Ngành công nghiệp Đức suy yếu khiến loạt thành phố khốn đốn, học sinh phải nghỉ học

Một du khách khi đặt chân đến Ingolstadt - thành phố thuộc bang Bavaria - sẽ không mất quá nhiều thời gian để nhận ra rằng nơi đây chính là lãnh địa của Audi. Người ta dễ dàng bắt gặp một quầy tư vấn bảo hiểm y tế mang thương hiệu Audi ngay gần tòa thị chính, một bảo tàng xe hơi lộng lẫy của hãng, hay những tấm biển quảng cáo cho mùa hòa nhạc mùa hè sắp khai màn vào cuối tuần.

Nếu bạn trò chuyện với một người dân bản địa, khả năng cao họ là kỹ sư tại nhà máy Audi - nơi đang tạo việc làm cho 40.000 nhân sự - hoặc có người thân làm việc tại đây. Sự hưng thịnh của Audi từng là bệ phóng đưa Ingolstadt từ một thị trấn ngái ngủ với 30.000 dân sau Thế chiến thứ hai vọt lên quy mô 145.000 dân như ngày nay.

Thế nhưng, chính những bước hụt hơi của Audi - khi lợi nhuận lao dốc và lực lượng lao động bị thu hẹp - lại khiến thành phố này rơi vào một hố sâu khủng hoảng.

Doanh thu thuế mất một nửa chỉ trong vài năm ngắn ngủi, mà tác nhân lớn nhất chính là những chuỗi ngày đen tối của Audi và tập đoàn mẹ Volkswagen. Tài chính nghẹt thở đến mức đầu năm nay, chính quyền đã bác bỏ dự thảo ngân sách của Ingolstadt, đồng thời ban lệnh cấm thành phố này thực hiện các khoản đầu tư mới. Hàng loạt dự án biểu tượng, bao gồm cả việc trùng tu tòa nhà hát lừng danh của thành phố đã bị đóng băng. Một số học sinh phải đi sơ tán vì chính quyền không còn một đồng ngân sách để sửa chữa cơ sở vật chất.

“Audi là một đặc ân dành cho thành phố của chúng tôi, nhưng đồng thời cũng là một hiểm họa”, Thị trưởng Michael Kern ngậm ngùi chia sẻ.

Sự bấp bênh của hệ thống tài chính công ở cấp địa phương đã buộc vận mệnh của nhiều thành phố Đức gắn chặt vào sức khỏe của các doanh nghiệp. Trong những ngày tháng hoàng kim, một số nơi từng bơi trong tiền: Một thị trấn sở hữu nhà máy của Daimler gần Stuttgart thậm chí đã lát vạch qua đường cho người đi bộ bằng đá cẩm thạch Carrara xa xỉ.

Thế nhưng, khi trục công nghiệp “hắt hơi”, các đô thị lập tức “đổ bệnh”. Nhiều thị trấn thuộc bang Baden-Württemberg giàu có đang bị vùi dập không thương tiếc bởi cuộc khủng hoảng ngành ô tô. Trong khi đó, những khoản nợ chồng chất biến Ludwigshafen thành một trong những thành phố chìm sâu trong nợ nần nhất nước Đức.

Ngay cả các đô thị có nền tảng kinh tế đa dạng hơn cũng đang phải nhìn xuống vực thẳm. Hiếm có nơi nào thoát khỏi chiếc bẫy tài khóa khi nguồn thu không tài nào bắt kịp đà bùng nổ của chi tiêu. Một báo cáo mới đây từ Quỹ Bertelsmann chỉ ra rằng, vào năm ngoái, thâm hụt ngân sách của khoảng 10.000 đô thị tại Đức đã chạm mức kỷ lục 32 tỷ Euro (tương đương 36 tỷ USD), tăng gần 30% chỉ trong vòng một năm. Đáng ngại hơn, hầu hết các địa phương đều dự báo tình hình sẽ còn tồi tệ hơn nữa.

René Geissler, giáo sư quản trị công tại Đại học Khoa học Ứng dụng Wildau, nhận định đây là cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong lịch sử liên bang. Ông chỉ ra ba nguyên nhân cốt lõi: Lạm phát phi mã (đặc biệt là trong ngành xây dựng), chi phí nhân sự leo thang, và những đạo luật nặng gánh. Những khoản chi bắt buộc này hiện chiếm tới 80% ngân sách của Ingolstadt, buộc chính quyền phải cắt giảm một cách tàn nhẫn các khoản chi tự nguyện.

Hệ lụy của cuộc khủng hoảng đang hiển hiện ở khắp mọi nơi. Thành phố Bayreuth đã phải hủy bỏ buổi tiệc kỷ niệm 150 năm lễ hội đầu tiên của nhà soạn nhạc Richard Wagner. Các quận nghèo ở Berlin đang phải chật vật chống chọi với nạn xâm lấn của loài sâu bướm lông độc hại vì thiếu kinh phí xử lý. Giống như những người lao động cùng quẫn phải đem cầm cố đồ trang sức trước ngày lĩnh lương, một số thành phố đã phải bấu víu vào các khoản vay ngắn hạn chỉ để thanh toán các hóa đơn chi tiêu cơ bản.

Trên khắp nước Đức, trường học, đường sá và các nhà thi đấu thể thao đang rơi vào tình trạng khó khăn khi chính quyền buộc phải đạp phanh khóa chặt các khoản chi vốn. Lượng vốn đầu tư bị tồn đọng của khối đô thị hiện đã phình to lên mức kỷ lục 231 tỷ Euro.

“Chúng tôi có thể cầm cự được trong năm nay, nhưng kéo dài hơn nữa, nhiều thành phố sẽ bị dồn vào chân tường”, Martin Wilhelm, giám đốc tài chính của Offenbach - một thành phố vệ tinh của Frankfurt, cảnh báo.

Lối thoát nào cho cuộc khủng hoảng?

Các đô thị đang yêu cầu chính phủ liên bang cấp ngân sách tương ứng cho bất kỳ đạo luật mới nào. Những nơi không có quỹ dự phòng cũng đang kêu gọi gói cứu trợ ngắn hạn trị giá 30 tỷ Euro. Ông Henrik Scheller, chuyên gia tài chính công tại Viện Đô thị Đức, nhận định tình hình đã nguy kịch đến mức các khoản viện trợ có thể sẽ buộc phải giải ngân vào cuối năm nay.

Theo: The Economist