Một doanh nghiệp nợ 1,5 triệu tỷ đồng bất ngờ không thanh toán được khoản vay, thị trường tín dụng Trung Quốc chao đảo chưa từng có

Chỉ trong vài ngày, Zhuhai Huafa Group trở thành tâm điểm chú ý của thị trường tài chính Trung Quốc. Tập đoàn này không thanh toán đúng hạn 2 sản phẩm tín thác và đề nghị gia hạn một số khoản vay ngân hàng.

Sự việc gây chú ý bởi Huafa không phải một doanh nghiệp tư nhân thông thường. Khoảng 93,5% tập đoàn thuộc sở hữu của Ủy ban Giám sát và Quản lý Tài sản Nhà nước thành phố Chu Hải, phần còn lại do cơ quan tài chính tỉnh Quảng Đông nắm giữ.

Việc một doanh nghiệp được chính quyền địa phương hậu thuẫn mạnh gặp khó khăn trả nợ đang thử thách niềm tin lâu nay của một bộ phận nhà đầu tư rằng các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc sẽ nhận được hỗ trợ khi rơi vào khó khăn tài chính.

Phản ứng trên thị trường diễn ra nhanh chóng. Trong 2 phiên tính đến ngày 2/11, lợi suất bình quân mà nhà đầu tư yêu cầu đối với trái phiếu doanh nghiệp chuẩn của Trung Quốc tăng 10,3 điểm cơ bản, đánh dấu 2 ngày tồi tệ nhất kể từ tháng 10/2024.

Trái phiếu bằng USD có lợi suất cao của doanh nghiệp Trung Quốc cũng trải qua tuần giảm mạnh nhất khoảng 1 năm. Tại thị trường trái phiếu chính phủ, hợp đồng tương lai kỳ hạn 30 năm có phiên giảm mạnh nhất kể từ tháng 3 vào cuối tuần trước, trong bối cảnh giới giao dịch cho rằng những lo ngại về Huafa đã ảnh hưởng tới tâm lý trên nhiều thị trường.

Tính đến tháng 3, tập đoàn sở hữu khoảng 765 tỷ nhân dân tệ tài sản. Trong khi đó, tổng nợ chịu lãi lên tới 413 tỷ nhân dân tệ (1,5 triệu tỷ đồng).

Huafa hoạt động trong nhiều lĩnh vực từ bất động sản, phát triển đô thị đến dịch vụ tài chính và công nghệ. Tập đoàn từng tham gia xây dựng nhiều công trình nổi bật, trong đó có tòa tháp Zhuhai Tower cao khoảng 330 m.

Năm ngoái, khoảng một nửa doanh thu của Huafa đến từ phát triển bất động sản và hoạt động đô thị. Chính tập đoàn thừa nhận cuộc suy thoái kéo dài trên thị trường địa ốc là nguyên nhân chính khiến lợi nhuận biến động mạnh.

Áp lực tiếp tục thể hiện trong kết quả kinh doanh năm nay. Công ty bất động sản thuộc Huafa mới đây báo lỗ ròng 6,44 tỷ nhân dân tệ trong 9 tháng đầu năm.

Trái phiếu Huafa phát hành ở nước ngoài có thời điểm rơi xuống mức chỉ khoảng 54% mệnh giá trong tuần trước, vùng giá thường gắn với những khoản nợ đang gặp khó khăn.

Zerlina Zeng, người đứng đầu chiến lược tín dụng châu Á tại Creditsights Singapore, cảnh báo các công ty tài chính của chính quyền địa phương và một số doanh nghiệp nhà nước có năng lực tín dụng độc lập yếu đang trở thành những "quả bom hẹn giờ".

Huafa còn đặc biệt đáng chú ý vì đặt trụ sở tại Quảng Đông, địa phương có nền kinh tế cấp tỉnh lớn nhất Trung Quốc.

Li Huan, nhà đồng sáng lập công ty quản lý tài sản Forest Capital Hong Kong, cho biết gần như mọi tổ chức tài chính lớn mà ông biết đều nắm giữ trái phiếu Huafa, đặc biệt là các tổ chức nhà nước.

Trong nhiều năm qua, chính sách tiền tệ tương đối nới lỏng cùng những biện pháp chưa từng có của Bắc Kinh nhằm kiểm soát rủi ro nợ của chính quyền địa phương đã giúp hạn chế các vụ vỡ nợ lớn. Do đó, khó khăn tại Huafa khơi dậy câu hỏi về mức độ chính quyền sẽ hỗ trợ những doanh nghiệp nhà nước đang mang khối nợ lớn.

Một số nhà đầu tư so sánh tình hình hiện nay với cú sốc năm 2020, khi một công ty khai thác than quốc doanh bất ngờ vỡ nợ, kéo theo căng thẳng tái cấp vốn trong toàn ngành than Trung Quốc. Doanh nghiệp này cuối cùng thanh toán đầy đủ trái phiếu vài tháng sau đó khi chính quyền địa phương can thiệp nhằm khôi phục niềm tin thị trường.

Song, tình hình tại Huafa đã xuất hiện một số dấu hiệu hạ nhiệt. Trái phiếu bằng nhân dân tệ phát hành ở nước ngoài đáo hạn năm 2027 phục hồi từ vùng đáy lên khoảng 63% mệnh giá.

Diễn biến này xuất hiện sau thông tin Huafa đã hoàn trả 1 trong 2 sản phẩm tín thác bị chậm thanh toán. Công ty bất động sản trực thuộc cũng hoàn thành nghĩa vụ đối với một trái phiếu bằng nhân dân tệ đến hạn đầu tuần.

Tuy nhiên, những câu hỏi dài hạn về khả năng xử lý khối nợ của tập đoàn vẫn chưa biến mất. Theo một báo cáo nghiên cứu của China Zheshang Bank, nếu Huafa tiếp tục thanh toán đầy đủ trái phiếu công khai và đạt tiến triển trong việc bán hoặc khai thác tài sản để tạo tiền mặt, sự việc có thể chỉ là một cuộc khủng hoảng thanh khoản tạm thời được chính quyền địa phương kiểm soát.

Ngược lại, nếu trái phiếu phải gia hạn hoặc tập đoàn tiến tới tái cơ cấu nợ, thị trường có thể buộc phải đánh giá lại mức độ rủi ro của cả khu vực doanh nghiệp nhà nước.

Fitch Ratings tuần trước đã đưa Huafa vào diện theo dõi hạ bậc tín nhiệm. Tập đoàn hiện được Fitch xếp hạng BBB, với lý do khả năng trả nợ suy yếu, những khoản nợ sắp đáo hạn và chênh lệch lợi suất trái phiếu của Huafa tăng mạnh giữa lúc xuất hiện thông tin chưa được xác nhận về khả năng gia hạn nợ.

Theo The Edge Malaysia