Ông Nguyễn Tử Quảng là ai?

Nhắc đến ngành công nghệ Việt Nam, ông Nguyễn Tử Quảng là một trong những cái tên quen thuộc nhất. Trong hơn ba thập kỷ hoạt động, ông gắn liền với sự ra đời của phần mềm diệt virus Bkav, các dự án an ninh mạng và đặc biệt là dòng điện thoại thông minh Bphone.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, ông Quảng cũng là nhân vật thường xuyên gây tranh luận bởi những phát biểu đầy tham vọng về công nghệ Việt Nam.

Sinh viên Bách khoa trở thành người viết phần mềm diệt virus đầu tiên của Việt Nam

Năm 1995, khi đang là sinh viên năm thứ ba Khoa Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, Nguyễn Tử Quảng bắt đầu phát triển các chương trình chống virus máy tính. Theo chia sẻ của ông, phần mềm được cung cấp hoàn toàn miễn phí cho cộng đồng người dùng máy tính Việt Nam vì ông cho rằng đó là việc có ích cho xã hội.

Từ những nghiên cứu ban đầu, ông cùng các cộng sự cho ra mắt phiên bản đầu tiên của BKAV, được xem là phần mềm chống virus trên mạng đầu tiên của Việt Nam.

Sự xuất hiện của virus CIH (Chernobyl) cuối những năm 1990 cũng khiến ông nhận ra tầm quan trọng của an ninh mạng. Từ đó, ông hình thành ý tưởng Việt Nam cần có một trung tâm chuyên trách về an ninh mạng để chuẩn bị cho các cuộc tấn công mạng trong tương lai.

Dù còn khá trẻ, ông đã được lãnh đạo Trường Đại học Bách khoa Hà Nội giao phụ trách Trung tâm An ninh mạng BKIS, tiền thân của Bkav sau này.

Sau khi tốt nghiệp năm 1997, Nguyễn Tử Quảng được giữ lại trường làm giảng viên Bộ môn Kỹ thuật máy tính, đồng thời tiếp tục nghiên cứu và phát triển BKAV.

Trong 10 năm, từ 1995 đến 2005, phần mềm diệt virus Bkav được cung cấp miễn phí cho người dùng.

Nhờ những đóng góp trong việc bảo vệ máy tính cá nhân và nâng cao nhận thức về an toàn thông tin, Nguyễn Tử Quảng từng được cộng đồng công nghệ gọi bằng biệt danh "bác sĩ máy tính" và được phong tặng danh hiệu "Hiệp sĩ công nghệ thông tin".

Tháng 12/2001, ông thành lập Trung tâm Phần mềm và Giải pháp an ninh mạng BKIS, giữ vai trò giám đốc. Đây được xem là cột mốc quan trọng đặt nền móng cho sự phát triển của Bkav trong những năm tiếp theo.

Từ "Hiệp sĩ công nghệ thông tin" đến biệt danh "Quảng nổ"

Bước ngoặt lớn xuất hiện từ năm 2005 khi Bkav bắt đầu được thương mại hóa.

Theo ông Quảng, khi chuyển sang kinh doanh, ông nhận thấy doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra các sản phẩm công nghệ cạnh tranh với những tập đoàn lớn trên thế giới. Tuy nhiên, những tuyên bố đầy tham vọng này không nhận được sự đồng thuận từ tất cả mọi người.

Năm 2015 đánh dấu một cột mốc đáng nhớ trong sự nghiệp của Nguyễn Tử Quảng khi Bkav chính thức ra mắt mẫu smartphone đầu tiên mang tên Bphone. Tại lễ ra mắt ở Trung tâm Hội nghị Quốc gia, ông Quảng gây chú ý với câu nói nổi tiếng: "Thật không thể tin nổi".

Trong bài thuyết trình, ông khẳng định Bphone là một trong những smartphone hàng đầu thế giới với nhiều công nghệ tiên tiến và cho rằng ngày ra mắt sản phẩm có thể trở thành dấu mốc lịch sử của ngành công nghệ Việt Nam.

“Không thể tin được, tại Việt Nam chúng ta, 5 triệu người đã từng mua phần mềm qua mạng. Bkav tự hào là công ty về thương mại điện tử có quy mô lớn nhất Việt Nam. Và như vậy, Việt Nam không còn là một vùng trũng về công nghệ nữa. Chúng tôi tin rằng, ngày hôm nay sẽ làm nên lịch sử ngành công nghệ Việt Nam.

Tập đoàn Bkav đã mang đến cho các bạn một siêu phẩm hàng đầu thế giới với thiết kế tinh tế, tinh xảo, mạnh mẽ về hiệu năng, âm thanh, camera, màn hình với chất lượng, tính năng hàng đầu thế giới. Một công nghệ truyền dữ liệu lần đầu tiên trên thế giới có trên một chiếc smartphone, một hệ điều hành thông minh nhất và chúng tôi vô cùng tự hào khi sản xuất được một sản phẩm như vậy tại Việt Nam.”

Tuy nhiên, ngay sau khi ra mắt, Bphone cũng trở thành tâm điểm tranh luận. Những tuyên bố mạnh mẽ của Nguyễn Tử Quảng tiếp tục khiến ông bị gắn với biệt danh "Quảng nổ" trong nhiều năm.

Chia sẻ về điều này trên tạp chí Viettimes vị doanh nhân sinh năm 1975 từng thừa nhận bản thân là người sống nội tâm và từng bị sốc trước những chỉ trích. Ban đầu ông cố gắng giải thích nhưng sau đó nhận ra cách tốt nhất là tiếp tục theo đuổi những điều mình tin tưởng.

Theo ông, nếu những việc đang làm là đúng và có ích thì không nên từ bỏ chỉ vì các ý kiến trái chiều. Nhiều năm qua, ông vẫn kiên trì theo đuổi dự án smartphone Việt Nam. Theo ông, mục tiêu lớn nhất là chinh phục niềm tin của người Việt đối với sản phẩm công nghệ do người Việt phát triển.

Nhìn lại hành trình phát triển Bphone, ông Nguyễn Tử Quảng cho rằng khó khăn lớn nhất nằm ở bài toán vốn.

Ông từng chia sẻ rằng việc sản xuất phần cứng cần nguồn lực tài chính rất lớn. Trong khi đó, các doanh nghiệp công nghệ thường không sở hữu nhiều tài sản cố định để thế chấp nên khó tiếp cận nguồn vốn ngân hàng. Theo ông, tài sản quan trọng nhất của doanh nghiệp công nghệ là tri thức và công nghệ, nhưng đây lại là những yếu tố khó được định giá để phục vụ hoạt động vay vốn.

Chính vì vậy, Bphone không thể mở rộng quy mô sản xuất như kỳ vọng ban đầu.

Không chỉ gắn bó với Bkav, Nguyễn Tử Quảng hiện còn tham gia đóng góp ý kiến cho các chính sách phát triển khoa học công nghệ.

Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2025 vừa qua, ông Nguyễn Tử Quảng - Ủy viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng, Tổng Giám đốc Tập đoàn BKAV đã phát biểu tại phiên thảo luận về việc gỡ rào cản cho kinh tế tư nhân. Ông trực tiếp chỉ ra nguyên nhân khiến ngành công nghệ Việt Nam dù có nguồn nhân lực thuộc nhóm đứng đầu thế giới nhưng vẫn chưa thể sinh ra các tập đoàn công nghệ khổng lồ (Big Tech).

Khi đề cập đến giải pháp mang tính đột phá, ông Quảng đã có một phát biểu đáng chú ý: "Chỉ cần VNPT và Viettel cổ phần hóa và thoái vốn khỏi mảng công nghệ này thì tôi đảm bảo sau 1 năm chúng ta sẽ có Big Tech vươn ra thế giới".

Ông Quảng ví việc cởi trói chính sách này có tầm vóc tương đương với chính sách "Khoán 10" năm 1988, mang lại sự thay đổi lớn về quan hệ sản xuất để giải phóng sức lao động. Ông khẳng định chỉ sau một năm thực hiện thoái vốn Nhà nước, Việt Nam chắc chắn sẽ xuất hiện những Big Tech đủ tầm vươn ra thế giới. Xét về mặt kinh tế vĩ mô, việc tái cấu trúc và thúc đẩy hiệu suất của lực lượng lao động trong hai mảng công nghệ và du lịch tăng thêm 15% sẽ đóng góp trực tiếp vào việc tăng trưởng GDP toàn quốc thêm 2%.