Siêu dự án đường sắt tốc độ cao 350km/h đi qua 15 tỉnh thành, vốn đầu tư 67 tỷ USD nhận chỉ đạo "nóng" từ Chính phủ

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tại cuộc họp về tình hình triển khai các dự án đường sắt, trong đó trọng tâm là Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam và các tuyến đường sắt khác.

Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng đánh giá cao nỗ lực của các bộ, ngành và địa phương trong thời gian qua, đồng thời khẳng định đây là nhóm dự án hạ tầng chiến lược, có vai trò quan trọng trong việc hiện thực hóa mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV cũng như thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong giai đoạn tới.

Tuy nhiên, lãnh đạo Chính phủ cũng nhấn mạnh đây là lĩnh vực mới, phức tạp, có nhiều khó khăn, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị. Việc triển khai các dự án phải đánh giá tổng thể về kinh tế, chính trị, đối ngoại, hiệu quả, bảo đảm hiệu quả kinh tế - tài chính, phù hợp với định hướng tự chủ chiến lược về phát triển công nghiệp đường sắt, có mô hình tổ chức quản lý và vận hành phù hợp.

Trên tinh thần đó, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương chủ động thực hiện các chỉ đạo của Trung ương, Bộ Chính trị và Chính phủ; bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả đầu tư, đúng thẩm quyền, tránh tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm. Đối với các địa phương có dự án đi qua, nhiệm vụ giải phóng mặt bằng cần được triển khai ngay sau khi Bộ Xây dựng bàn giao hồ sơ và mốc giới.

Cùng với đó, Bộ Xây dựng cùng các bộ, ngành liên quan được giao tiếp tục rà soát để đề xuất sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện thể chế, pháp luật về hoạt động đầu tư, quản lý, vận hành khai thác các dự án đường sắt, bảo đảm hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Xây dựng khẩn trương xây dựng, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn cho các loại hình đường sắt (tốc độ cao, khổ tiêu chuẩn, đô thị), bảo đảm tiệm cận thông lệ quốc tế nhưng phù hợp điều kiện trong nước. Đáng chú ý, bộ tiêu chuẩn cho đường sắt đô thị phải hoàn thành trong tháng 6/2026 để áp dụng thống nhất trên toàn quốc, đồng thời tính đến khả năng kết nối với mạng lưới đường sắt quốc gia.

Vấn đề nhân lực cũng được nhấn mạnh. Các bộ, ngành, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam và doanh nghiệp liên quan phải chủ động xây dựng kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực, gắn với nhu cầu thực tế của thị trường và từng đơn vị.

Bộ Xây dựng được giao chủ trì huy động các nguồn lực hợp pháp, bao gồm vốn ODA và viện trợ không hoàn lại, đồng thời bố trí chi phí đào tạo trong từng dự án nhằm bảo đảm khả năng tự chủ trong vận hành, khai thác và bảo trì hệ thống đường sắt trong tương lai.

Về chi phí và định mức, Bộ Xây dựng có trách nhiệm rà soát toàn bộ hệ thống định mức, đơn giá để ban hành phù hợp với điều kiện thực tế, đồng thời tính toán đến hiệu quả khai thác dài hạn. Đối với các hạng mục mà Việt Nam chưa làm chủ công nghệ hoặc thiết bị, Bộ sẽ chủ trì làm việc với đối tác nước ngoài để tiếp nhận, đánh giá và xây dựng định mức riêng, bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả, đồng thời có lộ trình nội địa hóa.

Riêng với Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, Bộ Xây dựng được yêu cầu hoàn tất các thủ tục để lựa chọn tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi trong quý II/2026. Các địa phương dọc tuyến cũng cần chủ động quy hoạch, nhằm khai thác tối đa hiệu quả kinh tế mà tuyến đường mang lại. Đặc biệt, việc lựa chọn đối tác phải gắn với điều kiện tiên quyết là chuyển giao công nghệ cho Việt Nam.

Trước đó, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư với tổng vốn sơ bộ khoảng 1,7 triệu tỷ đồng (67 tỷ USD), với chiều dài tuyến 1.541 km. Tuyến bắt đầu từ ga Ngọc Hồi (Hà Nội) và kết thúc tại ga Thủ Thiêm (TP.HCM), đi qua 15 tỉnh, thành phố sau sáp nhập với tốc độ thiết kế 350km/h. Quy mô dự án gồm 23 ga, trong đó có 5 ga hàng hóa.