Một huyện nghèo của Trung Quốc sản xuất kim cương cho cả thế giới: Viên 1 carat giá 3,5 triệu đồng chỉ mất 7 ngày sản xuất

Trang IDEX dẫn dữ liệu thương mại chính thức, xuất khẩu kim cương nhân tạo của Trung Quốc đã tăng 65,3% trong nửa đầu năm 2026, một phần do nhu cầu ngày càng tăng ở nước ngoài đối với các loại đá tổng hợp được sử dụng để làm mát chip AI hiệu năng cao.

Theo số liệu từ Hải quan Thượng Hải, giá trị xuất khẩu kim cương nhân tạo được thông quan qua Sàn giao dịch kim cương Thượng Hải (SDE) đạt 1,41 tỷ nhân dân tệ (khoảng 210 triệu USD Mỹ) trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 6.

Huyện Chá Thành, thủ phủ kim cương

Nằm ở điểm giáp ranh 4 tỉnh Hà Nam, Sơn Đông, Giang Tô và An Huy, huyện Chá Thành thuộc thành phố Thương Khâu, tỉnh Hà Nam.

Trước đây, Chá Thành nổi tiếng với các đặc sản như ớt và bò, nay đã chuyển mình thành "Thủ phủ Kim cương", sở hữu công nghệ chế tạo kim cương nhân tạo tiên tiến nhất và sản lượng đáng kinh ngạc.

Theo Our China Story (trang tin điện tử của Học viện Nghiên cứu Trung Quốc), Trung Quốc hiện chiếm khoảng 70% công suất sản xuất kim cương nhân tạo trên toàn cầu. Riêng huyện Chá Thành, sản lượng kim cương nhân tạo tại đây được dự báo đạt 12 triệu carat vào năm 2025, tương đương 60% tổng sản lượng của cả nước.

Sự bùng nổ quy mô sản xuất tại Chá Thành đã kéo giá loại đá quý này xuống mức thấp chưa từng có. Hiện nay, một viên kim cương nhân tạo 1 carat được bán trên mạng với giá 1.000 - 2.000 nhân dân tệ (khoảng 3,5 đến 7 triệu đồng), rẻ hơn cả vỏ nhẫn bằng vàng 18K gắn nó.

Giá thành này khiến giới truyền thông và người tiêu dùng ví von kim cương nhân tạo Chá Thành "rẻ như bắp cải", giúp đông đảo khách hàng phổ thông hiện thực hóa giấc mơ sở hữu kim cương.

“Trước đây, sở hữu một viên kim cương gần như là điều không tưởng đối với người dân bình thường. Nhưng giờ đây, kim cương đã xuất hiện trong nhiều gia đình”, Pang Aihong, Tổng giám đốc thương hiệu địa phương Hold Diamond, cho biết.

Bứt phá công nghệ

Sự chuyển mình này không đến từ việc khai thác mỏ mà từ công nghệ sản xuất. Tại các nhà xưởng của những doanh nghiệp như Henan Liliang Diamond Co., Ltd, những khối than chì được đưa vào các máy chuyên dụng và chịu tác động đồng thời của nhiệt độ, áp suất cực lớn. Chỉ sau 7-15 ngày, chúng trở thành những viên kim cương thô nuôi cấy trong phòng thí nghiệm có độ tinh khiết cao. Quy trình này mô phỏng quá trình hình thành kim cương trong tự nhiên, vốn mất hàng tỷ năm.

Về bản chất, kim cương nuôi trồng trong phòng thí nghiệm không phải kim cương giả. Chúng có thành phần hóa học, cấu trúc tinh thể và tính chất vật lý giống hệt kim cương tự nhiên.

Với những người tiêu dùng như Li Jiaqing, một khách hàng đang tìm mua nhẫn đính hôn, sức hút của kim cương nhân tạo khá rõ ràng.

“Chúng tôi nghe nói kim cương nuôi cấy ở Chá Thành có chất lượng không thua kém kim cương tự nhiên, trong khi giá hợp lý hơn nhiều”, Li nói.

Mức giá này chỉ bằng một phần nhỏ so với kim cương khai thác tự nhiên, đôi khi chỉ bằng 1/5 hoặc 1/10. Theo Wang Xinxin, nhân viên một cửa hàng, kim cương nuôi cấy thậm chí thường có màu sắc và độ tinh khiết tốt hơn.

Năm 2025, Chá Thành có 65 cửa hàng kinh doanh kim cương, đồng thời thu hút hơn 600.000 du khách đến mua sắm và trải nghiệm các sản phẩm liên quan đến kim cương.

Tuy nhiên, ngành công nghiệp kim cương của Chá Thành không chỉ phục vụ thị trường trang sức. Kim cương cùng các vật liệu siêu cứng khác được ví như “răng của ngành công nghiệp”, đóng vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực, từ khoan dầu, sản xuất ô tô đến hàng không vũ trụ và chất bán dẫn.

Điểm đáng chú ý của Chá Thành là địa phương này đang tìm cách đưa thế mạnh về vật liệu siêu cứng từ lĩnh vực công nghiệp sang các sản phẩm tiêu dùng có giá trị gia tăng cao.

Chẳng hạn, Liliang Diamond đã phát triển các bộ sưu tập lấy cảm hứng từ văn hóa Trung Quốc, với những hình tượng như rồng ngọc, con giáp và văn hóa thời nhà Thương (1600-1046 trước Công nguyên). Các sản phẩm này nhận được phản hồi tích cực từ thị trường.

Thành công của Chá Thành được xây dựng trên một hệ sinh thái công nghiệp tương đối hoàn chỉnh. Theo Meng Xiangchen, Giám đốc Cục Thẩm tra và Phê duyệt hành chính thuộc Khu phát triển công nghiệp công nghệ cao Chá Thành, huyện hiện có hơn 200 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vật liệu siêu cứng, hình thành chuỗi sản xuất tương đối đầy đủ.

Trong số này có 2 doanh nghiệp được xếp vào nhóm “tiểu cự nhân” cấp quốc gia và 15 doanh nghiệp chuyên môn hóa cấp tỉnh.

Với quy mô đó, Trung Quốc đã từng bước trở thành “công xưởng của thế giới” về kim cương nuôi cấy, với hệ sinh thái hoàn chỉnh từ nghiên cứu, phát triển công nghệ (R&D) đến sản xuất và bán lẻ, theo Ye Zhibin, người đứng đầu Hiệp hội Thương mại Đá quý và Trang sức Trung Quốc.

Trong thời gian tới, Chá Thành đặt mục tiêu tiến xa hơn. Chen Yanan, thuộc bộ phận dự án của Liliang Diamond, cho biết doanh nghiệp sẽ tăng cường đầu tư cho nghiên cứu và phát triển để đáp ứng nhu cầu của các ngành sản xuất tiên tiến và những lĩnh vực công nghiệp tương lai, chẳng hạn tản nhiệt cho chất bán dẫn và cửa sổ quang học.

Theo Meng Xiangchen, với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương thông qua các chính sách khuyến khích nâng cấp công nghệ và mở rộng các ngành công nghiệp ở khâu hạ nguồn, kim cương Chá Thành đang được đưa vào nhiều lĩnh vực mới. Không chỉ dừng ở các ứng dụng công nghiệp truyền thống, vật liệu này còn được mở rộng sang y tế, chất bán dẫn và nhiều lĩnh vực công nghệ khác.

Theo IDEX, Our China Story, CTTĐT tỉnh Hà Nam, Trung Quốc