PMI ngành sản xuất của Việt Nam tăng nhẹ trong tháng 10, nhưng doanh nghiệp đang gặp khó khăn hơn, chuyên gia quốc tế chỉ ra nguyên nhân?

Theo báo cáo của S&P Global, Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam đạt 52,3 điểm trong tháng 10/2026, tăng từ mức 51,9 điểm của tháng 9. Kết quả trên ngưỡng 50 điểm cho thấy điều kiện kinh doanh tiếp tục cải thiện vào đầu quý IV. Chuỗi cải thiện của ngành sản xuất đã kéo dài 16 tháng liên tiếp.

Dù chỉ số toàn phần tăng, các doanh nghiệp vẫn đối mặt với nhiều trở ngại trong hoạt động. Đà tăng sản lượng và đơn hàng mới suy yếu, việc làm tiếp tục giảm. Giá dầu, nhiên liệu và vận tải tăng đồng thời gây áp lực lên chi phí và tiến độ cung ứng nguyên vật liệu.

Đơn hàng tăng tháng thứ sáu, sản lượng gặp trở ngại từ nguồn cung

Tổng số lượng đơn đặt hàng mới tăng tháng thứ sáu liên tiếp trong tháng 10, phản ánh nhu cầu khách hàng tiếp tục cải thiện. Tuy nhiên, tốc độ tăng đã xuống mức thấp nhất trong chuỗi tăng này. Đơn hàng xuất khẩu mới tiếp tục giảm, qua đó hạn chế mức tăng của tổng đơn hàng.

Nhu cầu gia tăng giúp các nhà sản xuất tiếp tục mở rộng sản lượng. Dù vậy, tốc độ tăng sản lượng cũng giảm xuống mức thấp nhất trong sáu tháng. Một số doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết khó khăn trong việc mua nguyên vật liệu đã ảnh hưởng đến khả năng tăng sản xuất.

Áp lực nguồn cung thể hiện rõ qua thời gian giao hàng của nhà cung cấp. Mức độ kéo dài thời gian giao hàng trong tháng 10 lớn nhất kể từ tháng 4. Theo các doanh nghiệp, giá nhiên liệu tăng và thời tiết xấu là những nguyên nhân gây chậm trễ trong vận tải.

Các nhà sản xuất vẫn tăng mua hàng hóa đầu vào để đáp ứng nhu cầu sản xuất. Tuy nhiên, khó khăn trong nhập khẩu và việc đưa ngay nguyên liệu vào sử dụng khiến tồn kho hàng mua giảm mạnh. Diễn biến này cho thấy doanh nghiệp tiếp tục gặp khó trong việc bổ sung nguồn nguyên liệu dự trữ.

Chi phí đầu vào tăng nhanh nhất kể từ tháng 6

Giá dầu tăng kéo theo chi phí nhiên liệu và vận tải đi lên, trở thành những yếu tố thúc đẩy giá đầu vào trong tháng 10. Tốc độ tăng chi phí nhanh hơn tháng thứ hai liên tiếp và đạt mức cao nhất kể từ tháng 6. Dù vậy, mức tăng vẫn thấp hơn đáng kể so với đợt tăng vọt vào thời điểm bùng phát chiến tranh ở Trung Đông, theo báo cáo.

Trước sức ép chi phí, các doanh nghiệp đã tăng giá bán đầu ra với tốc độ nhanh hơn. Trong tháng 9, giá bán mới chỉ tăng nhẹ. Việc điều chỉnh giá cho thấy các nhà sản xuất đang tìm cách bù đắp một phần chi phí phát sinh.

Theo ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, doanh nghiệp Việt Nam đang gặp khó khăn hơn trong việc duy trì tăng trưởng. Đơn hàng mới tiếp tục hỗ trợ sản lượng, nhưng tốc độ tăng của cả hai chỉ tiêu đều chậm lại so với tháng trước.

Ông nhận định các trở ngại thường xuất phát từ môi trường quốc tế. Giá dầu tăng đẩy chi phí nhiên liệu và vận tải đi lên, trong khi doanh nghiệp gặp khó ở cả khâu nhập khẩu và xuất khẩu. Để tiếp tục tăng trưởng trong những tháng tới, các nhà sản xuất cần một môi trường hoạt động thuận lợi hơn.

Việc làm giảm, kỳ vọng kinh doanh lên cao nhất tám tháng

Việc làm trong ngành sản xuất giảm tháng thứ ba liên tiếp vào tháng 10. Mức giảm nhìn chung nhẹ, với một số doanh nghiệp ghi nhận tình trạng nhân viên nghỉ việc. Dù lực lượng lao động thu hẹp, lượng công việc tồn đọng vẫn giảm nhẹ nhờ đơn hàng mới tăng chậm hơn và khả năng xử lý công việc hiệu quả hơn.

Tồn kho thành phẩm cũng tiếp tục giảm khi doanh nghiệp chủ động bán hàng để hạ lượng hàng lưu kho. Mức giảm vẫn đáng kể, song đã thấp hơn so với tháng 9. Cùng với sự suy giảm của tồn kho nguyên liệu, diễn biến này cho thấy lượng hàng dự trữ ở cả trước và sau sản xuất đều thu hẹp trong kỳ khảo sát.

Trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, kỳ vọng về sản lượng trong 12 tháng tới vẫn cải thiện. Tâm lý kinh doanh đạt mức cao nhất trong tám tháng, được hỗ trợ bởi hy vọng nguồn nguyên liệu thô sẽ sẵn có hơn và điều kiện thị trường tiếp tục khởi sắc. Tuy nhiên, mức độ lạc quan vẫn thấp hơn thời điểm trước chiến tranh ở Trung Đông.

Khảo sát PMI ngành sản xuất Việt Nam được thực hiện với khoảng 400 nhà sản xuất. Dữ liệu tháng 10 được thu thập từ ngày 12 đến ngày 22/10/2026, phản ánh thay đổi trong hoạt động của doanh nghiệp so với tháng trước.