Vì sao đèn đường thường có màu vàng chứ không phải màu trắng?

Màu của ánh sáng được xác định bằng nhiệt độ màu, tính theo đơn vị Kelvin (K). Theo cách phân loại thông dụng, ánh sáng khoảng 2.000-3.000K cho cảm giác vàng hoặc vàng ấm, trong khi ánh sáng trắng thường có nhiệt độ màu cao hơn, từ khoảng 4.500K đến 6.500K.

Trước khi đèn LED phổ biến, đèn hơi natri áp suất thấp (LPS) và áp suất cao (HPS) từng được sử dụng rộng rãi trong hệ thống chiếu sáng đường phố. Đặc điểm của loại đèn này là phát ra ánh sáng vàng cam đặc trưng.

Với đèn natri áp suất thấp, quá trình phóng điện trong bóng làm natri phát sáng, tạo ra màu vàng cam khá rõ. Đèn natri áp suất cao cho ánh sáng gần với trắng hơn do quang phổ rộng hơn, nhưng vẫn mang sắc vàng đặc trưng.

Sự phát triển của công nghệ LED sau đó giúp các hệ thống chiếu sáng đường phố có thêm nhiều lựa chọn về nhiệt độ màu. Tuy nhiên, ánh sáng vàng vẫn được sử dụng ở nhiều nơi bởi những đặc tính phù hợp với môi trường ngoài trời.

Tại sao đèn đường thường có màu vàng?

1. Tăng độ an toàn khi di chuyển ban đêm

Ánh sáng trắng có phổ rộng, đặc biệt với các nguồn có nhiệt độ màu cao, có thể tạo cảm giác sáng mạnh và chói hơn trong một số điều kiện. Với người lái xe vào ban đêm, hiện tượng chói có thể gây khó chịu và khiến việc quan sát các chi tiết phía trước trở nên khó khăn hơn.

Trong khi đó, ánh sáng vàng có sắc ấm và thường tạo cảm giác dịu hơn. Khi được thiết kế với độ rọi và phân bố ánh sáng phù hợp, loại ánh sáng này có thể giúp hạn chế cảm giác chói, đặc biệt ở những khu vực người điều khiển phương tiện phải liên tục quan sát đường phía trước.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa ánh sáng vàng luôn giúp nhìn rõ hơn ánh sáng trắng. Khả năng quan sát thực tế còn phụ thuộc vào độ sáng, thiết kế bộ đèn, độ đồng đều của ánh sáng, điều kiện mặt đường và thị lực của người sử dụng.

2. Phù hợp hơn với một số điều kiện thời tiết

Một lý do khiến ánh sáng vàng được sử dụng phổ biến trong chiếu sáng đường phố là khả năng giảm hiện tượng tán xạ ánh sáng trong một số điều kiện thời tiết, qua đó hỗ trợ khả năng quan sát của người đi đường.

Khi trời mưa, có sương mù hoặc nhiều hơi nước trong không khí, các hạt nước có thể làm ánh sáng bị tán xạ. Nếu nguồn sáng có cường độ mạnh, một phần ánh sáng bị tán xạ ngược về phía mắt người quan sát, tạo cảm giác chói và làm giảm độ tương phản của các vật thể phía trước.

Ánh sáng vàng có bước sóng dài hơn các thành phần ánh sáng xanh và tím trong quang phổ. Các bước sóng ngắn có xu hướng bị tán xạ mạnh hơn trong khí quyển, vì vậy ánh sáng có màu vàng hoặc vàng cam có thể giảm phần nào hiện tượng tán xạ và độ chói do các hạt nước trong không khí gây ra. Đây cũng là một trong những nguyên nhân ánh sáng vàng thường được lựa chọn cho việc chiếu sáng ngoài trời và trong những khu vực có điều kiện thời tiết nhiều sương.

3. Tính thẩm mỹ cao

Ngoài yếu tố kỹ thuật, màu ánh sáng cũng ảnh hưởng đáng kể đến cảm nhận về cảnh quan.

Ánh sáng trắng thường tạo cảm giác rõ nét, hiện đại và giúp màu sắc của vật thể được tái hiện tốt hơn. Ngược lại, ánh sáng vàng tạo cảm giác ấm áp và mềm hơn, đặc biệt khi được sử dụng tại các tuyến phố có nhiều cây xanh, công trình kiến trúc hoặc không gian công cộng.

Đây là lý do một số khu vực đô thị, khu phố cổ, công viên, khu nghỉ dưỡng hoặc những tuyến đường cần chú trọng cảnh quan vẫn lựa chọn ánh sáng có nhiệt độ màu thấp.

4. Công nghệ đèn vàng từng có lợi thế về hiệu suất

Trước khi đèn LED được sử dụng rộng rãi, đèn natri áp suất cao là một trong những lựa chọn phổ biến cho chiếu sáng đường phố nhờ hiệu suất phát sáng cao, tuổi thọ tương đối dài và mức tiêu thụ điện hợp lý. Loại đèn này phát ra ánh sáng vàng cam đặc trưng, vì vậy màu vàng trở thành hình ảnh quen thuộc trên nhiều tuyến đường.

Tuy nhiên với sự phát triển của công nghệ LED, đèn LED hiện có thể cung cấp nhiều màu ánh sáng khác nhau, đồng thời có ưu điểm về hiệu suất năng lượng, tuổi thọ và khả năng kiểm soát hướng chiếu sáng. Vì vậy, việc lựa chọn ánh sáng vàng hay trắng ngày nay phụ thuộc vào yêu cầu cụ thể của từng hệ thống chiếu sáng.

(Tổng hợp)