Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Không né tránh, không đùn đẩy, tháo gỡ thực chất vướng mắc của doanh nghiệp

Sáng 12/8, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về tình hình xử lý kiến nghị, khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp trong lĩnh vực đất đai, môi trường, khai thác khoáng sản và nguồn vật liệu.

Dự cuộc họp có lãnh đạo các bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Công an, Tài chính, Tư pháp, Xây dựng, Thanh tra Chính phủ, Văn phòng Chính phủ; Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI); đại diện các hiệp hội, doanh nghiệp tiêu biểu…

Quan điểm xuyên suốt là tháo gỡ thực chất cho doanh nghiệp

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh đây là buổi làm việc quan trọng nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường, bao gồm đất đai, môi trường và khoáng sản.

Thời gian qua, doanh nghiệp đã có nhiều kiến nghị thông qua các diễn đàn, đặc biệt là tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp (ngày 18/7/2026). Theo Phó Thủ tướng, những vấn đề có thể xử lý ngay, những bất cập và kiến nghị xác đáng phải được thống nhất, xử lý dứt điểm; những nội dung chưa rõ phải được hướng dẫn với quan điểm xuyên suốt là tháo gỡ thực chất cho doanh nghiệp.

18/18 nhóm kiến nghị đã được trả lời

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Võ Văn Hưng cho biết, thực hiện kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp ngày 18/7/2026 và ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Bộ NN&MT đã rà soát các kiến nghị trước và sau hội nghị nêu trên thuộc phạm vi quản lý.

Qua tổng hợp, có 18 nhóm vấn đề, kiến nghị liên quan trực tiếp đến chức năng quản lý nhà nước của Bộ NN&MT. Đến nay, 18/18 nhóm đã có nội dung trả lời, giải thích căn cứ pháp lý, xác định cơ quan có thẩm quyền hoặc nêu rõ hướng xử lý tiếp theo.

Toàn bộ nội dung trả lời đã được gửi VCCI để tổng hợp, thông tin đến cộng đồng doanh nghiệp và báo cáo cơ quan có thẩm quyền. Trong đó, 13 nhóm kiến nghị được trả lời trước Hội nghị ngày 18/7; có 5 nhóm phát sinh hoặc được nhấn mạnh tại Hội nghị đã được rà soát, tổng hợp và trả lời.

Thứ trưởng Võ Văn Hưng cho biết, qua rà soát, các kiến nghị được phân thành 4 nhóm xử lý, trên tinh thần như Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh tại cuộc họp: "Không chỉ trả lời mà phải tìm cách giải quyết để doanh nghiệp làm được".

Cụ thể, Nhóm 1 gồm những vấn đề đã có đầy đủ căn cứ pháp lý, có thể hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện ngay. Nhóm 2 gồm những vấn đề pháp luật đã quy định nhưng cách hiểu, cách thực hiện giữa các cơ quan, địa phương chưa thống nhất; Bộ có trách nhiệm hướng dẫn hoặc đề nghị các bộ liên quan hướng dẫn. Nhóm 3 gồm những vấn đề cần sửa đổi, bổ sung chính sách, tiêu chuẩn, quy chuẩn hoặc văn bản quy phạm pháp luật, được đưa vào chương trình xây dựng, sửa đổi văn bản pháp luật. Nhóm 4 gồm những vấn đề liên ngành, cần xác định rõ cơ quan chủ trì, trách nhiệm phối hợp để trình Chính phủ xem xét.

Theo Bộ NN&MT, cần bổ sung cơ chế quản trị kết quả sau trả lời, xác định rõ đơn vị chủ trì, đơn vị phối hợp, sản phẩm đầu ra, tiến độ, trạng thái xử lý và phản hồi của doanh nghiệp. Đây là điều kiện để chuyển từ "trả lời kiến nghị" sang "đóng kiến nghị" trên cơ sở vướng mắc đã được giải quyết thực chất.

Bộ NN&MT đánh giá, sau hội nghị ngày 18/7, các kiến nghị thuộc phạm vi quản lý đã được rà soát, tổng hợp và trả lời đầy đủ về mặt trách nhiệm hành chính. Tuy nhiên, trọng tâm thời gian tới không chỉ là tiếp tục ban hành văn bản trả lời mà phải theo dõi đến cùng kết quả tháo gỡ, bảo đảm chính sách ổn định, thủ tục minh bạch, chi phí tuân thủ hợp lý, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi.

Bộ cũng chỉ ra một số hạn chế như: Một số nội dung mới dừng ở mức ghi nhận, giải thích hoặc xác định hướng nghiên cứu, chưa có sản phẩm chính sách và thời hạn hoàn thành cụ thể. Việc phối hợp liên ngành trong một số vấn đề như tài chính đất đai, hỗ trợ lãi suất, ký quỹ nhập khẩu phế liệu, hàng tồn đọng tại cảng biển, tiêu chuẩn sử dụng tro xỉ cần được theo dõi chặt chẽ hơn…

Thời gian tới, Bộ NN&MT tiếp tục hoàn thiện hướng dẫn, quy định kỹ thuật về tái sử dụng nước thải sau xử lý; rà soát, sửa đổi quy định về kiểm dịch sản phẩm động vật lưu thông trong nước; hoàn thiện chính sách EPR (trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất) trong Luật sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ môi trường.

Vướng mắc của doanh nghiệp tập trung vào 5 nhóm nguyên nhân

Theo VCCI, đơn vị đã rà soát, tổng hợp, phân loại các phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp và hiệp hội ngành nghề trong 4 lĩnh vực: Đất đai, môi trường, khai thác khoáng sản và nguồn vật liệu.

Báo cáo được xây dựng trên hai nguồn dữ liệu chính: Báo cáo tổng hợp 53 vấn đề cập nhật ngày 2/7/2026, trên cơ sở gần 900 ý kiến phản ánh trực tiếp tới VCCI và đã phục vụ Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp ngày 18/7/2026; báo cáo tổng hợp 65 vấn đề tháng 7/2026, được VCCI thực hiện sau Hội nghị nêu trên, cập nhật những vướng mắc cấp bách phát sinh từ thực tiễn sản xuất, kinh doanh.

Qua phân tích, VCCI nhận thấy các vướng mắc trong 4 lĩnh vực trên tập trung vào 5 nhóm nguyên nhân mang tính hệ thống: Thứ nhất là độ trễ và tính hai chiều của lệch pha định giá đất; thứ hai là sự tách rời giữa nghĩa vụ tài chính pháp lý và khả năng thụ hưởng quyền sử dụng đất trên thực địa; thứ ba là rủi ro pháp lý hồi tố đối với các quyết định hành chính đã ban hành hợp pháp; thứ tư là thiếu vắng tiêu chí định lượng và đầu mối kết luận trong thủ tục môi trường và quy hoạch; thứ năm là tư duy quản lý chất thải theo hướng loại bỏ thay vì tuần hoàn.

Theo VCCI, việc xác định đúng nguyên nhân gốc rễ có ý nghĩa quan trọng, bởi nếu chỉ xử lý từng vụ việc riêng lẻ, cùng một loại vướng mắc có thể tiếp tục phát sinh tại doanh nghiệp và địa phương khác.

Từ những phân tích, VCCI kiến nghị phân nhóm theo phương thức và thẩm quyền xử lý. Cụ thể, nhóm thứ nhất là các nội dung có thể xử lý ngay trong quý III/2026 thông qua hướng dẫn, chỉ đạo hoặc giải quyết thủ tục thuộc thẩm quyền của Bộ NN&MT mà không cần sửa đổi luật. Nhóm thứ hai là các nội dung cần sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật để hoàn thành trong quý IV/2026. Nhóm thứ ba là các nội dung cần có cơ chế tổng thể để xử lý các dự án còn tồn đọng, chưa có chính sách tháo gỡ, nhất là các dự án đang vướng mắc về đất đai.

Tại cuộc họp, đại diện các hiệp hội, doanh nghiệp đã nêu các vướng mắc, kiến nghị cụ thể liên quan quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch đô thị, điều kiện năng lực của nhà đầu tư và các dự án đang triển khai nhưng kéo dài do vướng thủ tục…

Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam Nguyễn Hoài Nam kiến nghị nghiên cứu kéo dài thời hạn sử dụng đất đối với các dự án đầu tư lớn trong lĩnh vực nông nghiệp, thủy sản. Hiện nay, nhiều diện tích đất nuôi trồng thủy sản được doanh nghiệp đầu tư, thuê hoặc nhận chuyển nhượng nhưng thời hạn sử dụng chỉ 20 năm, trong khi hạ tầng và nguồn vốn đầu tư rất lớn, đến khi hết hạn có trường hợp phải đấu thầu, đấu giá lại thay vì được gia hạn.

Chủ tịch Hội Doanh nghiệp trẻ Việt Nam Đặng Hồng Anh đề nghị nghiên cứu cơ chế một đầu mối tiếp nhận và liên thông hồ sơ đối với các thủ tục đầu tư, xây dựng, đất đai, thay vì doanh nghiệp phải làm việc với nhiều sở, ngành. Việc liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan sẽ góp phần rút ngắn thời gian xử lý, nhất là đối với các dự án tồn đọng và dự án mới. Đối với các hồ sơ đánh giá tác động môi trường đã thực hiện với Bộ NN&MT trước đây, khi chuyển thẩm quyền về địa phương, doanh nghiệp đề nghị được kế thừa kết quả đã có, tránh phải thực hiện lại toàn bộ thủ tục.

Liên quan quy hoạch khu vực tiếp nhận vật chất nạo vét dùng chung tại các địa phương có cảng biển, Phó Chủ tịch Hiệp hội Đại lý, Môi giới và Dịch vụ Hàng hải Việt Nam Ngô Khắc Lễ kiến nghị rà soát các quy hoạch và bố trí các khu vực tiếp nhận nạo vét dùng chung do Nhà nước quản lý thống nhất.

Cũng tại cuộc họp, đại diện Bộ NN&MT, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Xây dựng… đã giải đáp, làm rõ các vướng mắc, kiến nghị của doanh nghiệp; đề xuất hướng xử lý đối với những vấn đề thuộc thẩm quyền và cần phối hợp liên ngành.

Tháo gỡ thực chất, xử lý đến cùng vướng mắc của doanh nghiệp

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, thời gian tới sẽ tiếp tục có các cuộc làm việc để giải quyết khó khăn, kiến nghị của doanh nghiệp. Tinh thần là những vấn đề có thể giải quyết ngay thì phải trả lời ngay; những nội dung cần hướng dẫn thì hướng dẫn cụ thể cho địa phương để thống nhất cách thực hiện; những vấn đề vướng mắc về cơ chế, chính sách thì phải sửa nghị định, thông tư hoặc luật.

Phó Thủ tướng cho biết, tới đây sẽ sửa đổi các luật có liên quan đến lĩnh vực nông nghiệp, môi trường, trong đó có Luật Đất đai. Do đó, Bộ NN&MT cần tiếp thu đầy đủ các ý kiến của hiệp hội, doanh nghiệp tại cuộc họp, nhất là những vấn đề liên quan đến đất đai, để nghiên cứu, cập nhật vào quá trình sửa đổi Luật Đất đai hoặc các nghị định hướng dẫn.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ NN&MT nhận diện rõ những bất cập để nghiên cứu sửa đổi trong Luật Bảo vệ môi trường, nhất là các vấn đề về kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh, đánh giá tác động môi trường và các quy định, hướng dẫn liên quan; khi sửa đổi, bổ sung chính sách phải bảo đảm yêu cầu dễ hiểu, dễ làm, dễ thực hiện.

"Không chỉ trả lời mà phải tìm cách giải quyết để doanh nghiệp làm được" là tinh thần xuyên suốt được Phó Thủ tướng nhấn mạnh. Theo đó, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ NN&MT cần lắng nghe, cầu thị, xử lý tận cùng các vấn đề, thực sự tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, với hơn một triệu doanh nghiệp đóng góp quan trọng vào ngân sách và GDP, việc doanh nghiệp bị ách tắc, nguồn lực không được khơi thông sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu tăng trưởng.

Do đó, các bộ, ngành cần xác định việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp cũng chính là góp phần thúc đẩy sự phát triển của đất nước và của chính ngành, lĩnh vực mình phụ trách.

Phó Thủ tướng yêu cầu ngay trong tháng 8/2026 tiếp tục tổ chức cuộc làm việc để phân loại, xử lý cụ thể các kiến nghị. Những vấn đề đã rõ phải trả lời rõ ràng, khẳng định cụ thể việc có thể hay không thể giải quyết; những vấn đề cần hướng dẫn thì phải hướng dẫn; những nội dung còn vướng mắc thì phải xử lý, sửa đổi.

Trong lĩnh vực đất đai, các vấn đề liên quan đến đơn giá đất, bảng giá đất, hệ số điều chỉnh, tiền thuê đất, cưỡng chế thuế, quy hoạch… cần được rà soát, xử lý. Trong lĩnh vực môi trường, cần tập trung tháo gỡ các vướng mắc về tham vấn cộng đồng, thủ tục nạo vét, duy tu luồng lạch cảng biển, ký quỹ nhập khẩu phế liệu, kinh tế tuần hoàn, sản xuất và tái chế.

Thiết lập cơ chế tiếp nhận, xử lý kiến nghị của doanh nghiệp hiệu quả

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ NN&MT nghiên cứu, hướng dẫn rõ các vấn đề về sản xuất, tái chế trong kinh tế tuần hoàn, đồng thời rà soát kinh nghiệm quốc tế để có cách tiếp cận phù hợp. Các vấn đề liên quan đến sử dụng tro, xỉ, bùn thải, khai thác khoáng sản và bãi thải cũng cần được xem xét, tháo gỡ.

Phó Thủ tướng đề nghị VCCI tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, nhất là Bộ NN&MT, thường xuyên tổng hợp ý kiến của doanh nghiệp, hiệp hội để xử lý theo đúng thẩm quyền. Việc xử lý phải được thực hiện khẩn trương, cởi mở, hiệu quả và đến cùng, bảo đảm tháo gỡ thực chất khó khăn, vướng mắc.

"Không né tránh, không đùn đẩy" là yêu cầu Phó Thủ tướng đặt ra đối với các bộ, ngành, trong đó phải xác định rõ vấn đề thuộc trách nhiệm của cơ quan nào, chỉ rõ đầu mối chịu trách nhiệm và đưa ra câu trả lời cụ thể, qua đó tạo niềm tin cho doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng lưu ý các bộ, ngành không được để xảy ra tình trạng các thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh đã cắt giảm lại được chuyển hóa thành những quy định khác dưới dạng tiêu chuẩn, quy chuẩn hoặc giấy phép con, không được "bỏ chỗ này nhưng chuyển chỗ khác".

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ NN&MT cần thiết lập cơ chế tiếp nhận phản ánh và trả lời kiến nghị của doanh nghiệp theo hướng kịp thời, đơn giản, hiệu quả; có thể nghiên cứu triển khai thông qua đường dây nóng hoặc hình thức phù hợp khác, đồng thời phối hợp với VCCI trong quá trình thực hiện.