng trong thời gian ngắn, không nên để kéo dài nhiều ngày.

Khi ăn lại, nên hâm nóng kỹ và chỉ hâm lượng vừa đủ cho một lần ăn.

Không nên cố tận dụng cơm nếu cơm đã có mùi chua, ôi, nhớt hoặc có dấu hiệu bất thường.

Với những gia đình không có tủ lạnh, việc bảo quản cơm nguội càng cần thận trọng. Nên đặt nồi cơm ở nơi thoáng mát, tránh để cơm ở nhiệt độ phòng quá lâu.

Cơm nguội không phải "siêu thực phẩm"

Cơm nguội có thể chứa nhiều tinh bột kháng hơn cơm mới nấu và điều này mang lại một số lợi ích tiềm năng đối với hệ vi sinh đường ruột, cảm giác no và chuyển hóa đường. Tuy nhiên, không nên vì thế mà coi cơm nguội tốt hơn cơm nóng trong mọi trường hợp.

Một bữa ăn lành mạnh vẫn cần được cân đối giữa tinh bột, chất đạm, chất béo lành mạnh, rau củ và trái cây. Với cơm, điều quan trọng không chỉ là ăn nóng hay nguội mà còn là ăn bao nhiêu và bảo quản như thế nào.

Vì vậy, nếu bạn thích ăn cơm nguội, không nhất thiết phải từ bỏ thói quen này. Điều cần nhớ là: cơm nguội được bảo quản đúng cách có thể đem lại một số lợi ích từ tinh bột kháng; ngược lại, cơm để ở nhiệt độ phòng quá lâu lại có thể trở thành nguy cơ gây ngộ độc thực phẩm.