Nghĩa địa tỷ USD của OpenAI: Khi những siêu dự án được ca tụng là ‘tương lai của nhân loại’ chỉ là canh bạc thất bại

Vừa công bố một trong những vòng gọi vốn lớn nhất lịch sử, nhưng đằng sau ánh hào quang của OpenAI là một danh sách dài các dự án bị khai tử, các thỏa thuận tỷ USD đổ vỡ và những sản phẩm từng được ca tụng là "tương lai của nhân loại" nay đã đi vào quên lãng.

Trong một buổi thảo luận vào tháng 1 năm nay, ông Fidji Simo, Giám đốc ứng dụng của OpenAI, đã lên tiếng bảo vệ chiến lược phát triển sản phẩm theo kiểu "ném bùn sang tường" của công ty. Từ quảng cáo, mua sắm, y tế, mạng xã hội cho đến trình duyệt và thiết bị phần cứng, OpenAI dường như muốn thâu tóm mọi ngóc ngách của đời sống số.

"AI sẽ thay đổi tất cả. Vì vậy, chúng tôi không coi đây là những canh bạc riêng lẻ", Simo chia sẻ vào thời điểm đó.

Tuy nhiên, thực tế đang diễn ra theo kịch bản khắc nghiệt hơn nhiều. Chỉ sau vài tháng, OpenAI đã buộc phải đảo ngược lộ trình đối với những sáng kiến hào nhoáng nhất.

Áp lực tạo ra dòng tiền thực tế trước thềm IPO tiềm năng, cùng sự bám đuổi gắt gao từ đối thủ Anthropic, đã khiến Sam Altman và các cộng sự phải bắt đầu chiến dịch "cắt tỉa" những nhiệm vụ phụ để tập trung vào mảng hái ra tiền: công cụ lập trình và năng suất doanh nghiệp.

Những dự án thất bại

Tháng 12 năm ngoái, truyền thông thế giới rúng động trước thông tin về một thỏa thuận "cột mốc" giữa OpenAI và Disney. Gã khổng lồ giải trí dự kiến đầu tư 1 tỷ USD và cấp phép sử dụng 200 nhân vật mang tính biểu tượng để tích hợp vào Sora, mô hình tạo video AI từng gây sốt toàn cầu. Sam Altman khi đó đã không tiếc lời ca ngợi Sora là "khoảnh khắc ChatGPT của sự sáng tạo".

Cựu CEO Disney, Bob Iger, cũng từng bày tỏ niềm tin tuyệt đối vào khả năng "nhìn thấu tương lai" của Altman.

Thế nhưng, đến tháng 3, OpenAI đột ngột thông báo đóng cửa dự án Sora và hủy bỏ thỏa thuận với Disney. Nguyên nhân chính đến từ sự sụt giảm niềm tin của người dùng và chi phí vận hành quá khủng khiếp.

Ước tính Sora đã tiêu tốn khoảng 15 triệu USD mỗi ngày cho năng lực tính toán ở thời điểm đỉnh cao, trong khi doanh thu thực tế thu về qua ứng dụng chỉ vỏn vẹn chưa đầy 3 triệu USD. Việc Sora "đốt tiền" không ghê tay nhưng hiệu quả kinh doanh kém cỏi đã buộc OpenAI phải rút lui khỏi thị trường video để bảo toàn nguồn lực.

Không chỉ dừng lại ở nội dung sáng tạo, OpenAI từng nuôi tham vọng biến ChatGPT thành một cỗ máy bán lẻ. Cú bắt tay với Walmart cho phép người dùng mua trực tiếp 200.000 sản phẩm ngay trong khung chat thông qua tính năng Instant Checkout là một ví dụ.

Tuy nhiên, dữ liệu thực tế cho thấy tỷ lệ chuyển đổi của người mua sắm qua chatbot thấp hơn gấp 3 lần so với việc họ tự click vào website của Walmart. Các đơn vị khác như Shopify hay Etsy cũng gặp tình trạng tương tự: mô tả sản phẩm không cập nhật kịp thời và người dùng đơn giản là không cảm thấy thoải mái khi mua sắm qua một chatbot.

Đầu tháng 3, OpenAI chính thức rút phích cắm tính năng này để quay lại tập trung vào hỗ trợ tìm kiếm và duyệt sản phẩm cơ bản.

Thế rồi OpenAI cũng đã từng công bố Dự án Stargate trị giá 500 tỷ USD hợp tác cùng Oracle và SoftBank. Mục tiêu là xây dựng các trung tâm dữ liệu AI khổng lồ trên khắp nước Mỹ.

Nhưng chỉ một năm sau, liên doanh này đã rơi vào trạng thái đình trệ. Theo báo cáo từ The Information, các đối tác đã nảy sinh mâu thuẫn sâu sắc về cấu trúc quản lý và trách nhiệm tài chính.

OpenAI thậm chí đã cố gắng tự thực hiện một phần cơ sở hạ tầng nhưng cuối cùng cũng phải xếp xó kế hoạch do không đảm bảo được nguồn vốn và xung đột với các bên liên kết. Tham vọng xây dựng một "siêu máy tính" tại Texas đã tan thành mây khói sau khi các cuộc đàm phán về tài chính đổ vỡ.

Mối quan hệ giữa OpenAI và các nhà sản xuất chip như Nvidia hay AMD cũng đầy rẫy những cam kết mập mờ. Nvidia từng tuyên bố ý định đầu tư tới 100 tỷ USD vào OpenAI, nhưng các báo cáo tài chính mới nhất lại cho thấy nhiều điều khoản ràng buộc và không có gì đảm bảo giao dịch sẽ hoàn tất.

Thực chất, khoản đầu tư 30 tỷ USD đầu tiên từ Nvidia (đã giải ngân một phần vào cuối tháng 3) được coi là một hình thức "trợ cấp mua hàng". OpenAI nhận tiền của Nvidia để rồi sau đó dùng chính số tiền ấy để mua GPU của Nvidia với mức lợi nhuận biên lên tới 75%. Tương tự, thỏa thuận với AMD cũng đi kèm với một danh sách dài các cột mốc kỹ thuật và thương mại khắt khe mà OpenAI phải đạt được trước khi cổ phiếu thực sự thuộc về họ.

Dù doanh thu dự kiến năm 2025 có thể đạt mức 13 tỷ USD, OpenAI vẫn đang trong tình trạng thua lỗ sâu sắc. Việc từ bỏ những dự án "hào nhoáng" như Sora, Instant Checkout hay chế độ trò chuyện người lớn (NSFW) cho thấy một thực tế phũ phàng: AI không phải là "chiếc đũa thần" cho mọi mô hình kinh doanh.

Như Sam Altman đã thừa nhận trong một bài viết hồi tháng 10: "Chúng tôi sẽ có những quyết định đúng đắn và cả những sai lầm".

Tuy nhiên, với tốc độ "quay xe" chóng mặt như hiện tại, các nhà đầu tư và đối tác của OpenAI có lẽ đang phải trải qua cảm giác hụt hẫng trước những lời hứa chưa biết bao giờ mới trở thành sự thật của vị CEO tài ba này.

*Nguồn: Fortune, BI