Tỷ phú Phạm Nhật Vượng 'chơi lớn' đổi vàng lấy nhà Vinhomes - Các quốc gia trên thế giới làm gì để 'đánh thức' vàng trong dân?

Công ty Cổ phần Vinhomes vừa khiến thị trường tài chính và bất động sản chú ý khi công bố triển khai chương trình hỗ trợ khách hàng sử dụng vàng để giao dịch bất động sản.

Theo thông tin từ doanh nghiệp, chương trình sẽ được triển khai trong vòng 5 năm với sự đồng hành của các công ty vàng bạc đá quý nhằm bảo đảm tối đa quyền lợi cũng như giá trị tài sản cho khách hàng trong toàn bộ quá trình giao dịch.

Động thái của Vinhomes diễn ra trong bối cảnh vấn đề huy động nguồn vàng trong dân đang ngày càng được quan tâm tại Việt Nam. Theo ước tính của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), người dân Việt Nam hiện đang nắm giữ khoảng 400-500 tấn vàng, tương đương khoảng 80 tỷ USD. Đây là lượng tài sản rất lớn nhưng phần nhiều vẫn nằm dưới dạng tích trữ thay vì tham gia vào hoạt động đầu tư, sản xuất hay lưu thông vốn.

Trên thực tế, nhiều quốc gia trên thế giới đã triển khai các mô hình khác nhau nhằm “đánh thức” nguồn vàng trong dân.

Các nước làm thế nào?

Tại Indonesia , Chính phủ nước này từ năm 2025 đã chính thức hợp pháp hóa mô hình “Ngân hàng Vàng” (Bullion Bank) thông qua Luật Tăng cường và Phát triển Khu vực Tài chính. Theo mô hình này, người dân có thể gửi vàng vật chất vào các tổ chức tài chính được cấp phép như Pegadaian hoặc Bank Syariah Indonesia để nhận lãi suất tương tự gửi tiết kiệm.

Số vàng huy động được sau đó tiếp tục được đưa vào hoạt động sản xuất, chế tác hoặc tài trợ thương mại, giúp biến vàng từ tài sản “nằm yên trong két sắt” thành nguồn vốn lưu thông trong nền kinh tế. Để khuyến khích người dân tham gia, Indonesia còn miễn thuế đối với nhiều giao dịch vàng giá trị nhỏ tại các ngân hàng vàng.

Trong khi đó, Trung Quốc lại lựa chọn hướng xây dựng thị trường giao dịch vàng tập trung và số hóa. Từ năm 2002, nước này thành lập Shanghai Gold Exchange nhằm tập trung hóa hoạt động giao dịch vàng thay vì để thị trường phân tán như trước.

Người dân Trung Quốc có thể gửi vàng vật chất vào các kho chuẩn của sàn để chuyển đổi thành chứng chỉ vàng hoặc vàng tài khoản. Việc giao dịch được thực hiện trực tuyến thông qua ngân hàng và các thành viên sàn mà không cần trực tiếp cầm nắm vàng vật chất.

Mô hình này giúp Trung Quốc giảm đáng kể tình trạng đầu cơ vàng vật chất, thu hẹp chênh lệch giá vàng trong nước với thế giới, đồng thời cho phép cơ quan quản lý kiểm soát tốt hơn dòng vốn trên thị trường vàng.

Thổ Nhĩ Kỳ cũng triển khai mô hình tương tự nhằm hút lượng vàng lớn trong dân vào hệ thống tài chính chính thức. NHTW cho phép các ngân hàng thương mại sử dụng vàng như một phần dự trữ bắt buộc. Các ngân hàng cũng triển khai tài khoản tiết kiệm bằng vàng với mức gửi tối thiểu cực thấp, chỉ từ 0,01 gram.

Theo đó, người dân có thể gửi vàng vật chất vào ngân hàng, nhận lãi suất và rút lại bằng vàng hoặc tiền mặt. Hệ thống còn mở rộng sang ATM vàng, quỹ hưu trí vàng và các khoản vay thế chấp bằng vàng…

Tại Ấn Độ , quốc gia được xem là một trong những thị trường tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới, Chính phủ triển khai đồng thời nhiều chương trình nhằm hạn chế việc người dân tích trữ vàng vật chất.

Một trong những giải pháp nổi bật là chương trình Trái phiếu vàng chủ quyền (Sovereign Gold Bonds - SGB). Thay vì mua vàng miếng hoặc vàng thỏi để cất giữ, người dân có thể mua trái phiếu do ngân hàng trung ương phát hành với giá trị neo theo giá vàng. Khi đáo hạn, nhà đầu tư sẽ nhận lại khoản tiền tương ứng với giá vàng tại thời điểm đó, đồng thời được hưởng thêm lãi suất định kỳ khoảng 2,5% mỗi năm.

Bên cạnh đó, Ấn Độ còn triển khai Chương trình tiền gửi vàng (Gold Monetization Scheme), cho phép người dân mang vàng vật chất tới các trung tâm được chỉ định để kiểm định, nung chảy và gửi vào ngân hàng nhằm nhận chứng chỉ tiền gửi vàng và hưởng lãi suất. Số vàng này tiếp tục được đưa vào phục vụ ngành hoàn kim hoặc bổ sung dự trữ quốc gia.

Tại Đông Nam Á, Thái Lan nổi bật với xu hướng số hóa thị trường vàng. Các doanh nghiệp lớn như MTS Gold hay YLG Bullion kết nối trực tiếp với hệ thống ngân hàng để cho phép người dân mua bán vàng trực tuyến theo thời gian thực.

Ngoài ra, Thái Lan còn cho phép sử dụng vàng làm tài sản thế chấp vay vốn tại các tổ chức tài chính. Điều này giúp người dân không cần bán vàng khi giá chưa phù hợp nhưng vẫn có thể khai thác giá trị tài sản để phục vụ sản xuất kinh doanh.

Trong khi đó, Singapore lại lựa chọn hướng xây dựng quốc gia thành trung tâm lưu ký và giao dịch vàng toàn cầu. Singapore miễn hoàn toàn thuế GST đối với vàng đầu tư tinh khiết, đồng thời phát triển hệ thống kho lưu trữ siêu bảo mật và các nền tảng giao dịch vàng quốc tế.

Các nhà đầu tư có thể mua vàng, lưu ký tại Singapore và giao dịch thông qua chứng chỉ điện tử mà không cần di chuyển vàng vật chất. Nhờ đó, quốc đảo này dần trở thành một “safe haven” – nơi lưu trữ tài sản vàng an toàn của giới đầu tư toàn cầu.

Điểm chung của các quốc gia là xu hướng chuyển vàng từ trạng thái tích trữ vật chất sang các hình thức tài sản tài chính như vàng tài khoản, chứng chỉ vàng hay giao dịch vàng số. Mục tiêu cuối cùng là biến lượng vàng đang nằm yên trong dân thành dòng vốn vận động trong nền kinh tế, thay vì chỉ đóng vai trò là tài sản cất giữ.