Phát hiện sinh vật sống thọ đến khó tin trên Trái đất: Tuổi đời ước tính lên tới 80.000 năm

Phát hiện sinh vật có tuổi đời khó tin trên Trái đất

Trong tự nhiên, nhiều sinh vật có thể sống hàng trăm, thậm chí hàng nghìn năm. Tuy nhiên, một phát hiện tại Mỹ đã thu hút sự quan tâm của giới khoa học khi các dấu vết di truyền hé lộ lịch sử tồn tại lâu đời đến khó tin.

Điều đáng chú ý là sinh vật này không sống dưới đáy đại dương sâu thẳm hay tại vùng đất hoàn toàn biệt lập. Nó hiện diện ở một địa điểm con người có thể dễ dàng đặt chân tới, nhưng bí mật thực sự lại không thể nhận ra bằng mắt thường.

Theo tạp chí Nature, tháng 11/2024, các nhà khoa học công bố những kết quả nghiên cứu ban đầu liên quan đến một trong những sinh vật có kích thước và tuổi đời đặc biệt trên Trái đất.

Nhóm nghiên cứu đã thu thập hơn 500 mẫu tại nhiều vị trí, bao gồm các bộ phận khác nhau của sinh vật. Bằng cách phân tích những đột biến di truyền tích lũy theo thời gian, họ tìm kiếm manh mối về lịch sử tồn tại của nó.

Kết quả ban đầu cho thấy tuổi đời có thể dao động từ khoảng 16.000 đến 80.000 năm, tùy theo giả định được sử dụng trong mô hình tính toán.

Nếu ước tính cao nhất chính xác, sinh vật này có thể đã xuất hiện từ thời kỳ Trái đất còn trải qua những biến động khí hậu lớn của kỷ băng hà.

Tuy nhiên, tuổi thọ chưa phải điều duy nhất khiến phát hiện trở nên đặc biệt. Các nhà nghiên cứu còn nhận thấy những bộ phận nằm cách xa nhau lại mang những đặc điểm di truyền gần như giống hệt nhau.

Điều này đặt ra một câu hỏi: Liệu những bộ phận tưởng chừng độc lập ấy có thực sự thuộc về cùng một sinh vật?

Bí mật về sinh vật khổng lồ ở Mỹ

Sinh vật được nhắc tới chính là Pando, một quần thể cây dương lá rung thuộc loài Populus tremuloides, nằm trong Rừng quốc gia Fishlake, bang Utah (Mỹ).

Nhìn từ xa, Pando giống một khu rừng bình thường. Đặc biệt vào mùa thu, hàng chục nghìn tán lá chuyển sang màu vàng rực rỡ, tạo nên khung cảnh thiên nhiên ấn tượng.

Tuy nhiên, sự thật ẩn phía sau khung cảnh ấy mới là điều đáng kinh ngạc.

Pando trải rộng trên diện tích khoảng 42,6ha, gồm ước tính 47.000 thân cây. Những thân cây này không phải các cá thể độc lập hình thành từ hàng chục nghìn hạt giống khác nhau.

Theo Đại học Bang Utah, phân tích ADN đã xác nhận Pando là một dòng vô tính khổng lồ, phát triển từ một cá thể ban đầu thông qua hệ thống rễ dưới lòng đất.

Các thân cây mang cùng kiểu gene, tạo thành một thực thể sinh học đặc biệt. Chính vì vậy, về mặt di truyền, Pando được xem là một sinh vật duy nhất thay vì hàng chục nghìn cá thể riêng biệt.

Tên gọi Pando bắt nguồn từ tiếng Latin, có nghĩa là "tôi lan rộng", phản ánh khả năng phát triển của quần thể này.

Điều đặc biệt là mỗi thân cây không nhất thiết phải sống hàng nghìn năm. Khi những thân cây già cỗi chết đi, hệ thống rễ vẫn có thể tạo ra chồi mới, giúp dòng vô tính tiếp tục phát triển.

Nhờ cơ chế ấy, Pando có khả năng duy trì sự tồn tại qua nhiều thế hệ thân cây, bất chấp những thay đổi của môi trường.

Thế nhưng, một câu hỏi quan trọng vẫn chưa được giải đáp hoàn toàn: Sinh vật khổng lồ này thực sự bao nhiêu tuổi?

Nghiên cứu năm 2026 hé lộ điều bất ngờ

Trong nhiều năm, tuổi đời của Pando chủ yếu được xác định thông qua những giả định về tốc độ sinh trưởng và lịch sử phát triển. Việc xác định chính xác gặp khó khăn vì những thân cây lâu đời nhất có thể đã chết từ rất lâu.

Để tìm lời giải, các nhà khoa học nghiên cứu những đột biến di truyền tích lũy qua thời gian. Thay vì đếm vòng sinh trưởng của từng thân cây, họ tìm cách tái dựng lịch sử của cả dòng vô tính.

Đáng chú ý, nghiên cứu được đánh giá khoa học và công bố trên eLife ngày 20/3/2026 đã đưa ra khoảng tuổi ước tính từ 12.000 đến 37.000 năm.

Đây là khoảng tuổi thấp hơn đáng kể so với mức tối đa 80.000 năm từng xuất hiện trong bản nghiên cứu sơ bộ năm 2024. Tuy nhiên, kết quả mới vẫn cho thấy Pando có thể thuộc nhóm sinh vật tồn tại lâu đời nhất được nghiên cứu trên Trái đất.

Các chuyên gia cũng lưu ý rằng việc xác định tuổi vẫn tồn tại những giới hạn do phương pháp phân tích di truyền chưa thể phát hiện đầy đủ mọi đột biến. Vì vậy, con số chính xác vẫn cần tiếp tục được nghiên cứu.

Không chỉ gây chú ý bởi tuổi thọ, Pando còn đối mặt với nguy cơ suy giảm khả năng tái sinh. Hoạt động ăn chồi non của động vật có thể khiến những thân cây già không được thay thế kịp thời, ảnh hưởng đến tương lai của quần thể.

Các tổ chức bảo tồn đang theo dõi và triển khai những biện pháp bảo vệ nhằm duy trì khả năng phát triển tự nhiên của sinh vật đặc biệt này.

Sự tồn tại của Pando cho thấy bí mật trường tồn trong tự nhiên đôi khi không nằm ở một cơ thể sống nguyên vẹn qua hàng nghìn năm, mà ở khả năng liên tục tái tạo để duy trì cùng một dòng sự sống qua vô số thế hệ.

Theo Nature, eLife, Đại học Bang Utah, Friends of Pando