Tăng trưởng GDP 2 chữ số và cơn khát điện: Ẩn số VinEnergo, backlog kỷ lục của PC1 và thế 'cửa ngõ' của GELEX

Với mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 phấn đấu đạt từ 10% trở lên, nhu cầu năng lượng cho sản xuất, dịch vụ và tiêu dùng tại Việt Nam được dự báo tăng mạnh.

Điều này đặt ngành điện trước áp lực bảo đảm đủ nguồn cung, duy trì ổn định hệ thống và kiểm soát chi phí phát điện. Sản lượng điện sản xuất buộc phải tăng tốc để theo kịp đà mở rộng của các khu công nghiệp, trung tâm dữ liệu, hạ tầng giao thông điện khí hóa và sự phục hồi mạnh của tiêu dùng nội địa.

Theo phương án cơ sở được Bộ Công thương lựa chọn khi phê duyệt Phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia năm 2026 (tại Quyết định số 3477/QĐ-BCT), tổng sản lượng điện sản xuất (tại đầu cực máy phát) và nhập khẩu của toàn quốc năm 2026 là 350 tỷ kWh.

Năm 2025 đã trở thành bản lề chính sách với việc Luật Điện lực (sửa đổi) có hiệu lực, xóa bỏ thế độc quyền trong phát điện và bán lẻ. Cộng hưởng cùng cơ chế giá điện hai thành phần (đang thí điểm) và Nghị định về mua bán điện trực tiếp (DPPA), hành lang pháp lý mới đã sẵn sàng khơi thông dòng vốn xã hội hóa cho hạ tầng năng lượng.

Xây lắp và thiết bị điện: Lợi thế từ khối lượng công việc khổng lồ

Quy hoạch điện VIII với nhu cầu vốn đầu tư cho lưới điện truyền tải giai đoạn 2021-2030 lên tới 14,9 tỷ USD đang tạo ra dư địa tăng trưởng lớn cho nhóm doanh nghiệp xây lắp và thiết bị.

Điển hình là Tập đoàn PC1 , đơn vị đang nắm giữ lợi thế lớn nhờ năng lực tổng thầu EPC các dự án đường dây 500kV. Theo cập nhật mới nhất từ VCBS (tháng 1/2026), PC1 bước vào năm mới với backlog (hợp đồng ký mới) kỷ lục trên 8.000 tỷ đồng . Doanh thu mảng xây lắp dự kiến tăng 11% trong năm 2026.

Ngoài ra, CTCK này dự báo mảng khoáng sản Niken dự kiến mang về 1.200 tỷ đồng doanh thu cho PC1. Còn Dự án KCN Nomura 2 đang đẩy nhanh giải phóng mặt bằng.

Tương tự, liên danh của Công ty Cổ phần Tư vấn Xây dựng Điện 2 (TV2) đã chính thức trúng thầu gói EPC dự án Nhà máy nhiệt điện Ô Môn 4 (giá trị 560 triệu USD). VCBS dự phóng doanh thu năm 2026 của TV2 sẽ tăng trưởng đột biến 65%, đạt 2.219 tỷ đồng nhờ các dự án trọng điểm này.

Ở mảng thiết bị điện, Tập đoàn GELEX (GEX) - theo số liệu cập nhật từ Vietcap (30/12/2025) - doanh thu thuần năm 2025 của GEX ước đạt 38.946 tỷ đồng (+15,4%), lợi nhuận sau thuế cốt lõi dự kiến đạt 1.326 tỷ đồng (+19%).

Bước sang 2026, GEX nắm giữ vị thế "cửa ngõ" của ngành điện khi mảng dây cáp và máy biến áp (CADIVI, THIBIDI) là đầu vào bắt buộc cho mọi dự án lưới điện quốc gia, trong khi mảng khu công nghiệp đón dòng vốn FDI.

Cuộc đua nguồn phát điện và những "ẩn số" mới

Theo Quy hoạch điện VIII, nhu cầu điện thương phẩm năm 2030 dự kiến là 500,4 - 557,8 tỷ kWh (tương ứng mức tăng khoảng 20-30% so với ước tính năm 2025). Để bắt kịp đà tăng trưởng này, tổng công suất đặt nguồn điện phải đạt mốc 150.489 MW vào năm 2030 – đồng nghĩa với việc hệ thống phải bổ sung thêm khoảng 50.000 MW (tăng gấp rưỡi) so với quy mô công suất năm 2025.

Trong bối cảnh đó, năm 2026 đánh dấu bước ngoặt quan trọng với sự vận hành thương mại dự kiến của cụm nhà máy nhiệt điện khí Nhơn Trạch 3 và 4 của PV Power (POW) .

VCBS nhận định, sự đóng góp của hai nhà máy này sẽ đẩy doanh thu của POW tăng lên mức 54.328 tỷ đồng (+53%) trong năm 2026. Tuy nhiên, nhà đầu tư cần lưu ý rằng lợi nhuận sau thuế có thể giảm 29% (xuống còn 1.991 tỷ đồng) do gánh nặng chi phí khấu hao và lãi vay cực lớn trong năm đầu vận hành. Đây là giai đoạn "đánh đổi" lợi nhuận ngắn hạn để lấy quy mô dài hạn.

Ngược lại, Nhơn Trạch 2 (NT2) lại nổi lên như một điểm sáng về dòng tiền khi doanh nghiệp này hết khấu hao máy móc thiết bị chính từ Q4/2025. Chi phí cố định giảm sâu giúp lợi nhuận 2026 dự kiến tăng trưởng 22%, đảm bảo khả năng chi trả cổ tức tiền mặt hấp dẫn (khoảng 2.000 đồng/cp).

Với nhóm năng lượng tái tạo, Cơ chế DPPA đang trao quyền chủ động cho các doanh nghiệp sở hữu danh mục nguồn điện lớn như REE hay PC1. Riêng với REE, triển vọng năm 2026 được hỗ trợ bởi 3 dự án điện gió mới (Duyên Hải 2, V1-3, V1-5&6) dự kiến vận hành thương mại để bù đắp nếu thủy điện chững lại khi pha La Nina kết thúc.

Đặc biệt, thị trường năng lượng đang chứng kiến sự trỗi dậy của dòng vốn tư nhân với quy mô lớn, tiêu biểu là VinEnergo của tỷ phú Phạm Nhật Vượng. Việc tăng vốn điều lệ lên hơn 28.000 tỷ đồng và theo đuổi mô hình kết hợp phát điện - bán lẻ cho thấy tham vọng không nhỏ của tân binh này.

Các dự án như điện khí LNG Hải Phòng và chiến lược hợp tác cung cấp điện trực tiếp cho các khu công nghiệp, điển hình là IDICO, đang biến VinEnergo thành một "ẩn số" có thể gia tăng tính cạnh tranh và định hình lại cấu trúc thị trường bán lẻ điện trong tương lai gần.