Phát hiện hơn 200 xe tải Trung Quốc không người lái: Tích hợp AI, hoạt động 24/7, bí mật khai thác "kho báu lộ thiên" rộng hơn 12.000 sân bóng đá

Tại khu vực Chuẩn Đông, Tân Cương (Trung Quốc), Tập đoàn Năng lượng Thiên Trì Tân Cương đang vận hành hai mỏ than lộ thiên quy mô rất lớn là Đại Tỉnh Nam và mỏ Tướng Quân 2 nằm trong sa mạc Gobi. Sau khi điều chỉnh quy hoạch khai thác, tổng công suất của cụm mỏ đạt khoảng 80 triệu tấn than mỗi năm, đưa nơi đây trở thành một trong những khu khai thác than lộ thiên có sản lượng lớn nhất thế giới.

Điểm đặc biệt không chỉ nằm ở quy mô tài nguyên mà còn ở mức độ tự động hóa. Theo People's Daily, đến cuối năm 2025, riêng mỏ Đại Tỉnh Nam đã đưa vào vận hành hơn 200 xe tải khai thác không người lái, giúp khu mỏ trở thành một trong những nơi có mức độ ứng dụng công nghệ tự động hóa cao nhất Trung Quốc.

Hai "siêu mỏ" sở hữu trữ lượng hàng tỷ tấn than

Mỏ than lộ thiên Đại Tỉnh Nam được xem là một trong những dự án trọng điểm của ngành năng lượng Tân Cương. Khu mỏ có diện tích khoảng 45,8 km², tương đương gần 6.400 sân bóng đá, với trữ lượng than ước tính 3,38 tỷ tấn.

Đây cũng là mỏ than lộ thiên đang hoạt động có công suất khai thác được phê duyệt lớn nhất Trung Quốc, đạt 40 triệu tấn/năm. Không chỉ dẫn đầu về quy mô, Đại Tỉnh Nam còn là mỏ than thông minh kiểu mẫu đầu tiên của Tân Cương khi ứng dụng sâu trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và các hệ thống điều khiển thông minh.

Dự án thuộc Công ty TNHH Năng lượng Thiên Trì Tân Cương - doanh nghiệp do Tập đoàn TBEA kiểm soát. Mỏ chính thức đi vào vận hành từ cuối năm 2020 và đến cuối năm 2022 bắt đầu khai thác thường xuyên với lượng nhân lực được cắt giảm đáng kể nhờ công nghệ tự động.

Ngay cạnh đó là mỏ Tướng Quân số 2, có quy mô còn lớn hơn. Khu mỏ rộng khoảng 87 km², tương đương gần 12.700 sân bóng đá, với trữ lượng than có thể khai thác lên tới 3,7 tỷ tấn. Một số vỉa than tại đây dày trên 40 m, tương đương chiều cao của một tòa nhà khoảng 13 tầng.

Theo số liệu công bố, tổng tài nguyên của mỏ đạt 4,573 tỷ tấn, trong khi công suất khai thác được phê duyệt hiện đạt 30 triệu tấn mỗi năm, đưa mỏ này vào nhóm 10 mỏ than lộ thiên có sản lượng lớn nhất Trung Quốc.

Về chuyển đổi số, Tướng Quân số 2 cũng phát triển nhanh. Từ tháng 8/2023, mỏ bắt đầu thử nghiệm đội xe khai thác không người lái và chỉ sau chưa đầy một tháng đã triển khai thành công mô hình "không cần nhân viên an toàn ngồi trong cabin". Hiện khu mỏ có khoảng 40 xe tải tự lái hoạt động ổn định.

Đến tháng 8/2024, mỏ chính thức được công nhận là mỏ than thông minh cấp trung, với nhiều khâu sản xuất được số hóa, điều khiển tự động và quản lý bằng nền tảng số.

Tự động hóa mạnh mẽ, nâng cao hiệu quả khai thác

Tại công trường, các xe tải tự lái hoạt động liên tục theo lộ trình được lập trình sẵn với sự hỗ trợ của AI, góp phần giảm nhu cầu nhân lực, nâng cao hiệu quả vận hành và tăng tính an toàn trong môi trường khai thác quy mô lớn.

Theo Sở Tài nguyên Thiên nhiên Tân Cương, sau khi hoàn tất điều chỉnh chủ thể khai thác trong năm 2024, tổng công suất của cụm mỏ Đại Tỉnh Nam và Tướng Quân số 2 đã được nâng lên 80 triệu tấn/năm.

Trên thế giới, chỉ một số mỏ than tại bang Wyoming (Mỹ) có quy mô tương đương. Chẳng hạn, mỏ North Antelope Rochelle từng đạt sản lượng hơn 98 triệu tấn vào năm 2018, còn Black Thunder khai thác khoảng 71 triệu tấn/năm.

Tân Cương được xem là "thủ phủ than" của Trung Quốc khi sở hữu trữ lượng than dự báo khoảng 2.190 tỷ tấn, chiếm gần 40% tổng trữ lượng than của cả nước này. Riêng bồn than Chuẩn Đông có khoảng 390 tỷ tấn, là bồn than liền khối lớn nhất Trung Quốc với đặc điểm vỉa than dày, nằm gần mặt đất và có chi phí khai thác thấp.

Nhờ lợi thế này, sản lượng than của Tân Cương tăng rất nhanh trong những năm gần đây. Năm 2024, khu vực đạt sản lượng khoảng 540 triệu tấn, tăng 17,5% so với năm trước và đứng đầu Trung Quốc cả về tốc độ tăng trưởng lẫn mức tăng tuyệt đối. Năm 2025, sản lượng lên đến khoảng 570 triệu tấn, trong khi lượng than vận chuyển ra ngoài khu vực bằng đường sắt đã vượt 100 triệu tấn.

Hiện khoảng 70% điện năng của Tân Cương vẫn được sản xuất từ nhiệt điện than. Bên cạnh đó, hàng loạt dự án hóa chất từ than với tổng vốn đầu tư khoảng 500 tỷ NDT cũng đang được triển khai, góp phần củng cố vai trò của khu vực này như một trong những trung tâm năng lượng quan trọng của Trung Quốc.

(Theo People's Daily, Baijiahao)