Quốc kỳ tung bay trên cấu kiện thép 16.000 tấn Made in Vietnam: Vượt 8.100 hải lý, cá chép rực rỡ hóa rồng

Tại thời điểm này, một cuộc "vượt Vũ Môn" rất thật đang diễn ra trên đại dương: Bốn cấu kiện thép siêu trường siêu trọng Made in Vietnam tổng nặng 16.000 tấn (gồm 4 cấu trúc thượng tầng Trạm biến áp ngoài khơi (OSS) và 4 chân đế của chúng) đang trên đường băng qua 8.100 hải lý (15.000km) để đến vùng biển Baltic khắc nghiệt bậc nhất châu Âu - nhằm thực hiện sứ mệnh quan trọng cho dự án điện tái tạo lớn nhất lịch sử Ba Lan.

Dự kiến, giữa những ngày đông giá của tháng 11/2026, hành trình vượt biển ấy sẽ cán đích. Điểm đến là một vùng biển rộng 190 km², cách bờ biển Ba Lan chừng 40 km.

Đây là nơi Tập đoàn PGE của Ba Lan và "gã khổng lồ" năng lượng Đan Mạch Ørsted đang bắt tay xây dựng trang trại điện gió ngoài khơi lớn nhất lịch sử "Xứ sở đại bàng trắng", đồng thời là dự án tầm vóc lớn nhất từng được triển khai trên vùng biển Baltic: Trang trại điện gió ngoài khơi Baltica 2, tổng vốn đầu tư hơn 7,8 tỷ USD, công suất 1,5 GW.

Vượt vũ môn – Cá chép hóa rồng giữa lòng châu Âu

01/ Vượt Vũ Môn: Ba tầng thử thách

8.100 hải lý là con số đo bằng nghĩa đen của hành trình. Nhưng với công ty PTSC M&C (thuộc Petrovietnam), "Vũ Môn" thực sự mà họ phải vượt qua không chỉ nằm trên mặt biển, mà đã bắt đầu từ rất lâu trước khi con tàu đầu tiên rời cảng Vũng Tàu.

Tầng thử thách thứ nhất là cánh cửa đấu thầu. Để được đứng tên trong liên danh thực hiện gói thầu EPC bốn trạm biến áp ngoài khơi của Baltica 2, PTSC M&C cùng đối tác Đan Mạch Semco Maritime đã phải vượt qua một quy trình đấu thầu cạnh tranh khắc nghiệt, tuân thủ đầy đủ các quy định mua sắm công nghiệp của Liên minh châu Âu (EU) - nơi tiêu chuẩn về năng lực kỹ thuật, an toàn lao động, tiến độ và tính minh bạch tài chính đều ở mức cao hàng đầu thế giới.

Vượt qua vòng sàng lọc ấy để tháng 6/2023 chính thức ký hợp đồng với chủ đầu tư PGE và Ørsted, bản thân đó đã là một cuộc "vượt Vũ Môn" đầu tiên - nơi một doanh nghiệp cơ khí dầu khí châu Á phải chứng minh mình xứng đáng đứng cạnh những tên tuổi lớn của ngành năng lượng châu Âu.

Tầng thử thách thứ hai nằm ở một chi tiết tưởng chừng nhỏ nhưng lại là một trong những hạng mục kỹ thuật khó khăn nhất của cả dự án: Lớp sơn bảo vệ kết cấu.

Trải rộng tới khoảng 120.000 mét vuông - tương đương diện tích 17 sân bóng đá tiêu chuẩn - toàn bộ bề mặt thép của bốn trạm biến áp và chân đế phải được xử lý bằng hệ thống sơn chống ăn mòn nhiều lớp, đạt chuẩn khắc nghiệt dành riêng cho môi trường biển.

Đây không đơn thuần là việc "sơn cho đẹp": Mỗi milimet lớp phủ phải đảm bảo chịu được nước biển mặn, tia UV, chênh lệch nhiệt độ khắc nghiệt và tuổi thọ vận hành kéo dài hàng chục năm ngoài khơi mà gần như không thể bảo trì thường xuyên một khi đã lắp đặt.

Với diện tích lớn như vậy, chỉ một sai sót nhỏ trong quy trình kiểm soát chất lượng cũng có thể kéo theo rủi ro ăn mòn trên diện rộng sau này. Bài toán đòi hỏi độ chính xác gần như tuyệt đối trong suốt quá trình thi công.

Tầng thử thách thứ ba chính là biển Baltic. Đây là một trong những vùng biển có điều kiện tự nhiên khắc nghiệt bậc nhất châu Âu - mùa đông nhiệt độ có thể xuống sâu dưới 0°C, mặt biển từng khu vực đóng băng, sóng gió và bão biển thất thường, độ mặn thấp nhưng ăn mòn kim loại vẫn diễn ra mạnh do đặc thù hóa học vùng biển kín.

Toàn bộ khối kết cấu thép nặng 16.000 tấn phải được thiết kế và chế tạo để không chỉ "sống sót" qua hành trình vượt đại dương, mà còn phải trụ vững hàng chục năm giữa vùng biển lạnh giá, sóng gió này, trong vai trò một công trình hạ tầng năng lượng trọng yếu.

02/ Cá chép hóa rồng

Nếu hành trình đấu thầu, chế tạo rồi vượt biển là các tầng "Vũ Môn", thì khoảnh khắc bốn trạm biến áp được lắp đặt và đấu nối thành công ngoài khơi Ba Lan chính là thời khắc "hóa rồng".

Bởi lẽ, một khi đi vào vận hành, bốn trạm OSS này không còn là những khối thép tĩnh lặng, mà trở thành "trái tim năng lượng" đầy sống động của toàn bộ Trang trại điện gió ngoài khơi Baltica 2.

Nhiệm vụ của chúng đóng vai trò lại tối quan trọng: 107 tuabin gió Siemens Gamesa công suất 14MW mỗi chiếc, đặt rải rác trên vùng biển rộng 190km², sẽ liên tục tạo ra dòng điện xoay chiều ở điện áp trung thế.

Dòng điện phân tán ấy được gom về bốn trạm biến áp ngoài khơi - mỗi trạm công suất 375MW - để được nâng áp lên mức phù hợp cho truyền tải đường dài, trước khi theo hệ thống cáp ngầm chạy vào đất liền Ba Lan.

Nói cách khác, không có bốn "trái tim" này, hàng trăm tuabin gió giữa biển khơi sẽ chỉ là những cỗ máy tạo ra năng lượng nhưng không có cách nào đưa nguồn điện ấy đến với con người.

Chính bốn trạm biến áp là mắt xích quyết định biến sức gió của biển Baltic thành dòng điện thắp sáng hàng triệu mái nhà Ba Lan.

2,4 triệu mái nhà Ba Lan và chiến lược kiến tạo "đế chế gió" của PGE

Khi Baltica 2 chính thức đi vào vận hành thương mại từ quý IV/2027, dự án được kỳ vọng sẽ cung cấp điện cho khoảng 2,4 triệu hộ gia đình Ba Lan, bao gồm các hộ gia đình, trường học, bệnh viện, tổ chức và công ty - một con số tương đương gần 1/6 tổng số hộ gia đình của cả nước này.

Với tổng công suất 1,5GW và tổng vốn đầu tư hơn 7,8 tỷ USD, đây không chỉ là dự án điện gió ngoài khơi lớn nhất trong lịch sử Ba Lan, mà còn là công trình có quy mô lớn nhất từng được triển khai trên toàn bộ vùng biển Baltic.

Với Tập đoàn năng lượng quốc gia Ba Lan PGE, Baltica 2 là viên gạch nền móng cho chiến lược chuyển dịch khỏi sự phụ thuộc vào nhiệt điện than. PGE tuyên bố sẽ xây dựng "đế chế gió" ít nhất 6,5 GW công suất điện gió ngoài khơi vào năm 2040.

Việc sở hữu một nguồn điện gió ngoài khơi quy mô gigawatt không chỉ giúp PGE đa dạng hóa danh mục năng lượng, mà còn là bước đi chiến lược để tập đoàn này khẳng định vị thế trong cuộc đua năng lượng tái tạo của châu Âu - một sân chơi mà các đối thủ như Đan Mạch, Đức, Hà Lan đã đi trước hàng chục năm.

Còn với Ba Lan nói chung, mỗi cánh quạt quay trên vùng biển Baltic đồng nghĩa với một bước tiến gần hơn tới các cam kết khí hậu của Liên minh châu Âu, giảm bớt gánh nặng nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch, và mở ra một ngành công nghiệp phụ trợ hoàn toàn mới - từ cảng biển, chuỗi cung ứng, đến nhân lực kỹ thuật cao cho năng lượng tái tạo ngoài khơi.

Và giữa bức tranh lớn ấy, có một chi tiết đáng để người Việt tự hào: Trái tim vận hành của "đế chế gió" 1,5GW ấy, lại được rèn nên từ một xưởng cơ khí bên bờ biển Vũng Tàu, bởi bàn tay của những kỹ sư, công nhân Việt Nam - những người đã đưa "cá chép" vượt qua ải "Vũ Môn" để "hóa rồng" giữa lòng châu Âu.