Vì sao Iran có thể bán dầu ổn định giữa bom đạn Mỹ - Israel?

Ngay cả khi căng thẳng quân sự leo thang tại Trung Đông và nhiều tàu thuyền bị tấn công ở eo biển Hormuz , dầu thô của Iran vẫn tiếp tục được vận chuyển qua tuyến hàng hải chiến lược này với nhịp độ gần như bình thường, trong khi xuất khẩu dầu của các nước vùng Vịnh khác bị gián đoạn nghiêm trọng.

Theo các chuyên gia và dữ liệu theo dõi tàu chở dầu, có nhiều nguyên nhân giúp Tehran duy trì việc bán dầu gần như bình thường.

Mỹ bắn chìm các tàu Iran gần eo biển Hormuz.

Iran vẫn xuất khẩu dầu gần như bình thường

Một trong những lý do quan trọng là Iran đã tăng tốc xuất khẩu trước khi chiến sự nổ ra. Trước khi xảy ra xung đột ngày 28/2, Iran đã đẩy mạnh xuất khẩu lên khoảng 2,17 triệu thùng mỗi ngày trong tháng 2, nhằm chuẩn bị cho khả năng xảy ra hành động quân sự từ Israel và Mỹ.

Dữ liệu của Kpler cho thấy trong tuần kết thúc ngày 16/2, xuất khẩu dầu của Iran từng đạt mức cao kỷ lục khoảng 3,79 triệu thùng mỗi ngày.

Bên cạnh đó, các cảng xuất khẩu chủ chốt của Iran vẫn hoạt động. Hình ảnh vệ tinh cho thấy nhiều siêu tàu chở dầu VLCC vẫn đang bốc hàng tại đảo Kharg , trung tâm xuất khẩu dầu lớn nhất của Iran. Điều này giúp dòng chảy dầu của nước này không bị gián đoạn ngay cả khi chiến sự diễn ra.

Ngoài ra, các tàu chở dầu của Iran còn di chuyển sát vùng biển do nước này kiểm soát. Theo các nguồn tin trong ngành vận tải biển, nhiều tàu chở dầu của Iran đi theo tuyến nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của nước này, kéo dài tới 24 hải lý tính từ bờ. Chiến thuật này giúp tàu duy trì sự bảo vệ nhất định và giảm nguy cơ bị chặn bắt.

Công ty tình báo hàng hải TankerTrackers.com cho biết Iran đã xuất khẩu khoảng 13,7 triệu thùng dầu thô kể từ sau các cuộc tấn công. Trong khi đó, dữ liệu từ dịch vụ theo dõi tàu Kpler thậm chí ước tính lượng xuất khẩu trong 11 ngày đầu tháng 3 cao hơn, đạt khoảng 16,5 triệu thùng. Mỗi ngày, xuất khẩu dầu thô của Iran vẫn dao động khoảng 1,1-1,5 triệu thùng kể từ khi xung đột nổ ra.

Trong khi đó, mức xuất khẩu trung bình của Iran trong năm ngoái vào khoảng 1,69 triệu thùng mỗi ngày. Hoạt động vận chuyển dầu của Iran thậm chí có thể còn tăng lên trong thời gian tới.

Theo phân tích của Kpler và Lloyd’s List Intelligence, kể từ ngày 28/2 đã có 6 tàu chở dầu thô rời Iran, trong đó có tàu Cuma - con tàu nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ - khởi hành trong tuần này.

Ngoài ra, hai tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG), cũng thuộc diện trừng phạt của Washington, đã rời Iran hôm thứ Sáu sau khi hoàn tất việc bốc hàng, theo thông tin Reuters đưa trước đó.

Một phân tích riêng cho thấy ít nhất 11 triệu thùng dầu thô đã được vận chuyển ra khỏi Iran kể từ khi xung đột bùng phát. Trong số này, bốn siêu tàu chở dầu đã mang khoảng 8 triệu thùng tới vùng biển gần Singapore.

Mỹ chưa chặn tàu dầu của Iran

Sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel, Iran đã tiến hành các đòn trả đũa nhằm vào tàu thuyền và cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực Trung Đông, đặc biệt quanh eo biển Hormuz. Các vụ tấn công này khiến nhiều tàu thương mại của các nước khác tránh đi qua tuyến đường biển quan trọng này, làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động xuất khẩu dầu của các quốc gia vùng Vịnh.

Thực tế này tạo ra sự tương phản rõ rệt với chiến dịch của Mỹ nhằm vào Venezuela trước đây, khi Washington từng triển khai các biện pháp phong tỏa và bắt giữ tàu vận chuyển dầu của quốc gia Nam Mỹ.

David Tannenbaum, giám đốc công ty tư vấn Blackstone Compliance Services, cho biết ông khá bất ngờ khi Mỹ chưa thực hiện một chiến dịch tương tự nhằm vào Iran.

“Sau những vụ bắt giữ tàu Venezuela hồi cuối năm ngoái, tôi ngạc nhiên khi Mỹ chưa triển khai chiến dịch tương tự trước hoặc trong cuộc xung đột hiện nay ”, ông nói.

Trong khi đó, một số chuyên gia cho rằng việc Washington trực tiếp ngăn chặn các tàu chở dầu của Iran có thể khiến tình hình căng thẳng hơn nữa.

Matias Togni, nhà phân tích dầu khí và vận tải biển của Next Barrel, nhận định rằng các biện pháp can thiệp như vậy có thể khiến Iran gia tăng các cuộc tấn công vào tàu thuyền trong khu vực.

Trong khi đó, chuyên gia tài chính hàng hải James Lightbourn, nhà sáng lập công ty tư vấn vận tải biển Cavalier Shipping, cho rằng Iran vẫn có động lực giữ cho eo biển Hormuz hoạt động ít nhất ở mức nhất định.

Theo ông, nếu Mỹ bắt giữ tàu chở dầu Iran, Tehran có thể cân nhắc các biện pháp cứng rắn hơn, thậm chí phong tỏa hoàn toàn tuyến hàng hải này, chẳng hạn bằng cách rải thủy lôi.

Hiện Tổng thống Donald Trump chưa đưa ra bình luận về việc Washington có kế hoạch hành động nhằm vào quá trình xuất khẩu dầu của Iran hay không.