Người đàn ông từng đạp xe hơn 15 km đi bán trà, cà phê khắp Sài Gòn, nay gây dựng doanh nghiệp được định giá hơn 400 triệu USD, vừa đạt doanh thu cao kỷ lục với 589 tỷ đồng

Có những ngày, giữa cái nắng gay gắt của Sài Gòn, một người đàn ông phải dừng chiếc xe đạp trên cầu Lê Văn Sỹ, đứng chờ gió hong khô chiếc áo ướt đẫm mồ hôi rồi mới tiếp tục hành trình giao hàng. Ông không muốn xuất hiện trước mặt khách trong bộ dạng nhếch nhác, dù trước đó đã phải đạp xe hàng chục cây số để kiếm sống. Không ai biết rằng, những chuyến đi vất vả ấy về sau lại trở thành một phần ký ức đáng nhớ trong hành trình hình thành thương hiệu Phúc Long.

Thời điểm đó, người đàn ông này không có trong tay một hệ thống cửa hàng, cũng chưa từng nghĩ đến những thương vụ trị giá hàng trăm triệu USD. Tài sản phục vụ kinh doanh chỉ là chiếc xe đạp, một ít trà, cà phê và những mối khách quen. Nhưng chính từ công việc giản dị ấy, ông bắt đầu gây dựng sự nghiệp kéo dài hơn nửa thế kỷ.

Người đàn ông trong câu chuyện là ông Lâm Bội Minh, nhà sáng lập thương hiệu trà và cà phê Phúc Long. Xuất thân trong một gia đình có truyền thống làm trà, ông sớm quen thuộc với những lá trà, hạt cà phê và công việc sản xuất thủ công. Tuy nhiên, con đường kinh doanh của ông không bắt đầu bằng việc tiếp quản một doanh nghiệp lớn, mà từ công việc làm thuê tại một bến xe vận tải hàng hóa ở Sài Gòn.

Năm 1968, khi mới 16 tuổi, ông bắt đầu đi làm để kiếm sống. Sau giờ làm, chàng trai trẻ lại dành thời gian bán lá trà và cà phê rang xay trên một chiếc xe đẩy đặt tại đường Châu Văn Liêm, khu vực Chợ Lớn. Khi ấy, Phúc Long chưa có những cửa hàng hiện đại hay sản phẩm được đóng gói bắt mắt như ngày nay. Công việc chủ yếu là bán nguyên liệu cho các hộ gia đình, quán nước và những khách hàng có nhu cầu sử dụng trà, cà phê.

Mọi công đoạn kinh doanh gần như đều do ông Minh tự đảm nhận, từ tìm nguồn nguyên liệu, rang xay đến giao hàng và thu tiền. Để có hàng bán, ông thường xuyên đạp xe đến quận 6 lấy nguyên liệu rồi mang đi giao khắp thành phố. Có những chuyến đi dài hơn 15 km dưới cái nắng gay gắt. Chuyện dừng xe trên cầu Lê Văn Sỹ để hong khô áo không phải một trải nghiệm dễ quên, bởi phía sau đó còn là nỗi lo làm sao giữ được khách hàng và có đủ vốn tiếp tục buôn bán.

Khó khăn không chỉ nằm ở những chuyến giao hàng vất vả. Với số vốn ít ỏi, ông Minh thường phải chờ chủ quán thanh toán mới có tiền mua nguyên liệu cho ngày hôm sau. Có lúc khách hẹn trả sau, ông đành ra về và tiếp tục xoay xở. Từng khoản tiền thu được đều phải tính toán cẩn thận, bởi chỉ cần vài mối hàng chậm thanh toán, công việc kinh doanh đã có thể bị ảnh hưởng.

Từ chiếc xe đẩy nhỏ năm 1968 đến cửa hàng đầu tiên trên đường Lê Văn Sỹ năm 1975, rồi điểm bán 9 m² này, mỗi bước tiến đều được xây dựng trên những kinh nghiệm ông tự tích lũy. Dẫu vậy, điều khiến người đàn ông ấy dành nhiều tâm sức nhất trong những thập kỷ tiếp theo không chỉ là mở thêm cửa hàng, mà còn là tìm ra cách giữ được hương vị đặc trưng của trà và cà phê.

Có thời điểm, trước mặt ông là gần 10 chiếc rổ đựng những loại trà khác nhau. Ông tự tay phân loại nguyên liệu, từ những mảnh trà vụn đến các cánh trà còn nguyên vẹn, lựa chọn cách xử lý phù hợp với từng nhóm. Những phần trà chất lượng tốt được đem ủ thủ công, sau đó thử nghiệm kết hợp với trái cây hoặc siro để tạo nên thức uống mới. Công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, nhưng với ông Lâm Bội Minh, đó lại là cách để hiểu rõ từng loại nguyên liệu và giữ được vị chát, hương thơm cùng hậu vị đặc trưng của trà.

Khi được hỏi về bí quyết làm nghề, ông từng đưa ra câu trả lời ngắn gọn: "Nghề dạy nghề". Trong cuộc trò chuyện với Vietsuccess năm 2024, nhà sáng lập Phúc Long cũng nhắc đến những kinh nghiệm được truyền lại từ người cha làm trà thủ công. Sau hơn nửa thế kỷ làm nghề, ông vẫn cho rằng bản thân còn nhiều điều phải học hỏi về trà và cà phê. Những năm tháng tự tay rang xay, phân loại nguyên liệu và thử nghiệm công thức đã dần hình thành nên quan điểm kinh doanh mà ông kiên trì theo đuổi.

Điều đáng chú ý là khi thị trường đồ uống ngày càng chuộng những sản phẩm mới và quy trình phục vụ nhanh, ông Lâm Bội Minh vẫn đề cao hương vị nguyên bản. Ông cho rằng mỗi loại trà cần giữ được đặc trưng riêng, chẳng hạn trà lài phải có mùi lài rõ ràng, thay vì tạo ra thức uống có hương vị mờ nhạt. Theo ông, ngay cả những thiết bị pha chế hiện đại cũng khó thay thế hoàn toàn phương pháp thủ công trong việc chiết xuất hương vị mong muốn. Đây cũng là lý do doanh nghiệp phải dành nhiều công sức cho khâu nghiên cứu sản phẩm, thay vì chỉ tập trung vào việc mở rộng mạng lưới bán hàng.

Thế nhưng, lựa chọn ấy lại đặt ra một bài toán không dễ giải quyết. Cách chế biến thủ công giúp kiểm soát hương vị nhưng khó đáp ứng nhu cầu sản xuất đại trà. Trong cuộc phỏng vấn năm 2024, ông Lâm Bội Minh thừa nhận Phúc Long phát triển khá chậm trong nhiều năm vì muốn duy trì chất lượng. Nhà sáng lập cho rằng giá trị của một chuỗi không chỉ nằm ở số lượng điểm bán mà còn ở khả năng kinh doanh độc lập và chất lượng của từng cửa hàng.

Dù vậy, sự kiên định không có nghĩa ông từ chối thay đổi. Từ những năm 1990, ông Lâm Bội Minh đã cùng đội ngũ tiếp tục cải thiện sản phẩm và mở rộng hoạt động kinh doanh. Đến năm 2007, Phúc Long đầu tư phát triển vùng nguyên liệu chè tại Thái Nguyên và nhà máy chế biến trà, cà phê tại Bình Dương, nhằm chủ động hơn trong việc kiểm soát chất lượng. Năm 2012, thương hiệu mở cửa hàng tại Crescent Mall, TP.HCM, đánh dấu bước chuyển sang mô hình phục vụ hiện đại và tiếp cận nhóm khách hàng trẻ. Những sản phẩm như trà đào, trà vải và các loại trà trái cây cũng dần trở nên quen thuộc, nhưng vẫn được phát triển trên nền tảng nguyên liệu trà mà ông theo đuổi nhiều năm.

Sau hơn 50 năm gây dựng cơ nghiệp, doanh nhân Lâm Bội Minh lại đứng trước một quyết định lớn: tiếp tục phát triển Phúc Long bằng nguồn lực riêng hay tìm kiếm đối tác có tiềm lực mạnh hơn. Ông từng thử đưa thương hiệu ra nước ngoài thông qua một cửa hàng nhượng quyền tại Mỹ, nhưng nhận ra rằng để mở rộng thực sự, nỗ lực cá nhân là chưa đủ. Trong cuộc trò chuyện với Vietsuccess, ông lý giải mong muốn tìm được một đối tác đáng tin cậy để giúp thương hiệu tiến xa hơn trên thị trường quốc tế, thay vì chỉ giới hạn trong thị trường nội địa.

Tháng 5/2021, Masan công bố khoản đầu tư 15 triệu USD để sở hữu 20% cổ phần Phúc Long Heritage. Đến năm 2022, tập đoàn tiếp tục chi hơn 6.100 tỷ đồng để mua thêm 65% cổ phần, nâng tỷ lệ sở hữu lên 85%. Thương vụ đưa mức định giá Phúc Long lên gần 450 triệu USD, tương đương hơn 10.000 tỷ đồng theo tỷ giá thời điểm đó.

Điều đáng chú ý là dù lựa chọn hợp tác với tập đoàn lớn, nhà sáng lập vẫn bày tỏ sự quan tâm đến việc giữ bản sắc thương hiệu. Khi được hỏi liệu Phúc Long có đánh mất hương vị riêng sau thương vụ, ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiên định với khẩu vị đã gây dựng qua nhiều thập kỷ. Theo quan điểm của ông, nếu chỉ chạy theo xu hướng thị trường mà đánh mất nét đặc trưng của sản phẩm, thương hiệu sẽ khó duy trì lợi thế lâu dài. Đó cũng là lý do ông luôn đề cao chất lượng nguyên liệu, phương pháp chế biến và những trải nghiệm mà bản thân tích lũy từ thuở mới vào nghề.

Đến năm 2026, Phúc Long đã bước sang giai đoạn phát triển hoàn toàn khác. Theo thông tin Masan công bố ngày 6/11, riêng quý III, Phúc Long Heritage ghi nhận doanh thu cao kỷ lục, đạt 589 tỷ đồng, mức cao nhất kể từ khi được hợp nhất vào tập đoàn. Lũy kế 9 tháng đầu năm, doanh thu chuỗi đạt 1.708 tỷ đồng, tăng hơn 24% so với cùng kỳ; EBITDA đạt 335 tỷ đồng, tăng gần 32%. Đáng chú ý, lợi nhuận sau thuế đạt 207 tỷ đồng, tăng 46% và vượt mức 195 tỷ đồng của cả năm 2025. Tính đến cuối tháng 9/2026, Phúc Long có 239 cửa hàng độc lập trên toàn quốc, chưa bao gồm các ki-ốt trong hệ thống WinCommerce.

Giữa những thay đổi về cơ cấu sở hữu, ông Lâm Bội Minh vẫn giữ sự gắn bó với ngành trà và cà phê. Trong cuộc phỏng vấn năm 2024, nhà sáng lập tiếp tục nói về chất lượng sản phẩm, việc đào tạo con người và mong muốn duy trì những giá trị đã làm nên thương hiệu.

Hành trình hơn nửa thế kỷ của nhà sáng lập Phúc Long vì thế có một điểm đặc biệt. Khi bắt đầu, ông phải chờ khách hàng thanh toán từng khoản nhỏ mới có tiền mua nguyên liệu cho ngày hôm sau. Đến khi thương hiệu được định giá hàng trăm triệu USD, bài toán lại chuyển thành làm sao để một hương vị được tạo dựng qua nhiều thập kỷ có thể tiếp tục hiện diện trong hàng trăm cửa hàng mà không đánh mất bản sắc ban đầu.

Điều xuyên suốt hành trình của ông Lâm Bội Minh không phải một bước nhảy vọt bất ngờ, mà là hàng chục năm tích lũy từ những công việc giản dị. Chiếc xe đạp ngày nào đã trở thành một phần quá khứ, nhưng câu chuyện về sự kiên trì với những lá trà và hạt cà phê vẫn là dấu ấn đặc biệt phía sau thương hiệu Phúc Long.