Nhóm chủ nợ lớn nhất 'xả' gần 200 tỷ USD trái phiếu Mỹ: Niềm tin với tài sản an toàn của Washington đã lung lay?

Các nhà đầu tư Trung Quốc đại lục đã giảm mạnh lượng nắm giữ trái phiếu kho bạc Mỹ trong tháng 3. Trong khi đó, nhiều định chế tài chính và ngân hàng trung ương nước ngoài cũng thu hẹp vị thế giữa lúc chiến sự Mỹ - Israel nhằm vào Iran làm rung chuyển thị trường toàn cầu.

Theo dữ liệu Bộ Tài chính Mỹ công bố, Trung Quốc đã hạ lượng trái phiếu kho bạc Mỹ nắm giữ từ 693,3 tỷ USD trong tháng 2 xuống còn 652,3 tỷ USD trong tháng 3. Dù giảm đáng kể, Trung Quốc vẫn là chủ nợ nước ngoài lớn thứ 3 của Mỹ.

Nhật Bản, nước nắm giữ nhiều trái phiếu kho bạc Mỹ nhất, cũng giảm 47,7 tỷ USD, xuống còn 1.192 tỷ USD. Tổng lượng trái phiếu Mỹ do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ giảm từ 9.490 tỷ USD trong tháng 2 xuống 9.350 tỷ USD.

Động thái này phản ánh sự nghi ngại ngày càng lớn của thị trường đối với tài sản nợ của Mỹ trong bối cảnh chiến sự tại Iran làm gia tăng áp lực lạm phát, đẩy giá năng lượng lên cao và làm phức tạp triển vọng tài khóa của Washington.

Tháng 3 cũng là tháng đầu tiên thị trường có thể quan sát tương đối đầy đủ tác động của căng thẳng Trung Đông leo thang, khi chuỗi vận tải biển bị gián đoạn, giá dầu tăng mạnh, còn thị trường trái phiếu và tiền tệ biến động dữ dội.

Robin Xing, kinh tế trưởng thị trường Trung Quốc tại Morgan Stanley, cho rằng kỳ vọng về việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ cắt giảm lãi suất đã bị định giá lại do lạm phát bắt nguồn từ giá dầu.

Khi lợi suất trái phiếu tăng, các nhà đầu tư nắm giữ trái phiếu cũ phải chịu khoản lỗ định giá, khiến họ trở nên thận trọng hơn với tài sản nợ chính phủ. Đến cuối tháng 3, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng lên 4,32% khi thị trường tính lại rủi ro lạm phát.

Không chỉ Trung Quốc và Nhật Bản, 7 trong số 10 chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ, bao gồm Bỉ, Canada và Pháp, cũng giảm nắm giữ trái phiếu kho bạc Mỹ trong tháng này. Ở chiều ngược lại, Anh, chủ nợ lớn thứ 2, tăng lượng nắm giữ từ 897,3 tỷ USD lên 926,9 tỷ USD. Quần đảo Cayman và Ireland cũng ghi nhận mức tăng nhỏ.

Một yếu tố khác được giới phân tích nhắc tới là xung đột ở Trung Đông đã làm gián đoạn vận tải và tạm thời thu hẹp thặng dư dầu mỏ của các nước xuất khẩu trong khu vực. Khi doanh thu dầu bị ảnh hưởng và nhu cầu chi tiêu tăng lên, khả năng các nước này tái đầu tư vào trái phiếu Mỹ cũng suy yếu.

Đối với Trung Quốc, việc giảm nắm giữ trái phiếu Mỹ còn nằm trong chiến lược dài hạn nhằm đa dạng hóa dự trữ ngoại hối. Từ thời kỳ đầu nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Donald Trump, Bắc Kinh đã từng bước thu hẹp vị thế đối với nợ công Mỹ. Đến tháng 3/2025, Trung Quốc tụt xuống vị trí thứ 3 trong danh sách các chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ, phản ánh một quá trình rút lui chậm rãi nhưng kéo dài.

Song song với đó, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) liên tục tăng dự trữ vàng, tài sản được xem là hàng rào phòng vệ trước rủi ro địa chính trị và tài chính. Tính đến tháng 4, dự trữ vàng của Trung Quốc đã lên 2.322 tấn, đánh dấu tháng thứ 18 liên tiếp nước này mua thêm vàng.

Theo Robin Xing, đây là một phần trong quá trình dài hạn nhằm phân bổ lại tài sản chủ quyền, giảm mức độ phụ thuộc vào một đồng tiền hoặc một loại tài sản duy nhất.

Tuy nhiên, ông cũng cho rằng khả năng Trung Quốc bán tháo ồ ạt tài sản Mỹ là rất thấp. Lý do là đồng USD vẫn gắn với thị trường tài chính và có khả năng thanh khoản nhất thế giới, trong khi các lựa chọn thay thế như euro hay yen đều có những hạn chế riêng.

Theo SCMP