Mỹ ngừng nhập ghẹ từ Philippines, ghẹ Việt đón cơ hội

Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) vừa công bố quyết định cuối cùng về đánh giá tương đương theo Đạo luật Bảo vệ động vật có vú biển (MMPA).

Theo đó, NOAA công nhận các nghề khai thác ghẹ của Việt Nam, Indonesia và Sri Lanka đáp ứng yêu cầu tương đương với chương trình quản lý của Mỹ. Nhờ đó, các sản phẩm ghẹ khai thác từ những nghề cá này tiếp tục được phép xuất khẩu vào Mỹ đến hết ngày 31/12/2029.

Ngược lại, NOAA không công nhận tương đương đối với hai nghề khai thác ghẹ của Philippines (mã nghề cá 2129 và 2130). Cơ quan này khẳng định các sản phẩm ghẹ khai thác từ hai nghề cá trên sẽ không còn được phép nhập khẩu vào Mỹ kể từ ngày 11/6, tức 30 ngày sau khi thông báo được đăng trên Công báo Liên bang Mỹ.

Theo NOAA, sau quá trình rà soát bổ sung, Philippines vẫn chưa chứng minh được hiệu quả của các biện pháp giám sát và giảm thiểu tình trạng động vật có vú biển bị mắc lưới hoặc bị ảnh hưởng trong hoạt động khai thác. Dữ liệu hiện có chưa đủ cơ sở để đánh giá mức độ tác động của nghề khai thác ghẹ đối với các loài được bảo vệ.

Dữ liệu nhập khẩu của NOAA cho thấy Mỹ đã nhập khoảng 2.417 tấn ghẹ xanh từ Philippines trong năm 2025. Trong khi đó, Indonesia xuất khẩu khoảng 14.290 tấn, Việt Nam 4.143 tấn và Sri Lanka khoảng 820 tấn.

Việc nguồn cung từ Philippines bị loại khỏi thị trường Mỹ được dự báo sẽ tạo ra khoảng trống đáng kể, buộc các nhà nhập khẩu phải tìm kiếm nguồn thay thế từ các quốc gia vẫn được công nhận tương đương, trong đó có Việt Nam.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), việc tiếp tục được Mỹ công nhận tương đương giúp ngành ghẹ Việt Nam duy trì ổn định đầu ra tại thị trường quan trọng nhất hiện nay.

Năm 2025, xuất khẩu ghẹ của Việt Nam đạt gần 86 triệu USD, tăng gần 6% so với năm trước. Riêng thị trường Mỹ chiếm hơn 81% tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này và tăng khoảng 10%. Điều đó cho thấy Mỹ vẫn là thị trường có ý nghĩa quyết định đối với ngành ghẹ Việt Nam.

Theo VASEP, quyết định mới của Mỹ cho thấy các tiêu chuẩn về khai thác bền vững, giám sát nghề cá và bảo vệ động vật có vú biển đang trở thành điều kiện ngày càng quan trọng đối với thương mại thủy sản toàn cầu.

NOAA cho biết việc công nhận tương đương đối với nghề khai thác ghẹ của Việt Nam có hiệu lực đến hết năm 2029 nhưng có thể bị xem xét lại nếu chương trình quản lý không còn đáp ứng yêu cầu. Cơ quan này đồng thời khuyến nghị Việt Nam tiếp tục mở rộng chương trình quan sát viên nghề cá, tăng cường giám sát điện tử và đẩy mạnh các hoạt động bảo tồn đối với các loài có nguy cơ cao như cá heo Irrawaddy.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, một lưu ý quan trọng là nguyên liệu nhập khẩu sử dụng để chế biến xuất khẩu sang Mỹ không được có nguồn gốc từ các nghề cá bị Mỹ từ chối công nhận tương đương. Điều này đồng nghĩa yêu cầu truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chuỗi cung ứng sẽ ngày càng chặt chẽ hơn.