Một quốc gia Đông Nam Á vừa bị ‘tuýt còi’ về chất lượng sầu riêng xuất khẩu, nhiều lô hàng bị trả lại

Thị trường sầu riêng Malaysia đang đối mặt với tình trạng dư cung cục bộ, song nguyên nhân cốt lõi không đến từ sự suy yếu của nhu cầu tiêu thụ mà chủ yếu xuất phát từ vấn đề chất lượng trong phân khúc sầu riêng xuất khẩu, theo Cơ quan Tiếp thị Nông nghiệp Liên bang Malaysia (Fama).

Phó tổng giám đốc Fama, ông Faisal Iswardi Ismail, cho biết phần lớn lượng sầu riêng dư thừa hiện nay đến từ các giống sầu riêng nhân bản vô tính, bao gồm cả giống cao cấp Musang King, được thu hoạch từ các vườn cây có tuổi đời dưới 10 năm. Trái từ các cây non này thường chưa đạt độ chín sinh lý, khiến chất lượng cơm, hương vị và độ béo không đạt tiêu chuẩn xuất khẩu của những thị trường lớn như Trung Quốc và Singapore.

“Đây là vấn đề về chất lượng và độ trưởng thành của vườn cây, không phải do người tiêu dùng quay lưng với sầu riêng Malaysia,” ông Faisal Iswardi nhấn mạnh.

Việc các lô hàng không đạt chuẩn xuất khẩu bị dội ngược về thị trường nội địa đã gây áp lực mạnh lên giá. Giá sầu riêng nhân bản hiện chỉ còn khoảng 15–20 ringgit/kg (tương đương 3,2–4,3 USD/kg), thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ các năm trước. Mức giá này đã kéo giảm mặt bằng giá chung của sầu riêng tại các vùng nông thôn, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của nông dân.

Trong khi đó, sầu riêng truyền thống và các giống địa phương có chất lượng cao vẫn tìm được người mua, nhưng cũng bị ảnh hưởng gián tiếp do tâm lý thị trường và áp lực nguồn cung giá rẻ.

Trước tình trạng này, Fama đã triển khai chương trình can thiệp thị trường thông qua thu mua sầu riêng bị ép giá, đưa vào chế biến tại các cơ sở ở Besut, Jerantut, Sungai Petani và Machang. Các sản phẩm được chế biến thành thịt quả và bột nhão sầu riêng để kéo dài thời gian bảo quản và phục vụ xuất khẩu, chế biến thực phẩm và tiêu dùng trong nước.

Song song, Fama kích hoạt mạng lưới 285 điểm bán hàng trên toàn quốc, bao gồm chợ nông sản, chợ cố định, quầy trái cây tươi và trung tâm thương mại nhằm hấp thụ lượng hàng dư thừa và tạo đầu ra trực tiếp cho nông dân.

Trong khuôn khổ chương trình Agro Madani, một sự kiện bán hàng kéo dài hai ngày đã tiêu thụ hơn 30 tấn sầu riêng và trái cây theo mùa, chủ yếu từ Pahang và Negeri Sembilan. Doanh thu ngày đầu vượt 100.000 ringgit (khoảng 21.300 USD), buộc ban tổ chức phải gia hạn sự kiện thêm một ngày, với mục tiêu doanh thu hai ngày nâng lên 200.000 ringgit.

Các đợt bán hàng tiếp theo dự kiến được tổ chức tại Kedah vào ngày 16/1 và tại Bandar Baru Selayang vào ngày 22/1.

Ông Fama cho rằng thị trường sầu riêng Malaysia đang bước vào giai đoạn “tái sàng lọc” trong phân khúc xuất khẩu. Việc mở rộng nhanh diện tích trồng các giống nhân bản, đặc biệt Musang King, trong những năm gần đây đã khiến nhiều vườn cây chưa đạt độ tuổi khai thác thương mại nhưng vẫn được thu hoạch sớm nhằm tận dụng giá cao.

Khi những lô hàng này không đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu, chúng quay trở lại thị trường nội địa, tạo ra dư cung ngắn hạn và biến động giá. “Điều quan trọng hiện nay là các vườn sầu riêng hướng xuất khẩu phải điều chỉnh lại quy trình quản lý chất lượng và thời điểm thu hoạch. Nếu không, tình trạng dư cung và biến động giá sẽ tiếp diễn,” ông Faisal Iswardi cảnh báo.

Trong ngắn hạn, Malaysia sẽ tiếp tục dựa vào chế biến sâu, mở rộng kênh phân phối nội địa và các chương trình bán hàng mục tiêu để ổn định thị trường, trong khi phân khúc xuất khẩu buộc phải nâng chuẩn để duy trì vị thế tại Trung Quốc và Singapore – hai thị trường tiêu thụ sầu riêng lớn nhất của nước này.