Chuyển nhầm lương cho người nghỉ việc từ 2 năm trước, công ty cay đắng đệ đơn kiện: Vụ việc phơi ra lỗ hổng của nhiều doanh nghiệp

Ngày 1/11/2026, theo trang tin Cực Mục (Jimu News), Pháp đình Đoàn Bảo thuộc Tòa án nhân dân thành phố Lợi Xuyên (châu Ân Thi, tỉnh Hồ Bắc) vừa hòa giải xong một vụ tranh chấp khá hiếm gặp: một công ty kiện cựu nhân viên để đòi lại khoản lương 5.000 tệ (khoảng 20 triệu đồng) mà chính kế toán của mình chuyển nhầm.

Kết quả, người nhận tiền đồng ý trả góp 800 tệ (khoảng 3,2 triệu đồng) mỗi tháng cho tới khi hết nợ. Câu chuyện lập tức được nhiều tài khoản pháp luật trên Weibo chia sẻ lại với hashtag "Tài vụ phát nhầm 5.000 tệ tiền lương cho nhân viên đã nghỉ việc, bị từ chối trả lại".

Theo nội dung vụ việc, người lao động họ Trần từng làm việc tại công ty này và đã nghỉ từ năm 2024. Đến năm 2026, trong đợt trả lương định kỳ, nhân viên tài vụ thao tác sai, chuyển khoản lương 5.000 tệ vốn của một nhân viên khác vào tài khoản ngân hàng của Trần. Phát hiện ra lỗi, công ty liên hệ giải thích và đề nghị hoàn trả. Thế nhưng Trần liên tục khất lần, hai bên trao đổi nhiều lần không có kết quả. Bế tắc, công ty quyết định khởi kiện.

Tiền vào nhầm tài khoản không phải tiền của mình

Tòa nhận định vụ việc có tình tiết rõ ràng, quan hệ pháp lý minh bạch, và vì hai bên từng có quan hệ lao động nên vẫn còn cơ sở để hòa giải thay vì xét xử. Trong buổi làm việc trực tiếp, thẩm phán giải thích cho Trần các quy định về "bất đương đắc lợi" (được lợi không có căn cứ) trong Bộ luật Dân sự Trung Quốc: người nhận lợi ích không có căn cứ pháp luật thì người bị thiệt hại có quyền yêu cầu hoàn trả. Khoản 5.000 tệ là do lỗi thao tác của công ty, không phải thu nhập Trần được hưởng, nên Trần có nghĩa vụ trả lại.

Đến lúc này, câu chuyện mới lộ ra một lớp khác. Trần cho biết mình không cố tình chây ì, mà vì thời điểm nhận tiền đang ốm nặng, cần tiền gấp nên đã tiêu khoản này. Trần nói sẵn sàng hoàn trả, chỉ mong công ty cho thêm thời gian. Thẩm phán đồng thời giải thích cho phía công ty về hoàn cảnh này. Sau khi trao đổi, công ty bày tỏ thông cảm với tình trạng sức khỏe và khó khăn thực tế của Trần, đồng ý cho gia hạn. Thỏa thuận cuối cùng: trả 800 tệ mỗi tháng đến khi đủ 5.000 tệ, tức mất chừng 7 tháng.

Kết cục này khá "êm", nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Thẩm phán lưu ý tranh chấp kiểu này không hiếm trong đời sống: chuyển khoản nhầm, thanh toán trùng, gửi tiền sai người đều xảy ra thường xuyên. Người nhận nếu từ chối trả lại có thể bị kiện và phải chịu trách nhiệm pháp lý tương ứng. Ở Việt Nam, Bộ luật Dân sự 2015 cũng có nguyên tắc tương tự tại Điều 579: người được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật phải hoàn trả cho chủ sở hữu.

Những cú bấm nhầm "triệu đô"

5.000 tệ là con số nhỏ so với nhiều vụ chuyển nhầm lương từng gây chấn động thế giới, và không phải vụ nào cũng kết thúc bằng cái bắt tay.

Ở Chile, năm 2022, một nhân viên của Consorcio Industrial de Alimentos (Cial), một tập đoàn thực phẩm lớn, nhận được khoản tiền khoảng 330 lần lương tháng do lỗi hệ thống trả lương. Theo GB News và Diario Financiero, người này từng hứa hoàn trả, nhưng ba ngày sau nộp đơn nghỉ việc rồi biến mất. Công ty tố cáo hành vi trộm cắp, nhưng tòa ở Santiago kết luận đây không phải tội trộm và năm 2025, người lao động thắng kiện ở cấp tòa dân sự. Công ty tuyên bố sẽ tiếp tục tìm mọi cách pháp lý để đòi lại tiền.

Ở Nga, theo ProPakistani, công nhân Vladimir Rychagov tại Khanty-Mansiysk lẽ ra nhận 46.954 rúp tiền nghỉ phép, nhưng lỗi phần mềm đổ vào tài khoản anh hơn 7,1 triệu rúp, vốn là lương của 34 công nhân ở một chi nhánh khác. Anh giữ tiền, mua xe và chuyển đi nơi khác, khẳng định mình được báo trước sẽ nhận "lương tháng thứ 13". Tòa sơ thẩm lẫn phúc thẩm đều buộc anh hoàn trả toàn bộ, vụ việc được Tòa án Tối cao Nga đồng ý xem xét lại.

Ở New Zealand, theo HR Director, cựu nhân viên Hollie-Lee Taituma nhận khoản thanh toán cuối cùng 33.451,50 NZD thay vì 8.054,99 NZD do lỗi văn thư. Chị trả lại được một phần rồi cắt liên lạc, thừa nhận đã tiêu một phần tiền. Tháng 10/2024, Cơ quan Quan hệ Lao động New Zealand (ERA) buộc chị trả nốt 9.641,11 NZD cùng 500 NZD chi phí pháp lý.

Lỗi nhỏ ở phòng kế toán, chi phí lớn ở phòng pháp chế

Điểm chung của các vụ việc trên là lỗi không nằm ở người nhận tiền, mà nằm ở khâu vận hành của doanh nghiệp. Một vụ tương tự từng xảy ra ở Thập Yển, cũng tỉnh Hồ Bắc, năm 2024 cho thấy rõ điều này. Theo Tòa án quận Trương Loan, một công ty cung ứng lao động có nhân viên họ Mã nghỉ việc tháng 5/2023, đến tháng 10/2023 lại tuyển một người khác trùng họ tên. Bộ phận tài vụ không cập nhật dữ liệu, thế là 2.420 tệ (khoảng 9,7 triệu đồng) tiền lương chảy về tài khoản người cũ. Vụ việc cũng phải đưa ra tòa mới giải quyết xong.

Với doanh nghiệp, số tiền chuyển nhầm nhiều khi không phải phần đắt nhất. Cái giá thực sự là thời gian đòi nợ, chi phí theo kiện, công sức bộ phận nhân sự và cả người nhân viên đáng lẽ được nhận lương đúng hạn. Trong vụ ở Lợi Xuyên, khoản tiền 5.000 tệ phải mất chừng 7 tháng mới về đủ, chưa kể khoảng thời gian dài đòi hỏi trước đó. Ở Chile, công ty gần như mất trắng một khoản lớn sau nhiều năm kiện tụng. Chính tòa án Lợi Xuyên cũng nhắc doanh nghiệp phải kiểm tra kỹ thông tin người nhận khi trả lương, chuyển khoản, để tránh những tranh chấp không đáng có.

Thời chuyển khoản tức thì khiến mọi sai sót cũng xảy ra tức thì, và khó rút lại hơn bao giờ hết. Nhưng câu chuyện ở Lợi Xuyên cũng nhắc rằng đằng sau một con số trên sao kê đôi khi là một con người đang gặp khó. Công ty có quyền đòi lại tiền, và họ đã đòi được. Điều khiến vụ việc khép lại nhẹ nhàng là cả hai bên đều chịu lùi một bước: người nhận thừa nhận nghĩa vụ, người đòi chấp nhận chờ.