Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về báo cáo kinh tế - xã hội

Tại phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nghe trình bày tóm tắt tờ trình và báo cáo thẩm tra về kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước năm 2026 và dự kiến Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, dự toán ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027.

Phát biểu kết luận về nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nêu rõ, qua thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ghi nhận, đánh giá cao sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự đồng hành của Quốc hội và nỗ lực, tinh thần trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030.

Theo đánh giá của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, mặc dù tình hình quốc tế diễn biến phức tạp, kinh tế - xã hội vẫn duy trì đà tăng trưởng cao; kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm, thu ngân sách nhà nước vượt dự toán ở mức cao, bội chi ngân sách trong giới hạn cho phép. Thể chế, hạ tầng chiến lược, khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và các lĩnh vực văn hóa, xã hội có chuyển biến tích cực; quốc phòng, an ninh được giữ vững…

Bên cạnh những kết quả đạt được, Ủy ban Thường vụ Quốc hội lưu ý một số hạn chế và rủi ro có thể tạo áp lực đối với việc thực hiện các mục tiêu phát triển, như: tăng trưởng kinh tế cao nhưng nền tảng chưa thực sự vững chắc, mức tăng trưởng giữa các địa phương chưa đồng đều; xuất khẩu tăng nhưng vẫn phụ thuộc lớn vào khu vực FDI và đầu vào nhập khẩu; lạm phát gia tăng; sức mua phục hồi chậm; chính sách tiền tệ chịu áp lực trước xu hướng lạm phát tăng cao; việc quản lý, sử dụng nguồn lực chưa hiệu quả; dự toán thu ngân sách chưa sát thực tế, nợ thuế còn cao; nguồn lực đầu tư lớn nhưng chuyển hóa thành năng lực phát triển còn chậm; hiệu quả thực thi thể chế và chất lượng phát triển xã hội chưa đồng đều…

Vì vậy, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ tập trung kiểm soát lạm phát, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô; làm rõ khả năng hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm 2026 và vai trò đóng góp của các cực tăng trưởng; làm rõ nguyên nhân năng suất lao động chưa đạt mục tiêu; đánh giá chất lượng xuất khẩu, giá trị gia tăng tạo ra trong nước; đồng thời, tăng cường phân tích, dự báo áp lực lạm phát.

Chính phủ cần đánh giá tính đồng bộ, khả thi của hệ thống pháp luật, hiệu quả phân cấp, phân quyền và năng lực thực thi của chính quyền cấp xã; làm rõ những khó khăn về vốn, chi phí tuân thủ của doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và đề xuất giải pháp tháo gỡ. Đồng thời, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp bảo đảm cung ứng đầy đủ sách giáo khoa, nhất là tại vùng khó khăn; nguyên nhân chỉ tiêu giảm nghèo đa chiều chưa đạt, tác động của chuẩn nghèo mới từ năm 2027 và việc tích hợp các chương trình mục tiêu quốc gia; giải pháp khắc phục những bất cập trong lĩnh vực y tế cơ sở, tình trạng ô nhiễm môi trường và ngập úng đô thị…

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ trong những tháng cuối năm tập trung chỉ đạo quyết liệt, phấn đấu đạt mức cao nhất các mục tiêu, chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2026; kiểm soát lạm phát; bảo đảm cung ứng điện, xăng dầu; tăng cường quản lý thu, xử lý nợ thuế; đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công và triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia; chăm lo đời sống nhân dân trong dịp Tết Nguyên đán.

Về dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất với các mục tiêu, chỉ tiêu và nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu do Chính phủ đề xuất. Đồng thời, đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát kỹ, làm rõ hơn tính khả thi của mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên gắn với yêu cầu kiểm soát lạm phát; bảo đảm tính khả thi và sự thống nhất giữa các cân đối lớn về đầu tư, tiêu dùng, xuất nhập khẩu, vốn và năng lượng. Cần lượng hóa mức đóng góp của các ngành, địa phương, các động lực tăng trưởng mới, năng suất các nhân tố tổng hợp và hiệu quả sử dụng vốn; rà soát tính khả thi của mục tiêu tăng trưởng tại các địa phương, nhất là các cực tăng trưởng lớn; làm rõ cơ sở của việc chuyển từ nhập siêu năm 2026 sang xuất siêu năm 2027.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ xác định rõ trọng tâm, trọng điểm và thứ tự ưu tiên trong các nhiệm vụ, giải pháp; tập trung giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm an toàn hệ thống tài chính và các cân đối lớn; thực hiện chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm; phối hợp đồng bộ, chặt chẽ, nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa với chính sách tiền tệ và các chính sách khác.

Đồng thời, tháo gỡ thực chất các điểm nghẽn về thể chế, nâng cao hiệu quả phân cấp, phân quyền và tổ chức thực thi; khơi thông nguồn lực, nhất là nguồn lực đầu tư tư nhân; phát triển doanh nghiệp trong nước và hạ tầng chiến lược; bảo đảm an ninh năng lượng; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số gắn với nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Cùng với đó, bảo đảm an sinh xã hội, bảo vệ môi trường, giữ vững quốc phòng, an ninh, đẩy mạnh công tác đối ngoại và tổ chức thành công Năm APEC 2027.

Đặc biệt, Chính phủ cần chỉ đạo chuyển mạnh từ việc ban hành chính sách, huy động nguồn lực sang nâng cao hiệu quả thực thi và kết quả đầu ra; xác định rõ trách nhiệm, tiến độ và nguồn lực đối với từng nhiệm vụ trọng tâm, tránh triển khai dàn trải, hình thức.

Về dự toán ngân sách nhà nước và phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ghi nhận nỗ lực của Chính phủ trong việc xây dựng dự toán và phương án phân bổ ngân sách; cơ bản thống nhất với các kiến nghị của Chính phủ về những nội dung này để trình Quốc hội xem xét, quyết định.

Năm 2027, với mục tiêu tiếp tục tăng trưởng kinh tế hai con số, tăng cường vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương và ưu tiên nguồn lực cho chi đầu tư phát triển, đồng thời bảo đảm an sinh xã hội, việc xây dựng dự toán thu, chi ngân sách nhà nước cần được thực hiện trên cơ sở các căn cứ và giả định phù hợp.

Vì vậy, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ bổ sung số liệu về tình hình thực hiện, làm rõ các nội dung nêu trong báo cáo thẩm tra để hoàn thiện dự toán ngân sách nhà nước; nâng cao chất lượng phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027; rà soát ước thực hiện thu ngân sách năm 2026 và dự toán thu năm 2027 theo hướng tích cực, sát thực tế hơn, phù hợp với các giả định về tăng trưởng và lạm phát trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, ngân sách nhà nước; tập trung thực hiện các giải pháp tăng cường quản lý thu, nắm chắc nguồn thu, mở rộng cơ sở thu, bảo đảm thu đúng, thu đủ, thu kịp thời; điều hành chi ngân sách chặt chẽ, hiệu quả, đúng dự toán; triệt để tiết kiệm chi thường xuyên, cắt giảm các khoản chi chưa thực sự cần thiết; xây dựng bộ công cụ đánh giá hiệu quả của các khoản chi và các chính sách mới; kịp thời phân bổ, giao vốn đầu tư công năm 2027.

Chính phủ cần quyết liệt chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ giải ngân, gắn trách nhiệm của người đứng đầu với kết quả thực hiện kế hoạch đầu tư công; quản lý, sử dụng vốn đầu tư công đúng quy định pháp luật, bảo đảm hiệu quả, chống lãng phí, tiêu cực; rà soát, sắp xếp, đổi mới hoạt động của các quỹ tài chính ngoài ngân sách nhà nước theo các nghị quyết của Quốc hội.