Ngày càng có nhiều người có nguy cơ xuất huyết não, bác sĩ nói: Thà ngồi 1 chỗ còn khỏe hơn chăm làm 6 việc

Một người đàn ông 42 tuổi họ Vương (Trung Quốc) vào bệnh viện trong tình trạng nguy kịch. Chỉ ít phút sau khi ăn sáng, cơn đau đầu dữ dội đã quật ngã người đàn ông tưởng luôn khỏe mạnh, đang là trụ cột gia đình. Khiến anh rơi vào hôn mê sâu ngay khi chưa kịp đến cửa phòng cấp cứu.

Kết quả chụp CT chỉ ra anh bị xuất huyết não tại vùng thân não - "trung tâm sự sống" điều khiển nhịp thở và nhịp tim. Dù đội ngũ y bác sĩ đã dốc toàn lực, anh vẫn không thể qua khỏi chỉ sau vài giờ nhập viện. Sự ra đi đột ngột của một người đang ở độ tuổi sung mãn khiến gia đình bàng hoàng. Bác sĩ cho biết, nguyên nhân đến từ chính những thói xấu sinh hoạt hàng ngày của anh, đặc biệt là ăn sáng sai cách. Chưa kể, người đàn ông này còn xem nhẹ bệnh tiểu đường tuýp 2 suốt gần 5 năm.

Câu chuyện của anh Vương không phải là cá biệt. Các chuyên gia gần đây liên tục cảnh báo về tình trạng xuất huyết não tăng về số ca cũng như trẻ hóa nhanh. Trong các nguyên nhân chính, những thói quen xấu trong cuộc sống giống như anh Vương nằm ở nhóm đầu. Nếu không muốn rơi vào bi kịch giống như anh Vương, có 6 việc bạn thà ngồi một chỗ còn hơn là chăm làm rồi "rước họa" xuất huyết não vào thân:

1. Cố tập thể dục sau khi thức khuya

Riêng việc thức khuya đã khiến nồng độ adrenaline và cortisol tăng vọt, giữ mạch máu ở trạng thái co thắt suốt đêm. Khi bạn cố dậy sớm tập nặng, huyết áp sẽ tăng theo cấp số nhân (surge) để đáp ứng nhu cầu oxy của cơ thể. Một mạch máu đang "giòn" và căng thẳng do thiếu ngủ sẽ không chịu nổi áp lực này và vỡ tung. Thà bạn nằm ngủ bù còn giúp mạch máu được giãn nở và phục hồi.

2. Bật dậy quá vội vàng khi vừa thức giấc

Sáng sớm là lúc máu đặc nhất (do mất nước qua đêm) và huyết áp ở đỉnh cao. Việc bật dậy đột ngột khiến máu dồn xuống phía dưới theo trọng lực, cơ thể phải lập tức co mạch não mạnh để duy trì tư thế đứng. Sự co bóp mãnh liệt này trên nền huyết áp đang cao chính là nguyên nhân gây vỡ mạch máu ngay tại giường.

3. Uống lượng nước quá lớn trong thời gian ngắn

Nạp nhanh 1 - 2 lít nước khiến lượng chất lỏng trong lòng mạch tăng đột biến, làm loãng các ion thiết yếu và gây áp lực thủy tĩnh cực lớn lên thành mạch. Với người có bệnh nền, hệ thống điều tiết không kịp thích nghi, áp lực này sẽ trực tiếp tấn công vào những điểm yếu nhất trên mạch máu não, gây xuất huyết não.

4. Uống rượu bia vô độ

Rượu không chỉ làm tăng huyết áp tức thì mà còn làm giảm khả năng đông máu. Khi uống quá nhiều, các mạch máu nhỏ trong não trở nên yếu và dễ thẩm thấu hơn. Chỉ cần một biến động nhẹ về tâm lý hay vận động sau nhậu, mạch máu sẽ rò rỉ máu não ngay lập tức. Thay vì nhậu để "xả stress", ngồi yên thư giãn là cách bảo vệ bộ não tốt nhất.

5. Gắng sức rặn khi đi vệ sinh

Nghe tưởng không liên quan nhưng đây là thói quen rất dễ dẫn tới xuất huyết não nếu bạn có bệnh nền tim mạch hoặc lặp lại nhiều lần. Khi rặn mạnh do táo bón, áp lực trong lồng ngực vọt cao, làm huyết áp tâm thu có thể tăng thêm 50-100 mmHg chỉ trong vài giây. "Cú đấm" áp lực này trực diện tấn công mạch máu não. Các bác sĩ khuyên việc ngồi yên, thư giãn và cải thiện chế độ ăn để đi tiêu tự nhiên sẽ an toàn hơn gấp nhiều lần việc cố sức rặn.

6. Ra ngoài trời lạnh đột ngột, nhất là khi mặc không đủ ấm

Khi tiếp xúc lạnh đột ngột, cơ thể thực hiện phản xạ co mạch ngoại biên toàn diện để bảo vệ thân nhiệt. Hệ quả là toàn bộ lượng máu bị đẩy ngược vào các mạch máu trung tâm và não bộ, khiến áp lực nội sọ tăng vọt 20-30% chỉ trong vài giây. Nếu mạch máu não có sẵn túi phình, nó sẽ nổ tung như một chiếc lốp xe quá căng bị châm kim.

Lời khuyên cho những người có nguy cơ xuất huyết não cao

Nguy cơ xuất huyết não đặc biệt bủa vây những người có bệnh lý nền như tăng huyết áp, tiểu đường hoặc mỡ máu cao. Ở nhóm này, thành mạch máu vốn đã bị bào mòn, trở nên mỏng manh và "giòn" hơn người bình thường, chỉ cần một biến động nhỏ cũng đủ gây ra thảm họa.

Với nhóm này, điều quan trọng đầu tiên là tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc và tái khám định kỳ. Nhiều người mắc sai lầm chết người khi tự ý bỏ thuốc huyết áp vì thấy cơ thể đang khỏe mạnh hoặc sau khi uống rượu bia. Việc ngưng thuốc đột ngột sẽ tạo ra một cơn "sóng thần" huyết áp, trực tiếp đánh sập hệ thống mạch máu não vốn đang rệu rã. Hãy nhớ, tuân thủ phác đồ điều trị và duy trì lối sống điều độ chính là tấm khiên vững chắc nhất bảo vệ bạn trước "bản án tử" mang tên xuất huyết não.

Ngoài ra, dù là người có bệnh nền hay đang khỏe mạnh, cũng cần xây dựng lối sống lành mạnh từ ăn uống tới ngủ nghỉ, quản lý căng thẳng. Đừng quên thăm khám sức khỏe định kỳ và khám ngay khi có dấu hiệu bất thường. Nhất là các dấu hiệu của xuất huyết não như: đau đầu dữ dội, yếu/liệt tay chân, méo miệng, khó nói, nôn mửa, rối loạn thị giác và suy giảm ý thức. Lúc này, thời gian cấp cứu được tính bằng giây, xin đừng chần chừ!

Nguồn và ảnh: Sohu, Aboluowang, Sina