USD và giá dầu tăng mạnh vì xung đột Trung Đông: Tỷ giá và lạm phát tại Việt Nam chịu tác động ra sao?

Rạng sáng ngày 28/02/2026, Mỹ phối hợp với Israel tiến hành các đợt không kích nhằm vào Iran. Ngay sau đó, Iran đã đáp trả vào các địa điểm liên quan đến Mỹ và Israel. Điều này khiến căng thẳng tại Trung Đông leo thang nhanh chóng, và làm gia tăng rủi ro địa chính trị toàn cầu.

Diễn biến này đã tác động ngay lập tức đến thị trường hàng hóa, với giá dầu bật tăng mạnh do lo ngại nguy cơ gián đoạn nguồn cung. Ngoài ra, các chuỗi cung ứng logistics xuyên lục địa cũng có thể bị đình trệ do chi phí bảo hiểm và vận tải biển tăng phi mã, gây khan hiếm hàng hóa cục bộ.

Ngay sau khi thông tin về xung đột được công bố, chỉ số USD Index (DXY) đã tăng 0,8% lên mức 98,42 điểm, ngoài ra giá vàng thế giới cũng ghi nhận xu hướng tăng, phản ánh trạng thái "risk-off" rõ rệt trên thị trường tài chính toàn cầu.

Tại báo cáo phân tích mới công bố, Chứng khoán Vietcombank (VCBS) cho biết trong môi trường bất định địa chính trị gia tăng, dòng vốn toàn cầu theo đó có xu hướng tái phân bổ sang nắm giữ các tài sản trú ẩn an toàn như vàng, USD và trái phiếu Kho bạc Mỹ, qua đó hỗ trợ đà tăng của DXY trong ngắn hạn.

Theo đánh giá của VCBS, rủi ro địa chính trị có thể tác động gián tiếp tới Việt Nam qua ba yếu tố chính gồm: tỷ giá, thị trường hàng hóa và rủi ro nhập khẩu lạm phát. Rủi ro lớn nhất hiện nay nằm ở mức độ bất định cao của cục diện xung đột. Trong bối cảnh căng thẳng chưa có tín hiệu hạ nhiệt rõ ràng, VCBS cho rằng DXY có khả năng duy trì xu hướng tăng trong thời gian tới.

Ngoài yếu tố tâm lý phòng thủ của nhà đầu tư, các yếu tố nền tảng cũng đang phần nào hỗ trợ đồng USD. Mỹ hiện là nước xuất khẩu năng lượng ròng, do đó trong trường hợp giá dầu và khí đốt tiếp tục tăng vì rủi ro gián đoạn nguồn cung, cán cân năng lượng của nước này có thể cải thiện tương đối so với nhiều nền kinh tế nhập khẩu ròng. Điều này góp phần củng cố sức mạnh tương đối của đồng USD.

VCBS cho rằng việc DXY đảo chiều sang xu hướng mạnh lên có thể tạo áp lực đáng kể lên tỷ giá USD/VND trong thời gian tới. Áp lực này càng gia tăng khi thị trường đang kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì mặt bằng lãi suất hiện tại trong thời gian dài hơn dự kiến. Thậm chí, một số quan chức Fed cũng không loại trừ khả năng tái thắt chặt chính sách tiền tệ nếu lạm phát tiếp tục duy trì ở mức cao.

Ngoài ra, VCBS cũng lưu ý rủi ro lạm phát nhập khẩu trong trường hợp đồng USD mạnh lên đồng thời giá năng lượng tăng cao. Khi đó, Việt Nam có thể chịu tác động kép từ biến động tỷ giá và giá hàng hóa quốc tế, qua đó tạo áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong các quý tới nếu căng thẳng địa chính trị kéo dài.

Tuy nhiên, trong bối cảnh địa chính trị biến động, VCBS cho rằng Việt Nam vẫn có khả năng biến thách thức thành cơ hội. Nếu tiếp tục duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, Việt Nam có thể khẳng định vị thế là điểm đến an toàn cho dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đang có xu hướng dịch chuyển khỏi các khu vực rủi ro. Cùng với đó, mạng lưới các hiệp định thương mại tự do (FTAs) sâu rộng cũng giúp Việt Nam có lợi thế trong việc trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Dù vậy, điều kiện tiên quyết là kiểm soát tốt lạm phát chi phí đẩy và điều hành tỷ giá linh hoạt. Sự kết hợp giữa ổn định chính trị và chính sách tài khóa phù hợp được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam trở thành một trong số ít điểm sáng tăng trưởng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định.

Đối với ngành ngân hàng, việc chiến tranh kéo dài và giá dầu tăng cao có thể làm gia tăng áp lực lạm phát tại nhiều nền kinh tế lớn. Khi đó, chính sách tiền tệ toàn cầu có thể tạm dừng chu kỳ nới lỏng, qua đó tạo ra áp lực tỷ giá tiềm tàng đối với Việt Nam. Trong kịch bản kém thuận lợi, mặt bằng lãi suất trong nước sẽ khó có thể giảm sâu, từ đó ảnh hưởng tới chi phí vốn của các ngân hàng nội địa.