Thắp hương Rằm tháng 7, gà lễ nên quay vào trong hay quay ra ngoài bàn thờ? Thì ra nhiều người chưa biết

Trong những ngày Rằm, mùng Một, lễ Tết hay giỗ chạp, bên cạnh hương, hoa, trái cây, xôi…, gà luộc nguyên con là lễ vật khá quen thuộc trong nhiều gia đình. Cũng từ đây xuất hiện câu hỏi: Khi đưa gà lên bàn thờ, đầu gà nên hướng vào phía trong hay quay ra ngoài cho đẹp mắt?

Theo ông Hà Thanh, Trung tâm Nghiên cứu cổ học Phương Đông - Liên hiệp Các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, với gà đặt trên bàn thờ gia tiên, quan niệm phổ biến là để đầu gà quay vào phía bát hương, với tư thế há miệng, chân quỳ, cánh duỗi tự nhiên. Theo cách lý giải dân gian, đây được xem là hình ảnh con gà “đang chầu”.

Báo Đà Nẵng khi giải thích một câu nói dân gian mang hàm ý tương tự: “Lợn quay ra, gà quay vào”. Bài viết cũng cho biết, trong lễ cúng của người Việt, gà thường được đặt đầu hướng vào phía trong nhà. Riêng trên bàn thờ gia tiên, đầu gà thường quay về phía bát hương.

Theo ông Hà Thanh nói thêm, việc quay đầu ra chủ yếu tạo cảm giác thuận mắt về hình thức; còn nếu thực hiện theo quan niệm “gà chầu” thì đầu gà sẽ hướng về phía bát hương.

Chuyên gia: Không nên quá câu nệ chuyện đầu gà quay vào hay quay ra

Dù tồn tại cách bày phổ biến nói trên, hướng quay của con gà không phải một quy định bắt buộc trong thờ cúng.

Báo Pháp luật Việt Nam dẫn ý kiến nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hùng Vĩ, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng: Việc đặt gà quay vào trong hay quay ra ngoài không quan trọng. Ông lý giải, trong văn hóa thờ cúng từ xa xưa, lễ vật không nhất thiết lúc nào cũng phải là cả một con gà; khi điều kiện sống đầy đủ hơn, việc dâng nguyên con mới trở nên phổ biến hơn.

Vì vậy, với các gia đình muốn giữ cách bày lễ truyền thống, có thể đặt đầu gà hướng về bát hương. Tuy nhiên, không nên từ đó suy diễn rằng nếu đặt ngược hướng sẽ ảnh hưởng đến may mắn, tài lộc hay mang lại điều không tốt.

Điều này cũng phù hợp với cách nhìn thực tế đối với mâm cúng Rằm tháng 7. Tùy phong tục và điều kiện của mỗi gia đình, mâm lễ có thể khác nhau; không nhất thiết phải cầu kỳ, quan trọng là sự trang nghiêm, sạch sẽ và thành tâm. Mâm cúng gia tiên có thể gồm gà luộc, xôi, chả, rau, canh, cơm cùng hoa quả và các lễ vật phù hợp với truyền thống từng nhà. 

Thắp hương, hóa vàng: Có những điều quan trọng hơn gia chủ cần lưu ý

Ngày Rằm tháng 7 tới đây, bên cạnh việc chuẩn bị mâm lễ, một vấn đề người dân cần đặc biệt lưu ý là an toàn phòng cháy, chữa cháy. Theo phong tục phổ biến, nếu gia đình thực hiện đầy đủ các lễ trong dịp Rằm tháng 7 thì có thể lần lượt cúng Phật, thần linh, gia tiên và sau cùng là cúng chúng sinh. Mâm cúng chúng sinh thường được đặt riêng ngoài trời, với các lễ vật như cháo loãng, gạo, muối, bánh kẹo, hoa quả…

Cục Cảnh sát PCCC và CNCH, Bộ Công an khuyến cáo các hộ gia đình phải cẩn trọng khi sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt, trong đó có thắp hương thờ cúng và đốt vàng mã; không để vật liệu dễ cháy gần nguồn lửa. Trước khi ra khỏi nhà hoặc đi ngủ cần kiểm tra khu vực thờ cúng và tắt các thiết bị điện không cần thiết. 

Một hướng dẫn khác của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH nêu rõ đèn, bát hương, nến phải đặt chắc chắn trên vật không cháy, cách xa đồ dễ bắt lửa; hạn chế để quá nhiều vàng mã, hương và nến trên bàn thờ. Chỉ thắp hương, đèn, nến khi có người lớn ở nhà trông coi. Khi hóa vàng cũng phải có người giám sát và che chắn để tránh gió cuốn tàn lửa gây cháy lan.

Đặc biệt, với người sống tại chung cư, Cục Cảnh sát PCCC và CNCH khuyến cáo việc hóa vàng phải thực hiện ở khu vực riêng, an toàn bên ngoài nhà; không đốt vàng mã trên các tầng nhà hay hành lang do nguy cơ gây cháy lan và kích hoạt hệ thống báo cháy.

Sau khi hạ lễ, vấn đề an toàn thực phẩm cũng không nên bị bỏ qua. Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế khuyến cáo thức ăn nên được nấu chín kỹ và sử dụng sớm. Nếu thức ăn chín đã để quá 4 giờ mà không được giữ liên tục ở nhiệt độ nóng trên 60°C hoặc lạnh dưới 10°C thì cần nấu kỹ lại trước khi ăn. Thực phẩm sống và thức ăn chín cũng phải được tách biệt, không sử dụng chung dụng cụ chế biến.

Tổng hợp