Quá nhiều sầu riêng, một đối thủ của Việt Nam tính mở tuyến đường bộ sang Trung Quốc để giảm chi phí, đang xuất khẩu 40 tấn mỗi ngày bằng máy bay

Malaysia đang nghiên cứu phương án xuất khẩu sầu riêng tươi sang Trung Quốc bằng đường bộ nhằm giảm chi phí logistics, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường và giải quyết tình trạng dư cung trong nước khi sản lượng liên tục tăng.

Động thái này phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với ngành sầu riêng Malaysia trong bối cảnh nhiều vườn cây bước vào giai đoạn thu hoạch ổn định, khiến nguồn cung vượt quá năng lực xuất khẩu hiện có.

Theo Bộ Nông nghiệp và An ninh lương thực Malaysia, chính phủ đang tiếp tục trao đổi với phía Trung Quốc về khả năng thiết lập tuyến vận chuyển sầu riêng tươi bằng xe tải. Nếu được thông qua, đây sẽ là kênh xuất khẩu mới bên cạnh vận tải hàng không, giúp đưa sản phẩm đến nhiều khu vực nội địa của Trung Quốc thay vì chủ yếu phục vụ các thành phố ven biển.

Hiện mỗi ngày Malaysia chỉ xuất khẩu khoảng 40 tấn sầu riêng tươi sang Trung Quốc bằng đường hàng không. Giới chức nước này cho rằng chi phí vận chuyển cao đang hạn chế khối lượng xuất khẩu, trong khi tuyến đường bộ có thể giúp vận chuyển sản lượng lớn hơn với chi phí thấp hơn đáng kể.

Để hỗ trợ thị trường trong nước, Cơ quan Tiếp thị Nông nghiệp Liên bang (FAMA) cho biết sẽ thu mua khoảng 1.000 tấn sầu riêng, trị giá 7 triệu ringgit Malaysia (khoảng 2,2 triệu đô la Singapore) trước khi mùa thu hoạch cao điểm kết thúc vào tháng 8, qua đó góp phần giảm lượng hàng tồn trên thị trường.

Theo Bộ Nông nghiệp, trước khi triển khai vận chuyển đường bộ, Malaysia cần đánh giá việc tuân thủ các quy định pháp lý và yêu cầu kiểm dịch thực vật của các quốc gia quá cảnh gồm Thái Lan, Việt Nam và Lào. Bộ cũng đã lên kế hoạch làm việc với các nhà sản xuất sầu riêng trong nước để trao đổi về các vấn đề liên quan đến hoạt động xuất khẩu.

Một quan chức Malaysia am hiểu kế hoạch cho biết, nếu được phê duyệt, vận chuyển bằng đường bộ có thể giúp giảm chi phí logistics tới 40% so với phương thức hiện nay, đồng thời tạo điều kiện xuất khẩu khối lượng lớn hơn.

Song song với đó, Bộ Nông nghiệp đang phối hợp với Viện Nghiên cứu và Phát triển Nông nghiệp Malaysia nghiên cứu mô hình xuất khẩu sầu riêng "cắt sẵn". Đây là phương pháp thu hoạch bằng cách cắt quả khỏi cuống trước khi chín hoàn toàn thay vì để quả tự rụng, giúp kéo dài thời gian bảo quản và phù hợp hơn với hành trình vận chuyển đường bộ kéo dài.

Các cơ quan chức năng cũng đang nghiên cứu quy trình xử lý sau thu hoạch, bao gồm các biện pháp kiểm soát nấm mốc và duy trì chất lượng trái trong quá trình vận chuyển xuyên biên giới. Mọi đề xuất sau đó vẫn cần được cơ quan quản lý của Trung Quốc phê duyệt trước khi triển khai chính thức.

Hồi tháng 1, Malaysia đã thực hiện chuyến vận chuyển thử nghiệm khoảng 1 tấn sầu riêng gai đen sang Trung Quốc bằng đường bộ. Hành trình từ cửa khẩu Bukit Kayu Hitam qua Thái Lan đến Trung Quốc mất khoảng 75 giờ, trong khi vận chuyển bằng đường hàng không chỉ mất khoảng 4 giờ để hàng hóa đến trung tâm tiếp nhận tại Trung Quốc.

Tháng 8/2024, Malaysia xuất khẩu lô sầu riêng tươi đầu tiên sang Trung Quốc sau khi hai nước ký nghị định thư cho phép mở rộng thương mại từ các sản phẩm sầu riêng chế biến và đông lạnh sang sầu riêng tươi.

Việc được cấp phép xuất khẩu sầu riêng tươi từng được kỳ vọng sẽ giúp Malaysia giành thêm thị phần tại thị trường Trung Quốc - nơi từ lâu chủ yếu nhập khẩu từ Thái Lan và Việt Nam.

Theo số liệu của Tổng cục Hải quan Trung Quốc, trong quý I/2026, nước này nhập khẩu khoảng 156.000 tấn sầu riêng tươi, tăng 294% so với cùng kỳ năm trước, với nguồn cung chủ yếu đến từ Thái Lan và Việt Nam.

Trong khi đó, Malaysia hiện sản xuất hơn 550.000 tấn sầu riêng mỗi năm. Việc diện tích trồng liên tục mở rộng cùng các kỹ thuật canh tác hiện đại đã rút ngắn thời gian cho thu hoạch từ 8-10 năm xuống còn khoảng 4 năm, khiến ngày càng nhiều vườn cây đồng loạt bước vào giai đoạn khai thác, làm gia tăng áp lực dư cung trên thị trường nội địa.

Trong bối cảnh đó, Kuala Lumpur kỳ vọng việc mở thêm tuyến vận chuyển đường bộ sang Trung Quốc sẽ góp phần giảm chi phí, mở rộng phạm vi tiêu thụ và tạo thêm đầu ra cho ngành sầu riêng trong những năm tới.