Vì sao ngày càng nhiều gia đình không còn dùng lồng bàn? Thì ra có 2 cách cất thức ăn khác hiệu quả hơn hẳn

Từng là vật dụng quen thuộc trên mâm cơm của nhiều gia đình Việt, lồng bàn ngày nay dần ít xuất hiện trong các căn bếp hiện đại. Thay vì để nguyên thức ăn trên bàn rồi che lại, nhiều người lựa chọn chia từng món vào hộp có nắp kín và đưa vào tủ lạnh.

Sự thay đổi này không có nghĩa lồng bàn hoàn toàn mất tác dụng. Tuy nhiên, khi nhu cầu bảo quản thức ăn ngày càng được chú trọng, những giới hạn của vật dụng truyền thống này cũng trở nên rõ ràng hơn.

Lồng bàn chỉ giúp che chắn, không thực sự bảo quản thức ăn

Công dụng chính của lồng bàn là tạo một lớp ngăn cách vật lý giữa thức ăn với môi trường xung quanh. Vật dụng này có thể hạn chế ruồi, một số loại côn trùng, bụi, tóc hoặc vật lạ rơi trực tiếp vào mâm cơm.

Bởi vậy, trong những gia đình trước đây, lồng bàn thường được dùng để che thức ăn vừa nấu xong, giữ mâm cơm cho người về muộn hoặc bảo vệ bánh trái đặt trên bàn.

Dù vậy, lồng bàn không có khả năng làm giảm nhiệt độ, ngăn vi khuẩn sinh sôi hay kéo dài thời hạn sử dụng của thức ăn. Những khe hở trên lưới cũng không thể ngăn hoàn toàn kiến, gián và các loại côn trùng nhỏ. Món ăn để lâu còn có thể bị khô mặt, giảm chất lượng hoặc hấp thụ mùi từ môi trường.

Đáng lưu ý, việc món ăn vẫn được che đậy, chưa đổi màu hoặc chưa xuất hiện mùi lạ không đồng nghĩa thực phẩm vẫn an toàn. Vi khuẩn gây bệnh không phải lúc nào cũng làm thay đổi rõ rệt hình thức, mùi vị của món ăn.

Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế khuyến cáo thức ăn đã nấu chín chỉ nên để ngoài nhiệt độ thường không quá 2 giờ. Thực phẩm chưa sử dụng ngay nên được đựng trong hộp kín, đậy nắp cẩn thận để tránh ruồi và côn trùng, sau đó bảo quản phù hợp. Khi nhiệt độ, độ ẩm cao, thức ăn để lâu ở bên ngoài càng tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển.

Hai phương pháp đang thay thế lồng bàn trong nhiều gia đình

Phương pháp đầu tiên là bảo quản thức ăn trong tủ lạnh. Đây có thể xem là nguyên nhân quan trọng khiến nhu cầu sử dụng lồng bàn giảm xuống.

Theo kết quả Điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ năm 2024, tỷ lệ hộ gia đình Việt Nam có tủ lạnh đã đạt 89,9%. Mức độ phổ biến này cho thấy tủ lạnh không còn là thiết bị chỉ xuất hiện ở một bộ phận gia đình mà đã trở thành đồ dùng thiết yếu trong đời sống.

So với việc để nguyên mâm cơm trên bàn, bảo quản lạnh giúp kiểm soát nhiệt độ và làm chậm sự phát triển của nhiều loại vi sinh vật. Phương pháp này đặc biệt phù hợp với gia đình có thành viên ăn uống không cùng giờ hoặc muốn giữ phần thức ăn còn lại cho bữa sau.

Tuy nhiên, không nên đưa thức ăn vào tủ lạnh trong tình trạng không che đậy. Đây là lúc phương pháp thứ hai phát huy tác dụng: sử dụng hộp đựng thực phẩm có nắp kín.

Việc chia riêng từng món vào hộp giúp hạn chế lẫn mùi, mất nước và tiếp xúc với chất bẩn. Các hộp còn có thể xếp chồng, tiết kiệm không gian trong tủ lạnh, thuận tiện khi chia khẩu phần hoặc mang thức ăn tới nơi làm việc.

Đặc biệt, hộp kín giúp người dùng tách riêng thức ăn đã nấu chín với thịt, cá và nguyên liệu sống, qua đó hạn chế nguy cơ nhiễm chéo. Đây cũng phù hợp với nguyên tắc an toàn thực phẩm của Tổ chức Y tế thế giới, gồm giữ sạch, tách riêng thực phẩm sống và chín, nấu kỹ, giữ thực phẩm ở nhiệt độ an toàn và sử dụng nguyên liệu, nguồn nước an toàn.

Cần lưu ý, hộp có nắp kín không thể thay thế tủ lạnh đối với thực phẩm dễ hỏng. Nếu chỉ đậy hộp rồi tiếp tục để thịt, cá, trứng, hải sản, canh hoặc thức ăn thừa ở nhiệt độ phòng trong nhiều giờ, nguy cơ mất an toàn vẫn tồn tại.

Bộ Nông nghiệp Mỹ khuyến cáo thực phẩm dễ hỏng không nên để ngoài tủ lạnh quá 2 giờ. Khi nhiệt độ môi trường trên khoảng 32 độ C, thời gian này giảm xuống còn một giờ.

Lồng bàn vẫn hữu ích khi được sử dụng đúng trường hợp

Dù không còn đóng vai trò là phương pháp bảo quản chính, lồng bàn vẫn phù hợp để che mâm cơm trong khoảng thời gian ngắn từ khi nấu xong đến lúc gia đình bắt đầu dùng bữa.

Vật dụng này cũng có thể được dùng để che bánh mì, bánh khô, hoa quả còn nguyên vỏ, đồ ăn nhẹ hoặc mâm lễ đang trong quá trình chuẩn bị. Tại những không gian mở, nơi có nhiều ruồi và côn trùng, lồng bàn vẫn tạo ra lớp che chắn cần thiết.

Nếu chỉ cần che thức ăn trong vài chục phút, lồng bàn sạch còn giúp gia đình hạn chế sử dụng màng bọc nhựa cho từng đĩa. Tuy nhiên, thức ăn giàu đạm, món có sữa, bánh kem, salad đã trộn hay hoa quả đã cắt không nên để lâu bên ngoài chỉ vì đã được che kín.

Lồng bàn cũng cần được rửa sạch dầu mỡ, làm khô hoàn toàn trước khi cất. Loại bằng tre, mây hoặc có nhiều khe nhỏ cần được kiểm tra thường xuyên để tránh ẩm mốc, mối mọt và tích tụ chất bẩn.

Như vậy, lồng bàn không biến mất vì hoàn toàn vô dụng. Vai trò của nó chỉ đang thu hẹp khi tủ lạnh và hộp đựng kín đáp ứng tốt hơn nhu cầu bảo quản thức ăn của gia đình hiện đại.