Phát hiện vô số vật thể tròn, to bằng củ khoai tây nằm la liệt gần 2 triệu km² dưới đáy biển, đủ dùng trong hàng trăm năm, Mỹ lập tức tìm đến

Mặt trận tiếp theo trong cuộc chạy đua trí tuệ nhân tạo (AI) có thể nằm sâu vài dặm dưới đáy Thái Bình Dương. Đây là nơi chứa nguồn khoáng sản khổng lồ, chìa khóa giúp Mỹ thoát khỏi sự phụ thuộc vào đối thủ địa chính trị lớn nhất là Trung Quốc.

Làn sóng xây dựng hạ tầng AI trị giá 700 tỷ USD đang đẩy nhu cầu về các khoáng sản như đồng và cobalt lên cao kỷ lục. Để dễ hình dung, chỉ riêng trung tâm dữ liệu Chicago công suất 80 megawatt của Microsoft đã cần tới 2.100 tấn đồng.

Bên cạnh đó, niken, cobalt và lithium là những nguyên liệu bắt buộc để sản xuất pin cung cấp năng lượng cho các trung tâm dữ liệu. Các nguyên tố đất hiếm cũng đóng vai trò quyết định trong việc vận hành nam châm của quạt tản nhiệt server và ổ cứng, giúp hệ thống AI hoạt động liên tục.

Tuy nhiên, phần lớn các khoáng sản này hiện do Trung Quốc khai thác hoặc chế biến. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Bắc Kinh đang dẫn đầu thế giới về tinh chế 19 trên tổng số 20 loại khoáng sản chiến lược quan trọng nhất, kiểm soát 70% nguồn cung toàn cầu.

Nếu không tìm được nguồn cung mới, Mỹ sẽ tiếp tục phải đối mặt với sự phụ thuộc vào Trung Quốc về nguồn nguyên liệu thô. Lỗ hổng này có thể mang lại cho Bắc Kinh đòn bẩy kinh tế khổng lồ đối với ngành công nghiệp Mỹ trong nhiều thập kỷ tới.

Canh bạc mang tên "khoai tây đại dương"

Nhận thức được thế tiến thoái lưỡng nan này, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hành động. Vào năm 2025, ông Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp chỉ đạo Bộ Thương mại và các cơ quan liên quan đẩy mạnh thăm dò, khai thác tài nguyên biển sâu.

Nhiều công ty Mỹ hiện đang lập kế hoạch khai thác các khối đa kim (PMN). Đây là những cấu trúc đá giàu khoáng sản nằm dưới đáy đại dương. Các khối đa kim này có kích thước bằng củ khoai tây. Chúng được hình thành qua hàng triệu năm khi các lớp oxit kim loại tích tụ xung quanh một vật thể dưới đáy biển, chẳng hạn như răng cá mập hoặc mảnh vỏ sò. Thành phần chính của chúng gồm mangan và sắt, đồng thời cũng chứa các kim loại có giá trị kinh tế cao như niken, cobalt, đồng và đất hiếm.

Tiêu biểu là American Ocean Minerals, công ty đang hoàn tất thương vụ sáp nhập trị giá 1 tỷ USD với Odyssey Marine Exploration. Doanh nghiệp này đã bổ nhiệm ông Tom Albanese, cựu CEO của tập đoàn khai khoáng khổng lồ Rio Tinto, vào vị trí CEO.

American Ocean Minerals nắm giữ cổ phần tại 2 công ty đã được cấp phép nghiên cứu trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Quần đảo Cook ở Nam Thái Bình Dương. Vùng EEZ này rộng hơn 770.000 dặm vuông (1,99 triệu km²), lớn gấp gần 5 lần diện tích bang California.

Cơ quan Quản lý Khoáng sản Đáy biển Quần đảo Cook cho biết khu vực này chứa 6,7 tỷ tấn khối đa kim. Khối lượng này bao gồm khoảng 20 triệu tấn cobalt, gấp 100 lần sản lượng hằng năm của Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) — quốc gia sản xuất cobalt lớn nhất thế giới nhưng đang bị Trung Quốc kiểm soát phần lớn sản lượng.

"Nguồn tài nguyên này đủ dùng trong cả trăm năm", ông Albanese nói với tờ Fortune.

Mặc dù tiềm năng rất lớn, nhưng thời điểm khai thác thương mại dưới đáy biển vẫn còn khá xa vời. Hiện tại, toàn bộ khoáng sản trên thế giới vẫn chỉ được khai thác từ đất liền.

Cơ quan Quản lý Đáy biển Quốc tế (ISA) vẫn chưa cấp phép cho bất kỳ công ty nào khai thác thương mại, sau khi cuộc họp vào tháng 3 vừa qua kết thúc trong bế tắc. Hiện một liên minh gồm 40 quốc gia đang ủng hộ lệnh hoãn khai thác biển sâu do lo ngại về môi trường, quản trị và khoa học. Một số đảo quốc ở Nam Thái Bình Dương thậm chí còn kêu gọi ban hành lệnh cấm hoàn toàn.

Theo dự báo của IEA, nhu cầu về niken, cobalt và đất hiếm có thể tăng hơn gấp đôi vào năm 2040. Ông Tom Albanese nhận định, nếu không tìm kiếm các nguồn cung độc lập mới, việc thiếu đa dạng hóa nguồn khoáng sản sẽ tiếp tục là ngòi nổ cho các căng thẳng địa chính trị trong tương lai.

Theo Fortune