Vì sao Iran nã tên lửa vào tất cả các nước vùng Vịnh trừ “Thụy Sĩ của Trung Đông”?

Sáng 28/2, cả thế giới thức dậy với tin tức về một cuộc xung đột toàn diện giữa Mỹ, Israel với Iran. Ngay sau đó, Tehran tiến hành trả đũa bằng các cuộc tấn công nhằm vào căn cứ quân sự và các địa điểm gắn liền với lợi ích của Mỹ trên khắp Trung Đông. Còi báo động vang lên trên khắp các thành phố, từ Dubai tới Doha. Tuy nhiên, đó không phải là những gì xảy ra ở Oman.

Được mệnh danh là “Thụy Sĩ của Trung Đông”, Oman hoàn toàn không bị Iran tấn công. Câu hỏi là tại sao?

Đó là kết quả của sự kết hợp giữa lịch sử, địa lý, ngoại giao và chủ nghĩa thực dụng chiến lược tạo dựng nên mối quan hệ giữa Iran và Oman, vốn có nguồn gốc từ những năm 1970. Trong cuộc nổi dậy Dhofar ở Oman chống lại Sultan Qaboos bin Said, Shah của Iran đã triển khai hàng nghìn binh lính Iran để giúp ông đánh bại quân nổi dậy. Điều này tạo dựng mối quan hệ an ninh bền vững giữa Muscat và Tehran và kéo dài cho tới ngày nay. Ngay cả sau cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979, Oman vẫn duy trì mối quan hệ này.

Chính sự hợp tác ban đầu đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dựng lòng tin thể chế giữa 2 quốc gia, một lòng tin đã tồn tại sau sự thay đổi chế độ ở Iran. Đối với cả hai nước, mối quan hệ này là sâu sắc, dựa trên thiện chí và sự tôn trọng lẫn nhau.

Chính sách đối ngoại trung lập của Oman cũng được thể hiện rõ trong cuộc xung đột hiện tại giữa Iran và Israel. Mặc dù là thành viên của Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), Oman vẫn duy trì lập trường ngoại giao riêng biệt. Quốc gia này từ lâu đã từ chối ngả hoàn toàn với Ả rập Xê út và một số nước láng giềng có lập trường chống Iran. Chính phủ Oman cũng theo đuổi chiến lược không can thiệp và duy trì quan hệ cân bằng với cả Iran và các cường quốc phương Tây, một chiến lược tỏ ra rất hữu ích trong bối cảnh xung đột.

Oman cũng nhiều lần đóng vai trò trung gian hòa giải thầm lặng giữa Iran và các đối thủ. Oman tổ chức cuộc đàm phán bí mật với Mỹ, góp phần mở đường cho thỏa thuận hạt nhân năm 2015. Quốc gia này tiếp tục đóng vai trò là cầu nối ngoại giao giữa Iran và Mỹ, tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc đàm phán giữa hai bên ngay cả trong thời điểm xung đột nghiêm trọng, bao gồm cả hiện tại.

Từ quan điểm của Tehran, tấn công các căn cứ quân sự hoặc lợi ích của Mỹ ở Oman sẽ là canh bạc “thua nhiều hơn được”. Việc này có thể làm mất lòng một số ít các quốc gia vùng Vịnh vẫn còn duy trì kênh liên lạc với Iran ở thời điểm này.

Tiếp theo là vấn đề địa lý, Oman và Iran cùng kiểm soát Eo biển Hormuz, yết hầu dầu mỏ toàn cầu. Tại tuyến đường này, sự ổn định là cần thiết cho cả 2 quốc gia. Do đó, Oman và Iran đều tập trung vào an ninh hàng hải và bảo vệ các tuyến đường vận tải dầu.

Về kinh tế, tiềm năng hợp tác giữa 2 nước là rất lớn. Có các kế hoạch hợp tác, chẳng hạn như đường dẫn khí đốt Iran – Oman nhằm biến Oman thành trung tâm xuất khẩu khí đốt Iran. Điều này mang lại cho Iran, quốc gia đang chịu nhiều lệnh trừng phạt của phương Tây, một con đường ra thị trường toàn cầu. Thêm vào đó là du lịch, thương mại và các liên kết vận tải biển.

Tóm lại, Oman, quốc gia được mệnh danh là Thụy Sĩ của Trung Đông nhờ chính sách đối ngoại trung lập, ôn hòa và vai trò trung gian hòa giải tin cậy trong một khu vực đầy bất ổn, quan trọng với Iran theo những các mà không quốc gia vùng Vịnh nào khác có được.

Tham khảo: CNN