Phát hiện "Rồng đá" ở ngay miền Bắc Việt Nam, hình thành sau trận lũ lớn, giới nghiên cứu đánh giá rất cao

Giữa núi rừng Lai Châu, một dòng đất đá quy mô lớn uốn theo địa hình như hình dáng con rồng đang thu hút sự chú ý của giới nghiên cứu. Người dân gọi hiện tượng này là “Rồng đá”, còn các chuyên gia cho rằng nơi đây có giá trị đối với nghiên cứu địa chất, phòng chống thiên tai và giáo dục trải nghiệm.

“Rồng đá” hình thành từ những đợt lũ bùn đá lớn

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu, ngày 30/7/2026, đoàn công tác của Viện Các Khoa học Trái đất đã làm việc với địa phương về khả năng chuyển đổi các khu vực chịu ảnh hưởng của thiên tai địa chất thành không gian du lịch sinh thái bền vững.

Qua khảo sát, các chuyên gia xác định Nậm Vời – Pú Đao, xã Lê Lợi có địa hình chia cắt mạnh, tai biến địa chất phức tạp và còn tiếp tục mở rộng. Nổi bật nhất là dòng lũ đá Nậm Vời, được người dân gọi bằng cái tên gợi hình “Rồng đá”.

Đây không phải hóa thạch hay dãy núi mang hình con vật. “Rồng đá” thực chất là dải đất, bùn và đá bị nước lũ cuốn từ các sườn núi rồi tích tụ theo đường chảy. Qua những đợt mưa lũ lớn, vật liệu tiếp tục được bồi thêm, tạo nên cảnh quan giống một “dòng sông đá”.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lai Châu cho biết lũ bùn đá Nậm Vời thuộc loại đang hoạt động. Vì thế, cảnh quan đặc biệt này đồng thời là dấu tích của một dạng tai biến có thể ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống người dân miền núi.

Giá trị không chỉ nằm ở cảnh quan

Theo nhóm chuyên gia, Nậm Vời có giá trị trong nghiên cứu cơ chế hình thành lũ bùn đá và xây dựng giải pháp phòng chống, giảm nhẹ thiên tai. Việc quan trắc địa hình, hướng di chuyển và vùng tích tụ đất đá có thể bổ sung dữ liệu phục vụ cảnh báo rủi ro, quy hoạch dân cư và bảo vệ hạ tầng.

Với quy mô lớn cùng nhiều đặc điểm hiếm gặp, khu vực có thể được xem xét theo hướng một danh thắng di sản địa chất. Nhóm khảo sát đề xuất xây trạm nghiên cứu, điểm quan sát ven dòng đá hoặc cầu ngắm cảnh; kết hợp du lịch khám phá, dược liệu và trải nghiệm văn hóa địa phương.

Nếu được tổ chức phù hợp, đây có thể trở thành một “lớp học ngoài trời”, giúp học sinh, sinh viên và du khách hiểu trực quan hơn về lũ bùn đá, sạt lở và sự biến đổi địa hình sau thiên tai.

Nậm Vời còn nằm trong không gian cư trú của đồng bào dân tộc Mảng. Cùng xã Lê Lợi có Bia Vua Lê Thái Tổ, còn gọi là Bia Lê Lợi hoặc Bia cổ Hoài Lai. Văn bia được khắc năm 1431, gồm 132 chữ. Năm 2012, khối đá chứa văn bia nặng khoảng 15 tấn được di chuyển khỏi vùng lòng hồ; đến năm 2016, bia được công nhận là Bảo vật quốc gia.

Tuy nhiên, các ý tưởng khai thác “Rồng đá” hiện mới dừng ở mức đề xuất nghiên cứu. Đây chưa phải điểm tham quan đại trà, trong khi dòng lũ bùn đá vẫn đang hoạt động. Du khách không nên tự ý tìm đường vào khu vực, nhất là trong mùa mưa.

Chưa thể tới “Rồng đá”, Lai Châu vẫn có nhiều lựa chọn

Ngay tại xã Lê Lợi, du khách có thể ghé Đền thờ Vua Lê Thái Tổ và Bảo vật quốc gia Bia Lê Lợi để tìm hiểu lịch sử vùng sông Đà. Khu vực lòng hồ và Nhà máy Thủy điện Lai Châu cũng có thể kết nối trong hành trình, song khách nên kiểm tra trước điều kiện di chuyển.

Nếu đi xa hơn, cao nguyên Sìn Hồ phù hợp với người yêu khí hậu mát, núi cao, bản làng và ẩm thực địa phương. Gần trung tâm tỉnh, quần thể hang động Pu Sam Cáp nổi bật với hệ thống nhũ đá và ba động Thiên Đường, Thiên Môn, Thủy Tinh.

Du khách cũng có thể tới Sin Suối Hồ, bản du lịch cộng đồng ở độ cao gần 1.500m, có dịch vụ lưu trú, ẩm thực, văn nghệ và các tuyến đi bộ tới thác nước. Theo hướng Sa Pa, cụm Ô Quy Hồ – Tam Đường với cảnh đèo núi, thác Tác Tình và các bản du lịch cộng đồng là lựa chọn dễ tiếp cận hơn.

“Rồng đá” Nậm Vời trước hết nên được nhìn nhận như một hiện trường tự nhiên có giá trị khoa học, thay vì điểm check-in mới. Chỉ khi các khảo sát, phương án bảo tồn và lối tiếp cận an toàn được hoàn thiện, nơi đây mới có thể trở thành một mắt xích đặc biệt trên bản đồ du lịch địa chất Tây Bắc.